Ngày 18/8, tại Hà Nội, Bộ Công an; Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; Hội đồng Lý luận Trung ương đồng tổ chức Hội thảo khoa học cấp quốc gia “Tư duy lý luận mới về an ninh toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển trong quản trị quốc gia hiện đại, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa”.
Đại tướng Lương Tam Quang, Ủy viên Bộ Chính trị, Bộ trưởng Bộ Công an; PGS.TS Đoàn Minh Huấn, Ủy viên Bộ Chính trị, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh; TS Nguyễn Thanh Nghị, Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Trung ương Đảng, Trưởng ban Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; GS.TS Nguyễn Xuân Thắng, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương đồng chủ trì hội thảo.
Cùng dự hội thảo có các đồng chí lãnh đạo đại diện Ban giám đốc Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh; Ban Chính sách, chiến lược Trung ương; Hội đồng Lý luận Trung ương và đại diện các ban, bộ, ngành Trung ương, một số địa phương.
Về phía đại biểu trong lực lượng Công an có các đồng chí là thành viên Hội đồng Lý luận Trung ương, Thủ trưởng các đơn vị trực thuộc Bộ Công an, các học viện, trường Công an nhân dân, lãnh đạo Cục Khoa học chiến lược và lịch sử Công an và Công an một số địa phương.
Phát biểu khai mạc hội thảo, Trưởng ban Ban Chính sách, chiến lược Trung ương, TS Nguyễn Thanh Nghị cho biết, hội thảo là diễn đàn khoa học quan trọng để các đại biểu làm sâu sắc thêm nội hàm của an ninh toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển trong bối cảnh mới. Phân tích mối quan hệ biện chứng giữa an ninh và phát triển, giữa an ninh truyền thống và phi truyền thống, giữa an ninh quốc gia và an ninh con người. Đề xuất những định hướng, giải pháp hoàn thiện thể chế, chính sách, cơ chế bảo đảm an ninh trong quản trị quốc gia hiện đại; góp phần cung cấp luận cứ khoa học vững chắc cho việc cụ thể hóa, tổ chức thực hiện Nghị quyết số 19 và Nghị quyết số 22 của Ban Chấp hành Trung ương ban hành.
Đồng chí nêu rõ, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa trong kỷ nguyên mới đòi hỏi phải có tư duy lý luận toàn diện, đủ tầm, có chiều sâu và đổi mới. An ninh toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển không chỉ là yêu cầu bảo vệ thành quả cách mạng, bảo vệ chế độ, bảo vệ Đảng, Nhà nước và Nhân dân, mà còn là điều kiện, động lực và bảo đảm để đất nước thực hiện thành công khát vọng phát triển, trở thành quốc gia phát triển có thu nhập cao vào năm 2045, tạo nền tảng vững chắc cho tầm nhìn dài hạn hơn.
Phát biểu đề dẫn hội thảo, Giám đốc Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, PGS. TS Đoàn Minh Huấn nhấn mạnh, giá trị của hội thảo không ở việc nối dài danh mục các nguy cơ hay bổ sung thuật ngữ, mà ở việc làm rõ logic mới của an ninh và cách chuyển hóa logic ấy thành thể chế, chính sách, năng lực hành động. Là một hội thảo khoa học, các đại biểu thống nhất về nguyên tắc nhưng cần thảo luận về nội hàm khái niệm, cơ chế vận hành và điều kiện thực thi. Lý luận chỉ có sức sống khi phản ánh đúng bản chất, dự báo được xu hướng và dẫn dắt thực tiễn. Thực tiễn kiểm nghiệm chân lý và cung cấp chất liệu để phát triển lý luận.
Quá trình hội thảo, Ban tổ chức đã nhận được 36 bài tham luận của các đồng chí lãnh đạo, chuyên gia, nhà khoa học, hoạt động thực tiễn.
Tại hội thảo, các đại biểu đã tham luận rất tâm huyết, sâu sắc, phân tích toàn diện, thấu đáo nhiều mặt cả về lý luận về an ninh toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển trong quản trị quốc gia hiện đại, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc xã hội chủ nghĩa.
Khái quát những nội dung chính quan trọng mà các tham luận đã đề cập, Chủ tịch Hội đồng Lý luận Trung ương GS. TS Nguyễn Xuân Thắng nêu rõ, các tham luận đã làm rõ cách tiếp cận mới về phạm trù an ninh quốc gia. Các tham luận đều thống nhất chủ trương xây dựng một nền an ninh quốc gia toàn diện, bao trùm, chủ động, kiến tạo phát triển và phân tích sâu sắc nội hàm của cách tiếp cận mới này.
Phát biểu bế mạc hội thảo, Bộ trưởng Lương Tam Quang nhấn mạnh, Đại hội XIV của Đảng, các nghị quyết chiến lược của Trung ương được thảo luận, thông qua tại Hội nghị Trung ương 3, nhất là Nghị quyết số 19 về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam, Nghị quyết số 22 về Chiến lược An ninh quốc gia, đã xác lập toàn diện tư duy nhận thức mới của Đảng ta về an ninh quốc gia trong quản trị quốc gia hiện đại, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc kỷ nguyên mới.
Các tham luận tại hội thảo, trên cơ sở phân tích kinh nghiệm của nhiều quốc gia trên thế giới, thực trạng bảo vệ an ninh ở nhiều lĩnh vực tại Việt Nam đã đưa ra nhiều nội dung phát triển tư duy lý luận về an ninh quốc gia trong mô hình phát triển mới của đất nước, về quản trị quốc gia hiện đại và an ninh quốc gia toàn diện, bao trùm, kiến tạo phát triển trong quản trị quốc gia hiện đại; trong đó, một số vấn đề đạt được thống nhất cao.
Đó là, bảo đảm an ninh và thúc đẩy phát triển không phải là hai mục tiêu phải đánh đổi, mà là hai mặt thống nhất, hai thành tố quan hệ hữu cơ cùng cấu thành năng lực quản trị quốc gia hiện đại hướng tới xây dựng đất nước phát triển nhanh, bền vững, tự chủ và có sức mạnh tổng hợp, khả năng chống chịu cao trước các biến động của môi trường chiến lược.
Trong quản trị quốc gia hiện đại, an ninh quốc gia không chỉ là lá chắn bảo vệ thành quả phát triển, mà đã trở thành nguồn lực kiến tạo, tạo lập môi trường hòa bình, ổn định, nâng cao chất lượng thể chế, củng cố niềm tin xã hội và tăng cường khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các biến động bên ngoài.
Tuy an ninh và phát triển là thống nhất, nhưng cũng có thể phát sinh những bất đối xứng cần được quản trị hợp lý, đúng đắn. Theo đó, quản trị hiện đại phải nhận diện lợi ích dài hạn, phân loại rủi ro, xác định ngưỡng chấp nhận và thiết kế cơ chế kiểm soát phù hợp, thể chế đủ năng lực cân bằng các mục tiêu này.
An ninh trong quản trị hiện đại mở rộng sang bảo vệ toàn diện các lợi ích quốc gia, dân tộc trong không gian, lĩnh vực. Trong đó, bảo vệ an ninh chế độ, an ninh cầm quyền, an ninh thể chế là trọng yếu, là nhiệm vụ chiến lược sống còn của quốc gia. An ninh con người là mục đích xuất hiện các vấn đề an ninh mới nổi.
Tự chủ chiến lược là yêu cầu cấp thiết của bảo vệ an ninh kỷ nguyên mới. Trong đó, tự chủ không đồng nghĩa với khép kín, riêng rẽ, tách biệt, mà là có đủ khả năng lựa chọn, thay thế, thích ứng và không bị động trước những sức ép bên ngoài.
Trong quản trị quốc gia hiện đại, bảo vệ an ninh đặt trọng tâm vào đi trước. Quản trị rủi ro tập trung nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm, năng lực phòng ngừa, thích ứng và sức chống chịu quốc gia trước những biến động có tính dài hạn với dữ liệu, hệ thống chỉ báo, quy trình ra quyết định và trách nhiệm rõ ràng.
Phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan nhà nước với các chủ thể ngoài nhà nước, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và đội ngũ chuyên gia. Bảo đảm sự kết nối giữa Trung ương với địa phương, xác lập rõ cơ chế điều phối, phân công cơ quan chủ trì và phối hợp, chế độ chia sẻ thông tin, quy trình ra quyết định và phương thức huy động các nguồn lực xã hội với thẩm quyền, trách nhiệm cụ thể được thể chế hóa.
Trong mô hình phát triển mới của đất nước, niềm tin xã hội, văn hóa trách nhiệm, tinh thần thượng tôn pháp luật và sức mạnh cộng đồng phải được coi là những nguồn lực quan trọng của an ninh quốc gia. An sinh xã hội không chỉ thực hiện chức năng bảo vệ, hỗ trợ người dân khi gặp khó khăn, mà phải trở thành thiết chế quản trị nguy cơ xã hội. Thế trận lòng dân phải được tích lũy từ hàng triệu tương tác nhỏ giữa bộ máy công quyền với từng người dân, từng ngày.
Bộ trưởng Lương Tam Quang đề nghị, các cơ quan đồng chủ trì hội thảo và cơ quan nghiên cứu tiếp tục nghiên cứu hoàn thiện hệ thống khái niệm, nguyên tắc và đặc trưng của tư duy an ninh tổng thể, toàn diện, bao trùm, chủ động kiến tạo. Nghiên cứu hoàn thiện thể chế bảo đảm an ninh trong quản trị quốc gia, nhất là vấn đề cụ thể trong cơ chế phối hợp liên ngành, liên vùng, liên cấp, cơ chế chia sẻ dữ liệu, trách nhiệm giải trình, phân công phân cấp, kiểm soát quyền lực. Tiếp tục nghiên cứu sâu hơn yêu cầu bảo đảm an ninh trong các quá trình chuyển đổi lớn của đất nước, nhất là chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng, chuyển đổi mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế tư nhân, kinh tế số, kinh tế dữ liệu và phát triển đô thị.
Bên cạnh đó, tổ chức nghiên cứu, tiếp thu đầy đủ các ý kiến có giá trị tại hội thảo, khẩn trương hoàn thiện báo cáo chuyên đề và các kiến nghị chính sách có liên quan, bảo đảm kết quả hội thảo thực sự trở thành nguồn tư liệu, luận cứ khoa học phục vụ công tác lãnh đạo, chỉ đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước và tổ chức thực hiện trong thực tiễn.
