Bắc Ailen: Bắt giam Chủ tịch Sinn Fein Gerry Adams

Ngày 30/4 vừa qua, Chủ tịch đảng Sinn Fein Gerry Adams đã bị Cảnh sát Bắc Ailen bắt tạm giam 4 ngày, đến ngày 4/5 đã được trả tự do. Hiện ông Adams chưa bị buộc tội danh nào, nhưng sự việc đang gây quan ngại về nền hòa bình vừa được xác lập vài năm ở đất nước này đang bị đe dọa nếu những vấn đề liên quan đến ông Adams vẫn tiếp tục được xới lại.

Theo báo chí Anh, ông Gerry Adams bị bắt tạm giam 4 ngày tại Đồn Cảnh sát Belfast để điều tra về vụ việc một quả phụ tên Jean McConville mất tích, sau đó bị giết chết và vùi mất xác vào năm 1972, để lại 10 đứa trẻ mồ côi. Ông Adams bị cảnh sát tạm giam để thẩm vấn liên quan đến vụ án McConville.

Trong một đoạn ghi âm lời kể của một thành viên IRA tên là Brandan Hughes "Bóng tối" trong cái gọi là Dự án Belfast về những vụ việc xảy ra trong thời kỳ Bắc Ailen chìm trong xung đột bạo lực giữa 2 phái Tin Lành và Thiên Chúa giáo thập niên 70 và 80 thế kỷ XX, Brandan Hughes "Bóng tối" nói rằng, Adams là người chỉ huy lực lượng "biệt đội thần chết" chuyên bắt cóc và thủ tiêu những người đối nghịch với IRA, trong đó có McConville.

"Bản án" mà IRA dành cho McConville là tội làm gián điệp cho phái Ulster (trung thành với Hoàng gia Anh). Tuy nhiên, sau đó, các lãnh đạo IRA phát hiện ra sự thật McConville không phải là gián điệp, nhưng phải gần 30 năm sau, năm 1999, sau nhiều năm chần chừ và bối rối, IRA - thủ phạm giết hại McConville mới chính thức công khai nhận trách nhiệm và tự nhận lãnh việc truy tìm hài cốt McConville. Đến năm 2003, hài cốt McConville đã được tìm thấy gần bãi biển ở quận Louth. Khai quật hài cốt cho thấy McConville đã bị bắn một phát đạn vào đầu.

Trong khi cuộc tìm kiếm hài cốt McConville đang diễn ra thì 2 học giả người Ailen sống ở Mỹ đã đứng ra lập một dự án ghi lại "lịch sử bằng giọng nói" nhằm lưu giữ những lời chứng của người trong cuộc ở Bắc Ailen. Dự án Belfast ra đời do Trường đại học Boston chủ trì.

Những người thực hiện Dự án Belfast đã tìm gặp những người trong lực lượng IRA từng tham gia các hoạt động bạo lực ở Bắc Ailen gần 30 năm trước để phỏng vấn, ghi âm, nhưng với điều kiện là những lời kể, tự thú của họ phải được giữ kín cho đến khi nào họ chết mới được công bố công khai. Và Dự án Belfast đã làm đúng như cam kết.

Năm 2008, Brendan Hughes "Bóng tối" qua đời. Năm 2010, Trường đại học Boston quyết định cho phát chương trình "Giọng nói từ đáy mộ" (Voices From the Grave) đầu tiên để công bố đoạn ghi âm lời kể của Brendan Hughes.

Trong đoạn ghi âm, Brendan Hughes nói rằng, biệt đội thần chết thực hiện các vụ bắt cóc thủ tiêu ở Bắc Ailen thời đó có tên là "The Unknowns" (Vô danh), và "Gerry nắm quyền kiểm soát biệt đội này".

Thời xung đột vũ trang, Brendan Hughes vừa là đồng đội vừa là bạn chí cốt của Gerry Adams. Vì thế lời kể của ông càng được tin cậy hơn. Chương trình đã gây chú ý mạnh mẽ không chỉ trong cộng đồng người Ailen ở Mỹ mà cả ở Anh và Ailen. Nó làm sống lại cuộc điều tra về vụ mất tích và cái chết của McConille và hàng chục người khác.

Trong khi đó, Dolours Price, một cựu thành viên IRA khác, cùng tham gia Dự án Belfast với Hughes "Bóng tối", đã tự mình phá bỏ "luật im lặng", phát biểu trên báo chí Mỹ tự nhận mình chính là người đã chở McConville đến địa điểm hành quyết ở quận Louth năm xưa (Price qua đời năm 2013).

Chủ tịch Sinn Fein Gerry Adams.
Chủ tịch Sinn Fein Gerry Adams.

Năm 2011, Cảnh sát Bắc Ailen (PSNI) tiến hành thủ tục yêu cầu Trường đại học Boston bàn giao tất cả băng ghi âm giọng nói các cựu thành viên IRA trong Dự án Belfast để phục vụ cuộc điều tra. PSNI đã được Bộ Tư pháp Mỹ hỗ trợ, tống đạt lệnh cho Trường đại học Boston bàn giao các băng ghi âm của Hughes "Bóng tối" và Price cho Cảnh sát Bắc Ailen. Một cuộc chiến pháp lý trước tòa án kéo dài 3 năm và cuối cùng phần thắng đã thuộc về Cảnh sát Bắc Ailen.

Phán quyết của tòa án vào tháng 9/2013 buộc Trường đại học Boston phải bàn giao 11 tài liệu (băng ghi âm) cho phía Bắc Ailen. Có các đoạn ghi âm trong tay làm bằng chứng, việc PSNI bắt giữ Adams để điều tra chỉ là vấn đề thời gian. Và việc đó đã được thực hiện vào ngày 30/4/2014.

Ngay từ khi cuộc chiến pháp lý quanh các băng ghi âm Dự án Belfast diễn ra vào năm 2011, John Kerry khi đó là Thượng nghị sĩ bang Massachusetts đã đánh tiếng với Bộ trưởng Ngoại giao Hillary Clinton hãy vận động người Anh từ bỏ yêu cầu chuyển giao các  cuộn băng ghi âm này về Bắc Ailen vì nó có thể đe dọa nền hòa bình chưa bền vững ở Bắc Ailen. Tuy nhiên, lời cảnh báo của ông Kerry đã không được chấp nhận. Và vụ việc PSNI bắt giữ ông Gerry Adams đã chứng minh lo ngại đó của ông Kerry.

Phó Thủ tướng Bắc Ailen Martin McGuinness (người của Sinn Fein) đã ra thông báo gọi vụ bắt giữ ông Adams là hành động có động cơ chính trị, là hành động mang tàn tích của Cơ quan Royal Ulster Constabulary cũ (lực lượng Cảnh sát Hoàng gia Ulster), hoàn toàn không có lợi cho sự ổn định hiện nay của Bắc Ailen.

Bà Jean McConville và các con trước khi bị bắt cóc và thủ tiêu.
Bà Jean McConville và các con trước khi bị bắt cóc và thủ tiêu.

Những ai quan tâm đến tình hình Bắc Ailen những năm cuối thế kỷ XX đầu thế kỷ XXI đều biết rằng Bắc Ailen có được cuộc sống hòa bình, ổn định như hôm nay chính là nhờ các bên xung đột ký kết một hiệp ước quan trọng có tên là Ngày Thứ Sáu tốt lành (Good Friday Agreement) vào năm 1998, và Gerry Adams chính là một trong những nhân tố quan trọng đưa đến việc ký kết hiệp ước đó.

Vì thế, giới phân tích ở Mỹ và Anh đều nói rằng, nếu Cảnh sát Bắc Ailen quyết đi tìm công lý đến cùng cho nạn nhân McConville bằng việc điều tra cặn kẽ vai trò của Gerry Adams trong giai đoạn khói lửa năm xưa ở Bắc Ailen, chẳng khác nào nhát búa bổ vào nền hòa bình ở Bắc Ailen để "thử độ bền" của nó.

Ngày 4/5, đường phố Bắc Ailen chứng kiến cảnh náo loạn đầu tiên khi hàng trăm người theo phái cộng hòa biểu tình phản đối việc bắt giữ ông Adams. Tình hình chỉ tạm ổn sau khi ông Adams được trả tự do. Nhưng cuộc điều tra đối với ông về vụ McConville vẫn chưa kết thúc, và người ta chưa biết sắp tới chuyện gì sẽ xảy ra

Trương Hùng (tổng hợp)

Các tin khác

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Đêm 7/5, Israel phóng tên lửa xuống khu vực ngoại ô Beirut, tiêu diệt Ahmed Ali Balout - chỉ huy lực lượng Radwan của Hezbollah. Đây là lần đầu thủ đô Lebanon bị tấn công kể từ lệnh ngừng bắn hơn 3 tuần trước. Đòn tập kích làm rung chuyển nền tảng mong manh của thỏa thuận và phủ bóng lên những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế - HSS (Vương quốc Anh), việc Nhật Bản nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với xuất khẩu quốc phòng sẽ tạo ra những cơ hội thương mại và ngoại giao quan trọng. Nhưng, trước hết, họ cần giải quyết các vấn đề về năng lực công nghiệp quốc phòng.

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.