Ai Cập sẽ không chịu lép vế trước Mỹ

Tuyên bố tự tin này được ông Morsi đưa ra trong cuộc trả lời phỏng vấn đầu tiên với báo chí quốc tế trên cương vị Tổng thống Ai Cập hôm 22/9. Cuộc trò chuyện ngắn đã khái quát khá đầy đủ quan điểm đối ngoại của vị Tổng thống Hồi giáo đầu tiên của Ai Cập về nhiều vấn đề, trong đó nổi cộm nhất vẫn là quan hệ Ai Cập với Mỹ và chính sách của Mỹ ở Trung Đông.

Trước khi lên đường sang New York dự Hội nghị thường niên Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc (LHQ) khóa 67 (phiên họp toàn thể ngày 24 và 25/9), ông Morsi đã có dịp "tự giới thiệu" mình trước khi đặt chân đến New York dự khóa họp Đại hội đồng LHQ và sau đó thăm chính thức nước Mỹ. Trong cuộc trả lời phỏng vấn 90 phút với báo New York Times, Morsi đã nêu quan điểm của mình về điều kiện cần thiết để tái lập quan hệ đối tác giữa Ai Cập và Mỹ "như trước đây".

Morsi khẳng định: Ai Cập sau thời Mubarak đã có tư thế khác, vì thế Mỹ là nước có trách nhiệm phục hồi lại quan hệ với Ai Cập, và xa hơn là "sửa chữa" quan hệ với cộng đồng Arập. Ông nhấn mạnh: Nước Mỹ phải tôn trọng lịch sử và văn hóa của thế giới Arập, cho dù văn hóa đó "xung khắc" với các giá trị của phương Tây; người Ai Cập, và Arập nói chung, phải có quyền tự do, bình đẳng trong mối quan hệ hài hòa với Mỹ, trong sự sống chung trong hòa bình.

Quan hệ giữa Ai Cập với Mỹ đã bắt đầu "khác" đi kể từ sau cuộc "cách mạng hoa nhài" lật đổ Tổng thống Hosni Mubarak - một đồng minh thân thiết của Mỹ. Mặc dù Mỹ đã nhanh chóng công nhận chế độ Ai Cập mới sau thời Mubarak, nhưng chính người Mỹ đã không thể bắt kịp với những diễn biến phức tạp bên trong nền chính trị Ai Cập. Cho đến khi ông Morsi lên làm Tổng thống, người Mỹ vẫn còn tin rằng các tướng lĩnh quân đội nắm quyền kiểm soát đất nước Ai Cập, thế nên Washington đã bất ngờ khi Tổng thống Morsi quyết định sa thải các tướng lĩnh lãnh đạo cấp cao nhất của Hội đồng Quân lực tối cao (SCAF) để thâu tóm quyền lực về Dinh Tổng thống.

Sự trỗi dậy của phong trào Hồi giáo Muslim Brotherhood đã đặt người Mỹ vào thế khó trong việc điều chỉnh chính sách mới với Ai Cập và khu vực Trung Đông. Sự đổi khác ở Ai Cập thời Muslim Brotherhood chính là Cairo muốn một tư thế "cân bằng" hơn trong các mối quan hệ giữa Cairo với Mỹ, Israel, và giữa Cairo với các quốc gia trong khu vực Trung Đông mà Mỹ và Israel xem là "thù địch" (như Iran, Syria). Mặc dù ông Morsi khẳng định Ai Cập và Mỹ vẫn là "bạn bè tốt", nhưng bỏ ngỏ khái niệm "đồng minh", cho rằng "tùy thuộc vào cách định nghĩa từ đồng minh như thế nào".

Và Ai Cập thời Muslim Brotherhood đã không còn một thái độ "phục tùng" trước "đồng minh" Mỹ như trước đây, nhưng cũng không hẳn là một sự "thù ghét" hoàn toàn. Morsi đã nêu rõ quan điểm của mình với tờ New York Times rằng, nếu Mỹ muốn Ai Cập tôn trọng hiệp ước đã ký với Israel (năm 1979), thì trước hết Mỹ phải tôn trọng các cam kết của mình đối với quyền thành lập nhà nước độc lập của người Palestine trong thỏa thuận Camp David năm 1978.

Ai Cập sẽ không chịu lép vế trước Mỹ ảnh 1
Làn sóng biểu tình phản đối bộ phim báng bổ đạo Hồi tiếp tục lan rộng tại Ai Cập.

Minh chứng rõ ràng nhất cho quan điểm và ý kiến của Tổng thống Morsi chính là các cuộc biểu tình rầm rộ chống Mỹ và phương Tây do các sản phẩm văn hóa báng bổ đạo Hồi mà phương Tây hô hào là "tự do ngôn luận". Việc một người Mỹ sản xuất và lưu hành phim "Innocence of Muslims" báng bổ nhà tiên tri Mohammed đã gây nên làn sóng phản đối và tấn công các trụ sở ngoại giao Mỹ ở Libya, Ai Cập, Yemen và nhiều nước ở khắp các châu lục trên thế giới, trong đó Đại sứ quán Mỹ ở Ai Cập bị tấn công nặng nề nhất.

Nhà Trắng chỉ trích Tổng thống Morsi vì thái độ im lặng của ông trong mấy ngày liền sau khi các cuộc tấn công xảy ra. Thậm chí, Washington đã tạm hoãn cuộc đàm phán để tái tục khoản viện trợ hàng năm cho Cairo trị giá khoảng 1,5 tỉ USD/năm, bao gồm 1,3 tỉ USD viện trợ quân sự và khoảng 250 tiệu USD viện trợ kinh tế. Ai Cập là một trong những quốc gia nhận viện trợ khá lớn từ Mỹ trong khu vực Trung Đông, vì thế Washington tin rằng động thái "cắt viện trợ" này có thể "khuất phục" Cairo, nhưng thực tế xem ra động thái đó không mấy tác dụng. Việc Chính phủ Ai Cập tiếp tục không quyết liệt dập tắt làn sóng biểu tình chống Mỹ đã cho thấy, chỗ đứng của Mỹ ở Ai Cập trong tương lai sẽ đầy khó khăn, không được như trước đây.

Sau gần 3 tháng nắm quyền, Morsi đã thể hiện rõ tư thế một nhà lãnh đạo mới của Ai Cập, một "nhân tố mới" trên bàn cờ khu vực Trung Đông. Với loạt hoạt động đối ngoại trong khu vực 3 tuần qua, Tổng thống Morsi đã thể hiện một chính sách đối ngoại mới, cân bằng hơn. Không thúc đẩy bình thường hóa quan hệ với Iran, nhưng Morsi là người bảo vệ quyết liệt vai trò không thể thiếu của Iran trong việc giải quyết các cuộc khủng hoảng trong khu vực, đặc biệt là cuộc nội chiến tại Syria, với việc sáng lập ra nhóm "Bộ tứ Hồi giáo" nhằm tìm kiếm giải pháp tối ưu cho Syria.

Theo dự kiến, chuyến thăm chính thức nước Mỹ của ông Morsi sẽ diễn ra sau khi ông dự khóa họp thường niên Đại hội đồng LHQ. Tuy nhiên, theo một số quan chức Mỹ và Ai Cập, Nhà Trắng có vẻ không mặn mà tiếp đón ông Morsi. Chuyến thăm Mỹ trong thời điểm hiện tại rất nhạy cảm, vì thế ông Morsi đã không thể yêu cầu có cuộc gặp và hội kiến với Tổng thống Mỹ Barack Obama. Đây cũng là một vấn đề về chính trị đặt ra cho việc khôi phục quan hệ "đồng minh" giữa Cairo và Washington

Văn Trương (tổng hợp)

Các tin khác

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Đêm 7/5, Israel phóng tên lửa xuống khu vực ngoại ô Beirut, tiêu diệt Ahmed Ali Balout - chỉ huy lực lượng Radwan của Hezbollah. Đây là lần đầu thủ đô Lebanon bị tấn công kể từ lệnh ngừng bắn hơn 3 tuần trước. Đòn tập kích làm rung chuyển nền tảng mong manh của thỏa thuận và phủ bóng lên những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế - HSS (Vương quốc Anh), việc Nhật Bản nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với xuất khẩu quốc phòng sẽ tạo ra những cơ hội thương mại và ngoại giao quan trọng. Nhưng, trước hết, họ cần giải quyết các vấn đề về năng lực công nghiệp quốc phòng.

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.