Bài 3: Cảnh sát giao thông thời 4.0

“Trạm thông tin di động” trên phố

Thời kỳ 4.0 đã không còn khái niệm CSGT chỉ gắn liền với chiếc còi và gậy chỉ huy. Giờ đây, mỗi cán bộ chiến sĩ khi ra đường được ví như một “trạm thông tin di động”. Hình ảnh người chiến sĩ CSGT sử dụng máy tính bảng, điện thoại thông minh để xử lý công việc ngay tại hiện trường đã trở nên quen thuộc tại Hà Nội, TP Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ, lực lượng CSGT đã có bước chuyển mình lớn trong đào tạo. Thay vì chỉ học lý thuyết trên giấy, các chiến sĩ đã chuyển sang thực hành trực tiếp trên các hệ thống phần mềm mô phỏng.

Tại Hà Nội, Trung tá Đào Việt Long, Phó trưởng Phòng CSGT cho biết, mỗi cán bộ ra đường đều được trang bị ứng dụng nghiệp vụ VNeCSGT, cho phép tra cứu trực tiếp, kết nối với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và đăng ký phương tiện chỉ trong vài giây. Điều này không chỉ giúp việc xử lý vi phạm nhanh chóng mà còn đảm bảo tính chính xác tuyệt đối. Đáng chú ý, dù hệ thống camera AI có khả năng tự động ghi nhận vi phạm, vai trò của con người vẫn là chốt chặn cuối cùng.

Theo Thượng tá Nguyễn Thị Thanh Nga, Phó Trưởng phòng CSGT, Công an TP Hồ Chí Minh, ưu điểm của hệ thống camera AI là cùng một lúc có thể phát hiện nhiều lỗi vi phạm đối với một người vi phạm, hoặc cũng có thể nhiều phương tiện vi phạm cùng một lúc (từ vượt đèn đỏ, đi sai làn đường, vượt tốc độ cho đến cả những lỗi nhỏ như không thắt dây an toàn hay sử dụng điện thoại khi lái xe), bất kể thời gian ngày hay đêm. Đặc biệt, hệ thống 31 camera AI mới được lắp đặt tại các “điểm đen” về tai nạn và ùn tắc, nơi có mật độ phương tiện cao, các tuyến đường dễ phát sinh vi phạm phổ biến, đã phát huy hiệu quả tức thì.

Tại Trung tâm điều hành với hàng trăm màn hình hiển thị theo thời gian thực, mọi diễn biến giao thông toàn thành phố được thu nhỏ lại. Căn phòng này được ví như “bộ não” điều hành, nơi dữ liệu được AI phân tích để đưa ra các cảnh báo sớm về ùn tắc, giúp CSGT chủ động điều tiết từ xa thay vì chỉ đến hiện trường khi sự cố đã xảy ra. Ngay khi phát hiện vi phạm, camera AI sẽ trích xuất hình ảnh, dữ liệu, phương tiện, biển số xe, thời gian, địa điểm truyền ngay về Trung tâm Chỉ huy giao thông hoặc cơ quan công an có thẩm quyền xử lý. Tại đây, cán bộ chuyên trách sẽ đối chiếu, xác minh thông tin. Quy trình này rút ngắn thời gian và hạn chế tối đa yếu tố chủ quan của con người. Người bị phạt nguội có thể nhận thông báo vi phạm qua bưu điện hoặc tra cứu trên website của Cục CSGT hoặc Phòng CSGT, Công an TP Hồ Chí Minh…

Lãnh đạo Phòng CSGT, Công an TP Hồ Chí Minh thông tin thêm, 100% hình ảnh vi phạm do camera AI gửi về đều phải qua cán bộ tại trung tâm lọc lại trước khi trích xuất dữ liệu xử phạt. Điều này đảm bảo tính nhân văn và sự chính xác tối đa, tránh những sai sót máy móc có thể xảy ra, khẳng định máy móc chỉ là công cụ, còn bản lĩnh và sự thẩm định của con người mới là yếu tố quyết định sự công bằng.

“Làm nhiệm vụ trong thời đại số, người chiến sĩ CSGT đối mặt với những áp lực mới chưa từng có. Đó không chỉ là khói bụi, tiếng ồn mà còn là sự giám sát của hàng triệu "camera chạy bằng cơm" và các thế lực lợi dụng mạng xã hội để bôi nhọ hình ảnh lực lượng”, đồng chí Thanh Nga chia sẻ.

Trong bối cảnh đó, bản lĩnh của người chiến sĩ thể hiện ở thái độ hòa nhã nhưng kiên quyết. Khi đối mặt với những đối tượng vi phạm có hành vi chống đối hoặc cố tình quay phim, chụp ảnh để dàn dựng, lăng mạ, các chiến sĩ vẫn giữ vững lòng kiên trung, thực hiện đúng quy trình công tác. Tại TP Đà Nẵng, lực lượng CSGT đã chủ động sử dụng chính mạng xã hội (Fanpage CSGT Đà Nẵng) làm vũ khí để lan tỏa thông tin tích cực và đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch.

Bản lĩnh ấy còn là sự liêm chính, thực hiện tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”. Sự khách quan của hệ thống camera giám sát kết hợp với đạo đức nghề nghiệp của người chiến sĩ đã giúp xóa bỏ triệt để tâm lý "xin xỏ" hay các hành vi tiêu cực tại hiện trường. Khi chứng cứ hình ảnh rõ ràng, sắc nét được trích xuất từ hệ thống, người vi phạm "tâm phục khẩu phục", giúp nâng cao uy tín của lực lượng CSGT trong mắt nhân dân.

Phía sau những con số “số hóa”

Dù công nghệ có thể giúp giảm sự hiện diện trực tiếp của CSGT TP Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng tại một số điểm, nhưng vào những giờ cao điểm hay mùa lễ hội, "sức người" vẫn là trụ cột không thể thay thế. Máy móc không thể thay con người điều tiết một nút giao đang hỗn loạn vì tai nạn đột xuất, hay hướng dẫn từng đoàn xe du lịch trong những cơn mưa tầm tã.

TP Hồ Chí Minh hợp nhất với tỉnh Bình Dương và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu có tổng diện tích khoảng 6.773 km², tương đương 2,04% diện tích cả nước, tạo nên thách thức lớn về hạ tầng giao thông kết nối vùng. Nhiều tuyến đường hễ trời mưa là ngập nước, nước chảy như sông, ngập cao, chảy xiết, như các tuyến đường xung quanh khu vực chợ Thủ Đức, ảnh hưởng đến các phương tiện lưu thông trong mưa. Tại các vị trí ngập, người dân luôn bắt gặp các chiến sỹ CSGT ngâm mình trong nước hỗ trợ người dân vượt qua đường ngập nước.

Hay mới đây, giữa trưa hè nắng gắt, Đội CSGT Bình Triệu tiếp nhận thông tin một phương tiện làm rơi đinh vít trên đường Mỹ Phước - Tân Vạn, đoạn qua địa bàn phường Chánh Hiệp, TP Hồ Chí Minh. Đây là tình huống tiềm ẩn nguy cơ rất lớn, bởi khi phương tiện có tải trọng lớn cán phải có thể gây thủng lốp, mất lái, dẫn đến TNGT nghiêm trọng. Ngay sau khi nhận được thông tin, tổ tuần tra kiểm soát gồm Thiếu tá Nguyễn Hùng Thuân, Thiếu tá Trần Thanh Tân và Đại úy Nguyễn Minh Tuệ đã nhanh chóng có mặt tại hiện trường.

Các cán bộ ra tín hiệu cảnh báo từ xa, điều tiết phương tiện di chuyển chậm, tránh khu vực nguy hiểm. Đồng thời, các cán bộ trực tiếp sử dụng chổi để quét dọn và kiên trì nhặt từng cây đinh, từng mảnh kim loại nhỏ còn sót lại trên mặt đường nhằm đảm bảo xử lý triệt để, không để gây nguy hiểm cho người tham gia giao thông. Dưới cái nắng hầm hập ban trưa, hình ảnh các chiến sĩ CSGT vừa quét đường, vừa cúi tìm, nhặt từng cây đinh đã để lại ấn tượng sâu sắc trong lòng người dân. Những hành động tận tụy, tỉ mỉ ấy được người đi đường ghi lại và lan tỏa trên mạng xã hội, nhận được nhiều lời khen ngợi, sự đồng tình và trân trọng từ cộng đồng.

Trong lúc đang thực hiện nhiệm vụ tuần tra, kiểm soát, bảo đảm trật tự an toàn giao thông trên tuyến Quốc lộ 51, đoạn thuộc phường Tân Phước, TP Hồ Chí Minh, tổ công tác của Đội CSGT Nam Sài Gòn gồm Thiếu tá Vũ Minh Đức và Đại úy Ngô Sum nhận được tín hiệu đề nghị hỗ trợ từ một xe ô tô đang chở người bệnh trong tình trạng nguy cấp.

Nhận thấy từng phút giây đều có thể quyết định đến tính mạng con người, các anh đã lập tức báo vụ việc về chỉ huy đội và triển khai phương án hỗ trợ khẩn cấp. Đại úy Ngô Sum sử dụng mô tô đặc chủng mở đường, bật tín hiệu ưu tiên, dẫn xe ô tô vượt qua các điểm giao thông đông đúc trên tuyến Quốc lộ 51, tạo hành lang an toàn để phương tiện chở bệnh nhân di chuyển nhanh nhất đến Bệnh viện Bà Rịa. Nhờ sự hỗ trợ kịp thời, chiếc xe chở bệnh nhân đã nhanh chóng đến cổng khu cấp cứu của bệnh viện. Tại đây, các y bác sĩ đã tiếp nhận người bệnh ngay lập tức để tiến hành cấp cứu trong “thời gian vàng”...

Tại Đà Nẵng, những chiến sĩ CSGT đã trải qua những "đêm trắng" trực chốt xuyên lễ để đảm bảo an toàn cho Lễ hội Pháo hoa quốc tế hay các sự kiện biển. Dưới cái nắng đầu hè như "rang lửa" hắt xuống mặt đường, mồ hôi thấm đẫm lưng áo, các chiến sĩ vẫn miệt mài ra hiệu điều tiết để dòng xe không bị ùn ứ. Nhìn bóng dáng các chiến sĩ “áo vàng” tại nhiều tuyến phố trên cả nước, bất chấp dòng xe đông nghẹt trong giờ cao điểm nắng cháy hay mưa ngập, lúc đêm khuya để phân luồng, là minh chứng rõ nhất cho sự hy sinh thầm lặng mà không camera AI nào có thể thay thế được. Với họ, "mùa du lịch hay lễ tết gần như không có khái niệm giờ nghỉ".

Mục tiêu của việc ứng dụng công nghệ không chỉ là xử phạt, mà là phục vụ nhân dân. Bản lĩnh người chiến sĩ 4.0 còn nằm ở khả năng vận dụng dữ liệu số để mang lại sự bình yên và tiện ích cho cộng đồng. Tại các Trung tâm điều hành thông minh (IOC), lực lượng CSGT đã thực hiện những nhiệm vụ vô cùng nhân văn. Đã có rất nhiều trường hợp người già đãng trí hoặc trẻ em đi lạc được tìm thấy nhờ các chiến sĩ tại IOC kiên trì trích xuất camera, bám theo lộ trình di chuyển để thông báo cho tổ tuần tra tiếp cận, đưa họ về gia đình an toàn chỉ trong vài giờ đồng hồ.

Bên cạnh đó, việc đẩy mạnh dịch vụ công trực tuyến là một bước tiến dài trong việc phục vụ dân. Thay vì phải đi lại nhiều lần, người dân hiện nay có thể đóng phạt, nộp lệ phí trước bạ, đăng ký xe ngay tại nhà thông qua vài thao tác trên điện thoại. Các chiến sĩ đã nỗ lực làm sạch dữ liệu, hướng dẫn người dân tận tình, giúp tiết kiệm hàng triệu giờ công và chi phí đi lại cho xã hội. Điều này khẳng định tinh thần "vì nhân dân phục vụ" của người chiến sĩ Công an trong kỷ nguyên số.

Kỷ nguyên giao thông số không phải là cuộc chơi của riêng máy móc, mà là sự cộng hưởng giữa sức mạnh công nghệ và con người. Công nghệ là "tai mắt" giúp mở rộng tầm quan sát, nhưng người chiến sĩ CSGT chính là "trụ cột", sử dụng trí tuệ và đạo đức để giữ gìn sự bình yên trên mọi cung đường. Người chiến sĩ CSGT 4.0 tinh thông, bản lĩnh và nhân văn sẽ góp phần kiến tạo nên một văn hóa giao thông mới, văn minh và an toàn hơn cho mỗi người dân.