Tình trạng mất điện tuy không kéo dài liên tục nhưng xảy ra 2 lần trong 2 ngày liên tiếp. Sự cố thứ nhất xảy ra vào lúc 2 giờ 30 phút sáng ngày 30/7 và kéo dài trong 8 tiếng. Khoảng 360 triệu người ở miền Bắc Ấn Độ bị ảnh hưởng. Sự cố thứ 2 xảy ra vào lúc 1 giờ 30 phút chiều ngày 31/7 và kéo dài trong khoảng 7 tiếng. Nhưng thời gian để khắc phục các sự cố có thể kéo dài nhiều giờ. Tổng cộng có đến 20 bang miền Đông và Bắc Ấn Độ, trong đó có cả thủ đô New Delhi, với tổng cộng hơn 600 triệu người dân, tức một nửa đất nước Ấn Độ, bị ảnh hưởng bởi sự cố mất điện. Thiệt hại về kinh tế hiện chưa thể công bố nhưng chắc chắn sẽ không nhỏ.
Mất điện đã khiến cho nhiều hoạt động kinh tế - xã hội bị gián đoạn, như hàng trăm tuyến xe điện và hơn 500 chuyến tàu hỏa bị ngưng hoạt động khiến cho hàng ngàn hành khách bị kẹt giữa đường; đèn tín hiệu giao thông ở thủ đô New Delhi bị tắt gây ra tình trạng kẹt xe, ùn tắc giao thông kéo dài; và các nhà máy nước ngưng hoạt động, những máy bơm nước cá nhân cũng vô tác dụng làm hàng triệu hộ dân thiếu nước sinh hoạt. Đó là chưa kể hàng trăm công nhân, thợ mỏ bị kẹt trong các thang máy, đường hầm,… Những nơi có hệ thống phát điện dự phòng đủ lớn, như các khu công nghiệp, sân bay, bến cảng,… không bị ảnh hưởng. Đây là lần mất điện nghiêm trọng nhất trong 10 năm qua và là một trong những vụ mất điện tồi tệ nhất thế giới.
Hiện các quan chức ngành điện lực Ấn Độ chưa thể lý giải cụ thể nguyên nhân dẫn đến 2 sự cố mất điện. Nhưng báo chí trích dẫn một số chuyên gia cho rằng, có thể xác định một số nguyên nhân cơ bản đầu tiên là việc phân phối, tiêu thụ điện không hợp lý, còn một khoảng cách khá lớn giữa cung và cầu trong ngành điện. Sáng ngày 31/7, một quan chức cao cấp ngành điện bang Uttar Pradesh đã bị thuyên chuyển công tác do không ngăn chặn được vụ "sập hệ thống" điện hôm 30/7. Nhưng giới chuyên gia cho rằng vị quan chức nọ dù có "ba đầu sáu tay" cũng không thể làm được gì, vì vụ "sập hệ thống" điện chủ yếu là do các bang như Punjab và Haryana tiêu thụ điện quá nhiều, hút một lượng điện quá định mức nên gây ra tình trạng mất nguồn điện hệ thống lưới điện quốc gia. Và đây cũng chỉ là một phần trong toàn bộ vấn đề. Các bang bị ảnh hưởng nhiều nhất bởi mất điện hiện cũng là những bang hút điện nhiều nhất, đến 37% tổng sản lượng toàn quốc. Một phần khác được đổ cho việc các công ty, tập đoàn điện lực độc quyền của nhà nước thực thi chính sách cung cấp điện sinh hoạt giá cực rẻ của Chính phủ liên bang, dẫn đến tình trạng sử dụng điện kém hiệu quả. Thêm vào đó là năng lực quản lý yếu kém để xảy ra thất thoát điện với tỉ lệ rất cao, lên đến 40%. Từ đó, các công ty điện lực cũng không còn khả năng mua thêm điện để tăng sản lượng cung ứng.
Vụ mất điện trên diện rộng đã làm lộ ra một thực tế là năng lực sản xuất điện của Ấn Độ vẫn còn quá yếu kém, chưa thể theo kịp đà phát triển của nền kinh tế đất nước. Ấn Độ - nền kinh tế phát triển năng động, lớn thứ 3 châu Á, với số dân đông thứ nhì thế giới, nhưng năng lực cung ứng của ngành điện quốc gia này hiện vẫn còn lẹt đẹt. Ấn Độ hiện tại vẫn còn thiếu hụt từ 8% đến 12% lượng điện tiêu thụ hàng ngày, nên cúp điện luân phiên 8 giờ mỗi ngày tại hầu hết các địa phương trên toàn quốc. Khoảng 300 triệu người Ấn Độ, tức 1/4 dân số, vẫn chưa có điện sử dụng. Thiếu hụt điện là trở ngại lớn nhất cho sự phát triển của kinh tế Ấn Độ, làm giảm mất 1,2% trên tỉ lệ tăng trưởng GDP.
Năng lực yếu kém của ngành điện đã được Thủ tướng Manmohan Singh nhìn nhận từ lâu, và ông đã vạch ra một kế hoạch đầu tư cải tạo và nâng cấp toàn bộ hệ thống cung ứng và truyền tải điện trên toàn quốc. Kế hoạch của ông Singh kêu gọi đầu tư khoảng 400 tỉ USD cho ngành điện trong vòng 5 năm, 2012-2017, nhằm nâng công suất cung ứng điện lên thêm 100.000 MW, đồng thời giảm thiểu tình trạng quản lý, truyền tải yếu kém gây thất thoát điện. Với sự cố mất điện diện rộng này, người ta bắt đầu nhận thấy sự cần thiết phải triển khai nhanh kế hoạch đó.
Niềm hy vọng của New Delhi giờ đây đặt vào kế hoạch đầu tư này, cùng với việc mô phỏng theo mô hình rất thành công của bang Gujarat, đó là dự án Jyoti Gram Yojana, dự án đảm bảo cung ứng điện không gián đoạn 24/24 giờ mỗi ngày cho hơn 18.000 ngôi làng và 9.680 khu dân cư lân cận, với năng lực cung ứng 9.700 MW điện và sẽ nâng lên 15.000 MW vào năm 2017. Cho đến nay, dự án này đang chứng minh thành công mỹ mãn, và bang Gujarat trở thành bang duy nhất ở Ấn Độ không bị thiếu điện
