Bài học từ VINAXUKI: Tan nát giấc mơ ô tô Việt

Hơn 20 năm, Việt Nam dành nhiều loại hỗ trợ để “nuôi” một giấc mơ sản xuất một chiếc ôtô mang tên mình, nhưng không trọn. Nhiều người nói về giấc mơ này, nhưng người duy nhất chứng tỏ mình say đắm với giấc mơ ấy, đang lâm vào cảnh “bán cả nhà cha cho, cả nhà của con để trả nợ”.

Theo thông tin chúng tôi có được của một chuyên gia trong ngành, người hiểu công nghiệp ôtô vào loại hàng đầu Việt Nam, thì năm 2005 đã xuất hiện một hiện tượng “khó tin” khi VINAXUKI ngay năm đầu tiên bước vào thị trường ôtô lại có thể bán được 4.091 xe tải các loại.

Chuyên gia này cho rằng, khởi đầu thuận lợi như vậy, hẳn không thể là một doanh nghiệp ăn may. Doanh nghiệp này không những phải hiểu về thị trường, mà còn phải biết cách tổ chức từ đầu vào đến đầu ra, từ đảm bảo cung ứng, tổ chức sản xuất đến xây dựng mạng lưới tiêu thụ, giành được niềm tin của khách hàng ngay từ đầu.

Giấc mơ sản xuất ôtô "Made in Vietnam" của một doanh nhân đã phá sản, sẽ gợi nhiều suy ngẫm cho các cơ quan quản lý.

Giấc mơ sản xuất ôtô "Made in Vietnam" của một doanh nhân đã phá sản, sẽ gợi nhiều suy ngẫm cho các cơ quan quản lý.

Trong thời gian 5 năm tiếp theo, lượng xe của VINAXUKI bán ra thị trường tăng liên tục, năm 2009 tiêu thụ đạt kỉ lục 9.002 chiếc, thị phần của công ty trong phân khúc thị trường xe tải bình quân chiếm trên 20%. Cũng phải thấy rằng giai đoạn đó có sự bùng nổ nhu cầu xe tải với giá rẻ phù hợp với sức mua.

Với sự thuận lợi của thị trường nhờ hàng rào thuế, những đầu tư ban đầu dễ dàng được thu hồi trong thời gian ngắn. Ngay cả các doanh nghiệp Việt chưa bao giờ có kinh nghiệm sản xuất ôtô, chỉ cần đầu tư lắp ráp là đã có lãi.

Gọi là xe sản xuất trong nước, nhưng giá trị tăng thêm của tất cả các mẫu xe lắp ráp ở Việt Nam chỉ chủ yếu ở các khâu hàn (một số cụm), sơn, lắp ráp. Sự chênh lệch thuế suất nhập khẩu giữa xe nguyên chiếc (CBU) và bộ linh kiện (CKD) đủ để các doanh nghiệp có lợi nhuận khi đầu tư nhà máy lắp ráp và tiêu thụ chỉ cần trên dưới chục ngàn xe/năm. Lắp ráp ôtô cần linh kiện, phụ thuộc gần hết vào nhập khẩu.

Đầu tư sản xuất linh kiện là đầu tư công nghệ cao, suất đầu tư lớn, với sản lượng chỉ vài ngàn chiếc như thị trường Việt Nam, khó có thể tính toán khả thi. Là nhà sản xuất ôtô không chuyên nghiệp, thị phần không lớn, việc VINAXUKI là một doanh nghiệp tư nhân đi đầu trong mục tiêu nội địa theo các hoạch định chiến lược của ngành công nghiệp ôtô là một kế hoạch táo bạo, thậm chí “lãng mạn”, để theo đuổi giấc mơ ôtô “Made in Vietnam”.

Nếu ông chủ VINAXUKI nghĩ đến lợi nhuận trước hết, chắc chắn không bao giờ chọn con đường này. Không những chỉ tập trung sản xuất những bộ phận xe tải như cabin, chassis, VINAXUKI còn hướng tới sản xuất xe con (chở người) với mục tiêu tự sản xuất thân vỏ.  Nội địa hoá động cơ xe cũng được tính đến.

“Hàn Quốc những năm 70 thế kỉ trước đã không tự ti trước Nhật Bản khi cố gắng tự sản xuất xe con của riêng mình. Đó có thể là tấm gương mà doanh nghiệp trong nước như VINAXUKI thể hiện sự tự hào dân tộc khi ấp ủ giấc mơ chế tạo xe con. Nếu bối cảnh không cách nhau quá xa nửa thế kỉ, nếu ý chí tiêu dùng của người Việt cũng như người Hàn 50 năm trước, thì biết đâu giấc mơ lại trở thành sự thật” – vị chuyên gia nhận định.

Nếu VINAXUKI chỉ dừng ở việc lắp ráp và tiêu thụ, trong thời gian 2014 và 2015 là lúc thị trường hồi phục và bùng nổ, thì lợi nhuận thu được chắc không nhỏ. Tiếc thay, mắc kẹt trong giấc mơ của chính mình, số lượng xe bán ra của VINAXUKI trong cả 2 năm này là một con số 0 tròn trĩnh (theo thống kê của VAMA).

Trong trường hợp của VINAXUKI, lúc khó khăn chỉ cần tạm dừng các hoạt động liên quan đến đầu tư chiều sâu (nội địa hoá), tập trung trước mắt vào khôi phục sản xuất và tiêu thụ, hoàn toàn có thể tồn tại và thoát dần ra khỏi tình trạng mất cân đối tài chính. Chỉ cần một tiếp sức không lớn của ngân hàng cũng có thể hồi sinh doanh nghiệp. Rất tiếc, phương án này chỉ xảy ra ở giả thiết.

Hơn 20 năm thu hút đầu tư, Việt Nam vẫn không có công nghiệp ôtô. Cũng chỉ cần hơn 20 năm, Thailand giờ đã có thị trường tiêu thụ trong nước với 1 triệu xe/năm và cũng chừng ấy xe cho xuất khẩu. Nếu không có những doanh nghiệp tiên phong, không có những đầu tư chấp nhận rủi ro, thì cũng đồng nghĩa không có những khởi đầu của những mong muốn lớn lao.

Nước Nhật nếu không có ước mơ ôtô, xe máy, điện tử, thì cũng chỉ biết ngưỡng mộ những nhà sản xuất Âu, Mỹ, Hàn Quốc nếu không có những thôi thúc của tinh thần dân tộc, thì chắc cũng chỉ mở cửa cho các nhà đầu tư đến sản xuất ôtô và cũng không có những nhà sản xuất điện tử hàng đầu thế giới như hiện nay.

Bài học của VINAXUKI thật nghiệt ngã, có nhiều cái giá như, tất cả đã thể hiện ở nội dung biết bao tâm thư, kiến nghị, kêu cứu mà doanh nghiệp đã gửi đi. Nếu không có sự cứu giúp, thì trong trường hợp này, doanh nghiệp cũng đáng được tôn trọng khi đã thực sự mong muốn biến giấc mơ thành hiện thực, dù không thành công và đã đánh mất hết những đồng tiền cuối cùng của cá nhân mình.

Nguyên Bộ trưởng Bộ Kế hoạch & Đầu tư Bùi Quang Vinh đã từng tâm tư trước Quốc hội: “Nền sản xuất của đất nước đang dần mất đi”. Nếu trước đây, dù nghèo, ta còn có cơ khí Trần Hưng Đạo, thì nay có thể nhắc đến thương hiệu nào. Chỉ hi vọng, cú ngã của VINAXUKI đừng làm chùn đi những “giấc mơ Việt”, bởi đất nước không kỳ vọng một tương lai mãi mãi làm thuê. 

Công nghiệp ôtô được hoạch định với nhiều mâu thuẫn chính sách

Với cái nhìn của người trong cuộc, vị chuyên gia này nhận định: Ngành công nghiệp ôtô ngay từ đầu được hoạch định với mong muốn có sự chuyển giao công nghệ sản xuất tại Việt Nam, nhưng lại chứa đựng nhiều mâu thuẫn trong các chính sách liên quan. Mâu thuẫn giữa yêu cầu phát triển thị trường và chính sách hạn chế tiêu dùng bằng thuế tiêu thụ đặc biệt (rất cao).

Mâu thuẫn giữa quy mô sản lượng cần thiết để phát triển sản xuất với chính sách thu hút đầu tư chia vụn miếng bánh thị trường. Mâu thuẫn giữa sự hỗ trợ sản xuất trong nước và quyền lợi của người tiêu dùng đối với nhu cầu các loại xe nhập khẩu. Đây là những mâu thuẫn sẽ khiến công nghiệp ôtô cứ luẩn quẩn trong cái vòng không hồi kết.

Vũ Hân

Các tin khác

OCB không ngừng xây dựng lá chắn công nghệ cho khách hàng trên không gian số

OCB không ngừng xây dựng lá chắn công nghệ cho khách hàng trên không gian số

Từ công nghệ xác thực FIDO2, kiểm tra an toàn thiết bị đến giám sát giao dịch và trao quyền kiểm soát tài khoản cho người dùng, ngân hàng Phương Đông (OCB) từng bước hoàn thiện hệ thống bảo mật đa tầng trên ứng dụng OCB OMNI, góp phần nâng cao an toàn cho khách hàng trong môi trường giao dịch số.

Đưa bài học an toàn từ lớp học đến hiện trường

Đưa bài học an toàn từ lớp học đến hiện trường

Từ phòng học đến hiện trường sản xuất, từ những sơ đồ, quy trình đến từng thao tác trên thiết bị, anh Nguyễn Văn Lượng – Chuyên viên Phòng Kỹ thuật và An toàn, Công ty Cổ phần Nhiệt điện Quảng Ninh (QTP) – đã nhiều năm bền bỉ làm một công việc ý nghĩa: truyền đạt cho đồng nghiệp không chỉ kiến thức về an toàn, mà còn là cách nhận diện mối nguy và ý thức tự bảo vệ mình trong mỗi ca làm việc. Với anh, giá trị của một bài giảng chỉ thực sự được khẳng định khi những điều học được trở thành hành động đúng ngoài hiện trường.

VRG ban hành Bộ chỉ số ESG, thúc đẩy quản trị doanh nghiệp bền vững

VRG ban hành Bộ chỉ số ESG, thúc đẩy quản trị doanh nghiệp bền vững

Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (VRG) vừa ban hành Bộ chỉ số quản trị doanh nghiệp bền vững (ESG) và Bộ chỉ số công bố trong Báo cáo Phát triển bền vững thường niên. Đây là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa Chiến lược Tăng trưởng xanh và Phát triển bền vững giai đoạn 2023–2030, tầm nhìn đến năm 2050; từng bước đưa các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị trở thành một phần xuyên suốt trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của mình.

BAC A BANK điều chỉnh lãi suất cho vay, tiếp sức khách hàng sản xuất, kinh doanh

BAC A BANK điều chỉnh lãi suất cho vay, tiếp sức khách hàng sản xuất, kinh doanh

Thực hiện định hướng điều hành của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước (NHNN) về giảm mặt bằng lãi suất cho vay, Ngân hàng TMCP Bắc Á (BAC A BANK) triển khai Chính sách điều chỉnh lãi suất đối với các khoản vay phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên, áp dụng cho cả khách hàng cá nhân và khách hàng doanh nghiệp.

Viettel hỗ trợ chuyển đổi số doanh nghiệp quy mô 370 tỷ đồng tại TP Hồ Chí Minh

Viettel hỗ trợ chuyển đổi số doanh nghiệp quy mô 370 tỷ đồng tại TP Hồ Chí Minh

Ngày 17/11, Viettel Telecom công bố hệ sinh thái giải pháp số dành cho doanh nghiệp tại Diễn đàn “Kết nối giải pháp chuyển đổi số doanh nghiệp Việt”. Đồng thời, triển khai chương trình hỗ trợ chuyển đổi số cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh tại TP Hồ Chí Minh với tổng giá trị lên tới 370 tỷ đồng.

Hải quan: Cải cách thủ tục hành chính, thúc đẩy tăng trưởng

Hải quan: Cải cách thủ tục hành chính, thúc đẩy tăng trưởng

Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, giảm thời gian thông quan và chủ động tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp đang là những nhiệm vụ trọng tâm của ngành Hải quan. Từ đổi mới thể chế đến những cách làm cụ thể tại các chi cục hải quan khu vực, mục tiêu xuyên suốt là tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, giảm chi phí sản xuất, kinh doanh, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2026-2030.

Tăng tốc chuyển đổi số y tế

Tăng tốc chuyển đổi số y tế

Bộ Y tế đang đẩy mạnh chuyển đổi số y tế, giảm thủ tục hành chính, xây dựng hồ sơ sức khỏe điện tử, tiến tới bệnh viện thông minh.

VIB cho vay mua ô tô lãi suất từ 8,9%, tối đa 5 tỷ đồng

VIB cho vay mua ô tô lãi suất từ 8,9%, tối đa 5 tỷ đồng

Mức lãi suất ưu đãi 8,9%/năm cố định trong 6 tháng áp dụng cho tất cả các dòng xe. Đặc biệt, VIB cam kết lãi suất thả nổi không vượt quá 15%/năm sau thời gian cố định, giúp khách hàng tối ưu tài chính và chủ động hơn trong kế hoạch sở hữu ô tô, từ nhu cầu đi lại cá nhân, gia đình đến kinh doanh vận tải.

BSR kiến tạo tương lai bằng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

BSR kiến tạo tương lai bằng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số

Với hơn 2.300 sáng kiến cải tiến, giá trị làm lợi gần 2.000 tỷ đồng và hàng chục sản phẩm mới được thương mại hóa, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang đóng góp trực tiếp vào hiệu quả sản xuất kinh doanh của Tổng công ty Lọc hóa dầu Việt Nam (BSR), đơn vị thành viên PETROVIETNAM. Trên nền tảng đó, doanh nghiệp tiếp tục đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), phát triển năng lượng xanh, hướng tới năng lực cạnh tranh toàn cầu trong lĩnh vực năng lượng và hóa dầu.

Mỗi ước mơ đều xứng đáng được tỏa sáng

Mỗi ước mơ đều xứng đáng được tỏa sáng

Có những ước mơ bắt đầu từ những điều rất nhỏ. Một chiếc xe đạp để hành trình đến trường bớt nhọc nhằn. Một bộ cọ vẽ để thỏa sức với những sắc màu mình yêu thích. Một chiếc điện thoại mới để mỗi lần bố đi làm xa gọi về, em có thể nhìn rõ khuôn mặt bố hơn. Hay đơn giản là học giỏi để kiếm được nhiều tiền để bố mẹ được ăn những bữa cơm có thịt.

Vĩnh Long hợp tác với Hàn Quốc trong nghiên cứu, chế biến cam sành

Vĩnh Long hợp tác với Hàn Quốc trong nghiên cứu, chế biến cam sành

Tỉnh Vĩnh Long đang thúc đẩy hợp tác với các đối tác Hàn Quốc trong nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ và chế biến sâu cam sành. Đây là hướng đi nhằm đa dạng hóa sản phẩm, hình thành chuỗi liên kết từ vùng nguyên liệu đến thị trường, từng bước nâng cao giá trị nông sản địa phương.