Bất chấp tuyên bố của Thủ tướng Manmohan Singh tại Lễ kỷ niệm Quốc khánh lần thứ 64 của ấn Độ ngày 15/8 rằng, chính phủ do ông lãnh đạo sẽ thực hiện các biện pháp cứng rắn nhất nhằm loại trừ tệ nạn tham nhũng gây bức xúc trong dư luận ấn Độ thời gian gần đây và hứa sẽ trừng phạt các quan chức tham nhũng, nhưng không vì thế mà làn sóng người dân phản đối nạn tham nhũng trong một số cơ quan công quyền thuyên giảm. Chỉ 2 ngày sau bài phát biểu của ông Singh, ngày 17/8, tại thủ đô New Dehli, khoảng 60.000 - 70.000 người đã biểu tình để phản đối tình trạng tham nhũng tại nước này.
Các cuộc biểu tình chống tham nhũng với quy mô nhỏ hơn cũng đã nổ ra cùng ngày tại nhiều thành phố khác trên khắp ấn Độ, trong đó bao gồm cả thành phố Mumbai và Chennai. Các cuộc biểu tình này đang làm gia tăng sức ép đối với Chính phủ của Thủ tướng Manmohan Singh, vốn đang giảm uy tín mạnh sau hàng loạt vụ bê bối tham nhũng trong giới quan chức cấp cao bị phanh phui.
Làn sóng người dân phản đối tham nhũng tại ấn Độ bỗng dưng bùng phát trong những ngày này xuất phát từ việc ngày 16/8, ông Anna Hazare, 74 tuổi, dẫn đầu phong trào chống tham nhũng tại ấn Độ, đã bị bắt khi ông sắp bắt đầu cuộc biểu tình bằng cách tuyệt thực, và đây là lần thứ hai ông bị bắt trong năm. Dự kiến, ông Anna sẽ tuyệt thực vô thời hạn, bắt đầu từ 15 giờ ngày 18/8 để phản đối dự luật Lok Pal chống tham nhũng do Chính phủ soạn thảo bị dư luận chỉ trích là mềm yếu và đòi Quốc hội ấn Độ phải thông qua một đạo luật cứng rắn hơn. ông và các nhân vật đấu tranh khác bác bỏ điều khoản cuối cùng của bản dự luật chống tham nhũng vốn quy định rằng: Thủ tướng và các thẩm phán cao cấp không bị giám sát trong vấn đề tham nhũng.
Ngay sau khi ông này bị bắt, đêm 17/8, hàng nghìn người cắm trại để ngủ qua đêm bên ngoài nhà tù Tihar ở Delhi nhằm ủng hộ ông. Trong khi đó, hơn 6.000 người khác mặc áo phông hoặc mang khẩu hiệu với dòng chữ "Tôi là Anna" đã biểu tình tại Cổng ấn Độ, gần Dinh tổng thống và các cơ quan đầu não của Chính phủ ấn Độ ở New Delhi để ủng hộ ông Anna Hazare và cáo buộc chính phủ tham nhũng.
Theo thông tin của Hãng thông tấn ấn Độ, cũng ngay trong đêm 17/8, cảnh sát thủ đô New Delhi và Anna Hazare đã đạt được thỏa thuận giải quyết bất đồng giữa hai bên về thời hạn tuyệt thực của ông Hazare để chống tham nhũng. Cảnh sát đã đồng ý để ông Anna tuyệt thực 14 ngày thay vì 7 ngày theo đề xuất ban đầu tại Quảng trường Ramlila Maidan, và nhà hoạt động xã hội này đã chấp nhận điều kiện đó.
Người biểu tình cho biết, dân thường chính là những người bị ảnh hưởng nhiều nhất vì vấn nạn tham nhũng. Vì vậy, họ phải có quyền lên tiếng phản đối và đây chính là điều thể hiện tính dân chủ trong xã hội ấn Độ. Sự phản ứng mạnh mẽ của người dân đã khiến cho Chính phủ ấn Độ phải đối mặt với nhiều áp lực trong việc tìm ra phương cách đối phó. Chính quyền ấn Độ tỏ ra lúng túng trong việc giải quyết vụ rắc rối này với ông Anna Hazare và dường như xuống thang khi buộc phải chấp nhận không điều kiện yêu cầu tuyệt thực của ông.
Thủ tướng Manmohan Singh phải lên tiếng rằng, nhiều người dân đã hiểu lầm thiện chí của chính phủ và hành động của họ thách thức chính phủ. Rajiv Khosla - Chủ tịch Đoàn Luật sư Delhi cho biết, việc chống lại người biểu tình là hành động vi phạm hiến pháp ấn Độ bởi mọi người dân đều có quyền biểu tình và phản đối. Tuy nhiên, Bộ trưởng Nội vụ P.Chidambaram cho rằng địa điểm các cuộc biểu tình cũng như số người tham dự cần phải được giới hạn.
Phát biểu tại phiên họp chung của Hai viện Quốc hội ấn Độ, Thủ tướng Singh nhấn mạnh rằng, cách ông Anna Hazare chọn để áp đặt phiên bản dự luật Lok Pal của nhóm các nhà xã hội do ông lãnh đạo đối với Quốc hội là sai lầm và chỉ có Quốc hội mới có quyền lựa chọn và thông qua các đạo luật.
Theo ông Singh, để chống tham nhũng có hiệu quả cần có các hành động đồng bộ khác như tăng cường hiệu quả hoạt động của hệ thống tư pháp, đẩy mạnh vai trò của các phương tiện thông tin đại chúng và công luận trong cuộc đấu tranh chống tệ nạn này.
Trong thời gian qua, Chính phủ ấn Độ đã liên quan đến bốn vụ tai tiếng lớn, trong đó có vụ tham nhũng khi xây dựng cơ sở vật chất cho Thế vận hội Khối thịnh vượng chung (Commonwealth Games) và vụ tham nhũng trong lĩnh vực viễn thông khiến chính phủ bị thiệt hại tới 40 tỉ USD.
Giáo sư Jagdeep Chhokar, thành viên Hiệp hội Cải cách Dân chủ, cho hay tệ nạn tham nhũng tại ấn Độ đã lan tỏa trên diện rộng tới mọi tầng lớp chính trị trên khắp đất nước này, từ giới chính trị, cầm quyền, hành chính và kể cả một số doanh nghiệp lớn.
Trên thực tế, từ suốt 42 năm qua, những dự luật chống tham nhũng đã được đưa ra thảo luận và đề nghị quốc hội thông qua. Hiện nay, các thành phần đối lập và nhiều thành phần chính trị khác đang sử dụng dự luật chống tham nhũng làm "vũ khí chính trị" để "phản công" lại chính phủ.
Tuy nhiên, dự luật chống tham nhũng hiện đang được đệ trình lên Quốc hội bị chỉ trích rất nặng nề vì sự thiếu hụt các chế tài cần thiết và thực tế. Theo Giáo sư Khhokar, nền dân chủ của ấn Độ không bị đe dọa mà vẫn tồn tại và phát triển. Tuy nhiên, hệ thống chính trị nước này, trong đó có bộ máy chính phủ, cần phải được hoàn thiện hơn và thời điểm hiện nay là cơ hội tốt để các tầng lớp chính trị nâng vấn đề chống tham nhũng lên một tầm cao mới
