Ngày 5/2 vừa qua, Chính phủ Ai Cập khẳng định sẽ đưa ra xét xử 19 người Mỹ và 24 người khác gồm 16 người Ai Cập và 8 người thuộc nhiều quốc tịch khác nhau về tội vi phạm các quy định về quản lý hoạt động tổ chức NGO. Những người này đã tham gia hoạt động trong các tổ chức NGO không giấy phép ở Ai Cập, đồng thời bị cáo buộc là đã có những hoạt động gây phương hại đến an ninh quốc gia, góp phần làm bất ổn nội bộ Ai Cập. Hiện những người này đã bị cấm đi khỏi Ai Cập trong khi cuộc điều tra vẫn đang được tiến hành.
Vụ việc liên quan các tổ chức NGO đã bắt đầu từ nhiều tháng qua. Tháng 12-2011, ít nhất 9 tổ chức NGO đã bị các nhà điều tra lục soát và tịch thu máy vi tính, các tài liệu liên quan và đóng cửa hoạt động các tổ chức này. Đáng chú ý nhất trong số 4 tổ chức NGO của Mỹ bị đóng cửa có 2 tổ chức liên quan trực tiếp các đảng chính trị ở Mỹ là Viện Dân chủ Quốc gia (NDI) và Viện Cộng hòa Quốc tế (IRI). 2 tổ chức còn lại là Freedom House (Ngôi nhà tự do) và một tổ chức báo chí. Từ tháng 1/2012, lệnh cấm đi khỏi Ai Cập đã được áp đặt lên 6 người Mỹ, trong đó có Sam LaHood, con trai của Bộ trưởng Giao thông Mỹ Ray LaHood, và một số người châu Âu.
Quyết định điều tra, cấm đi lại và xét xử 19 người Mỹ đang gây thêm căng thẳng trong quan hệ giữa 2 nước Mỹ và Ai Cập, vốn đã không còn mặn nồng như cũ sau khi ông Hosni Mubarak bị lật đổ. Washington lồng lộn trong suốt mấy tuần qua, liên tục có lời lẽ "hăm dọa" ban lãnh đạo Ai Cập rằng sẽ "cắt" khoản viện trợ trị giá 1,55 tỉ USD đã hứa trong năm nay nếu Ai Cập tiếp tục điều tra và xét xử các NGO của Mỹ.
Tổng thống Obama đã viết thư cho Thống chế Hussein Tantawi, còn Bộ trưởng Ngoại giao Hillary Clinton thì đích thân cảnh báo Bộ trưởng Ngoại giao Ai Cập Mohammed Amr về vụ việc điều tra các NGO. Tuần trước, 40 nghị sĩ Quốc hội Mỹ đã ký chung một bức thư gửi Thống chế Tantawi với lời lẽ hăm dọa tương tự. Nói chung, báo chí và kể cả giới lãnh đạo chính trị Mỹ đều cùng một luận điệu rằng, Ai Cập "vi phạm các nguyên tắc luật pháp về tổ chức phi chính phủ" khi điều tra và xét xử các cá nhân và tổ chức NGO.
Tuy nhiên, Chính phủ Ai Cập không vì thế mà nao núng mà còn quyết tâm gấp bội. Faiza Abu el-Naga, người phụ trách việc giám sát các hoạt động của các tổ chức NGO nước ngoài tuyên bố trên tờ báo Al Ahram rằng, Chính phủ Ai Cập "sẽ không rút lui" trong vụ điều tra các tổ chức NGO. "Chính phủ sẽ không ngần ngại công khai hóa những kế hoạch của nước ngoài đe dọa đến sự ổn định của tổ quốc" - bà Naga nói.
Có ý kiến cho rằng, cuộc điều tra và xét xử các tổ chức NGO diễn ra trong bối cảnh các cuộc biểu tình chống quân đội tiếp tục diễn ra ở Quảng trường Tahrir và nhiều thành phố khác ở Ai Cập có thể là thêm một màn đạo diễn nữa của quân đội nhằm lấy lại lòng tin của người Ai Cập, nhằm "gỡ rối" tình hình căng thẳng trong nước đang diễn ra. Bởi vì, cho dù Ai Cập từng là đồng minh chính trị của Mỹ, nhưng dân chúng Ai Cập thì luôn luôn chống Mỹ, ghét Mỹ, vì Mỹ là đồng minh "cật ruột" của Israel, luôn bênh vực Israel ức hiếp người Arập, giành đất của người Arập.
Nhưng đó chỉ là cách nói chủ quan của thế lực chủ trương can thiệp vào nội bộ nước khác. Giới phân tích trung lập có cái nhìn khác hẳn, cho rằng "cuộc chiến NGO" hiện nay đích thực là hành động của những người trong Hội đồng Quân sự tối cao Ai Cập vì họ tin rằng tình hình bất ổn, các cuộc biểu tình rầm rộ trong năm vừa qua và cả hiện nay có bàn tay giật dây từ nước ngoài nhằm cố tình chọc ngoáy, gây rối ren trong nội bộ Ai Cập.
Suy nghĩ của các tướng quân đội Ai Cập hiện nay là Washington đã tài trợ một cách bất hợp pháp cho các "nhà hoạt động thanh niên" ở Ai Cập - thành phần chủ đạo trong các cuộc biểu tình vào đầu năm 2011 lật đổ ông Mubarak, cũng như trong các cuộc biểu tình hiện nay. Sự tài trợ đó được giấu kỹ dưới lớp vỏ bọc "thúc đẩy dân chủ", thông qua các lớp tập huấn hướng nghiệp, văn hóa,… Dẫn đầu trong các hoạt động này chính là NDI và IRI - 2 tổ chức hàng đầu của Mỹ, gọi là NGO nhưng thực chất là cánh tay nối dài của 2 đảng chính trị chủ yếu ở Mỹ, mượn danh nghĩa "thúc đẩy dân chủ" để thực thi chính sách can thiệp, gây bất ổn nội bộ các nước. Cũng như các tổ chức khác, cả hai đều không có giấy phép hoạt động ở Ai Cập theo quy định mới ban hành sau khi ông Mubarak bị lật đổ.
Người tỉnh táo một chút thì cho rằng, dù "la ó" rùm beng như vậy, nhưng Washington sẽ chẳng làm gì Cairo, bởi đơn giản là vì một hành động cắt viện trợ như tuyên bố sẽ đồng nghĩa với cắt luôn quan hệ đồng minh quan trọng được xây đắp từ nhiều thập niên qua, đồng thời cũng sẽ phá hỏng luôn một "trụ cột" trong cái trật tự mà Mỹ cố gìn giữ ở Trung Đông
