Những ngày qua, các cuộc biểu tình giữa 2 phe đối nghịch, một bên là ủng hộ cựu Tổng thống Morsi và bên kia là phản đối, đã dẫn đến các vụ đụng độ khiến ít nhất 36 người chết và hơn 1.000 người bị thương trên khắp nước. Hiện tại hai phe vẫn tụ tập trên đường phố và không bên nào muốn lùi bước. Cả 2 phía đều đang thật sự biểu lộ lập trường cứng rắn, và không bên nào dường như có thể lay chuyển.
Những người nhóm Huynh đệ Hồi giáo ủng hộ Morsi nói rằng, họ sẽ không tham gia bất cứ hình thức hòa giải quốc gia nào, rằng ông Morsi là người được bầu lên một cách dân chủ và ông nên được phục hồi chức vụ.
Biện minh cho hành động bắt giữ tổng thống dân cử và các nhà lãnh đạo của nhóm Huynh đệ Hồi giáo, người lãnh đạo quân đội nói rằng, các hành động này là cần thiết, nhằm ngăn một cuộc nổi dậy của quần chúng, những người chống đối tố cáo ông Morsi phản bội cuộc cách mạng năm 2011 lật đổ cựu Tổng thống độc tài Hosni Mubarak.
Hiện tại quân đội vẫn là những người làm chủ các đường phố Ai Cập sau khi giải tán những vụ giao tranh trên đường phố giữa những người ủng hộ và chống đối Tổng thống bị lật đổ Morsi. Tuy nhiên, người biểu tình của cả hai phe vẫn còn đó.
Một phát ngôn viên quân đội Ai Cập nói với Hãng tin AFP rằng, các binh sĩ đã không đứng về phía phe nào và họ ở đó để “bảo vệ đời sống nhân dân”. Quân đội cho hay họ đang tăng cường an ninh và cảnh cáo sẽ có hành động cương quyết chống lại sự khiêu khích. Mọi kẻ vi phạm luật pháp "sẽ bị trừng trị thích đáng".
Quyền Tổng thống Ai Cập Adli Mansour (phải) tiếp ông Mahamed Elbaradei tại Dinh Tổng thống ở Cairo, ngày 6/7.
Tình trạng chia rẽ giữa hai phe càng thêm gay gắt khi mà quyết định ai sẽ là thủ tướng lâm thời của Ai Cập vẫn chưa được đưa ra. Điều này gây lo sợ sẽ có thêm các vụ bạo động xảy ra giữa 2 phe trong những ngày tới.
Tối 6/7, trong một cuộc trả lời phỏng vấn báo giới, người phát ngôn của quyền Tổng thống Ai Cập tuyên bố rút lại quyết định bổ nhiệm ông Mohamed el-Baradei, một nhà ngoại giao từng được trao giải Nobel Hòa bình, làm thủ tướng lâm thời. Tuy nhiên chỉ trước đó vài giờ, Hãng thông tấn chính thức Mena và Đài Phát thanh và Truyền hình của Nhà nước Ai Cập lại loan tin về việc ông Mohamed el-Baradei đã được bổ nhiệm.
Quyết định được hủy bỏ trên của Văn phòng Tổng thống lâm thời Adly Mansour được đưa ra sau khi các nhà lãnh đạo đảng Al-Nour, một đảng bảo thủ cực đoan thuộc phe Hồi giáo đã hỗ trợ quân đội thực hiện vụ đảo chính, đe dọa sẽ rút lại sự ủng hộ nếu ông el-Baradei được bổ nhiệm. Nhiều người Hồi giáo xem việc chọn ông ElBaradei, một nhân vật có chủ trương thế tục, là một sự lựa chọn không thể chấp nhận được vì các quan điểm cấp tiến của ông.
Giới phân tích cho rằng giải thích duy nhất cho điều này là phủ Tống thống Ai Cập đã đốt cháy giai đoạn. Trên thực tế ông Mohamed el-Baradei là ứng cử viên của phong trào thanh niên Tamarud, đồng thời là lãnh đạo Mặt trận Cứu nguy Dân tộc, tổ chức tập hợp các đảng phái phi tôn giáo.
Phủ Tổng thống Ai Cập đã đánh giá thấp sự bất đồng của các lực lượng chính trị Hồi giáo, như đảng Masr al-Qawiya của cựu lãnh đạo Huynh đệ Hồi giáo Abdel Moneim About Foutouh và đặc biệt là đảng Salafiste al-Nour (một đảng theo hệ phái Hồi giáo Sunni). Đảng Hồi giáo theo chủ trương bảo thủ này chưa bao giờ ưa thích ông Mohamed el-Baradei. Đảng này vốn giữ vị trí trung lập trong các xung đột giữa những người ủng hộ và những người chống cựu Tổng thống Morsi.
Người đoạt giải Nobel Hòa bình Mohamed el-Baradei bị phe Hồi giáo lên án là một "người thế tục cực đoan". Trên các trang mạng, thậm chí đã diễn ra cả một chiến dịch đả kích gia đình ông Mohamed el-Baradei, cho thấy con gái ông trong bộ đồ tắm hay cựu Giám đốc Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế - IAEA ngồi bên bàn ăn, với một ly rượu vang trước mặt.
Thời kỳ quá độ tại Ai Cập sẽ kéo dài trong bao lâu vẫn chưa rõ, thủ tướng sẽ là người có quyền hạn rộng lớn trong việc cai trị, trong khi tổng thống được cho là một chức vụ phần lớn mang tính biểu tượng. Dù sao đi nữa vị thủ tướng tương lai sẽ có một trách nhiệm nặng nề. Ông phải nhận lãnh một đất nước đang trên đường suy sụp tài chính và những chia rẽ chính trị thể hiện qua các cuộc xung đột dữ dội. Hiến pháp đã bị đình chỉ và quyền lập pháp - do phe Hồi giáo nắm giữ - đã bị giải thể sau khi ông Morsi rơi đài.
Vào lúc này cộng đồng quốc tế đã lên tiếng bày tỏ lo ngại về tình hình Ai Cập. Phát biểu khi đang ở thăm Astana, Kazakhstan, ngày 7/7, Tổng thống Nga Vladimir Putin cho rằng Ai Cập đang ở bên bờ vực nội chiến. "Thật đáng buồn là ở Syria đã bị nội chiến bao trùm và Ai Cập đang chuyển động theo hướng như vậy. Tôi rất mong nhân dân Ai Cập tránh được điều đó" - nguyên thủ Nga nhận định.
Tổng thống Mỹ Barack Obama bày tỏ quan ngại về tình trạng phân cực chính trị tiếp diễn ở Ai Cập. Ông lập lại rằng Mỹ không liên kết và cũng không ủng hộ bất cứ đảng phái hay phe nhóm chính trị cá biệt nào ở Ai Cập.
Tại Alexandrie, một rừng người ở quảng trường Tahrir cầm cờ và biểu ngữ, trong đó có một biểu ngữ với dòng chữ bằng tiếng Anh: "Ai Cập đã trải qua một cuộc cách mạng chứ không phải đảo chính". Yasser, một kỹ sư nói với AFP rằng, việc truất phế ông Morsi không đi ngược với nền dân chủ bởi vì "hàng triệu người đã xuống đường để bày tỏ nỗi giận dữ của họ. Trong đất nước Ai Cập mới mọi người sẽ được hội nhập, kể cả Anh em Hồi giáo cũng có thể tham gia vào Ai Cập tương lai".
Cũng trong ngày đó cảnh sát đã bắt giữ một người Hồi giáo sau khi một đoạn vidéo được lan truyền gây chấn động cả đất nước. Đoạn băng cho thấy cảnh nhiều người ném 2 thanh niên từ trên mái một tòa nhà cạnh nơi biểu tình.
Khủng hoảng tại Ai Cập chắc chắn sẽ có ảnh hưởng đến Tunisia và khắp nơi. Nhưng cần phải chú ý đến 2 nguồn bất ổn trong ngắn hạn: có một mối quan hệ gần như cộng sinh giữa phong trào Hamas và Huynh đệ Hồi giáo. Họ nói chuyện với nhau mỗi ngày, biết nhau rất rõ và trong năm mà ông Morsi cầm quyền không hề có một vụ tấn công ống dẫn dầu nào trong vùng Sinai, trái với năm trước đó lúc mà điều này diễn ra thường xuyên. Bán đảo này là giao lộ của các nền văn hóa và lục địa, giữa Biển Đỏ và Địa Trung Hải, giữa châu Phi và châu Á, giờ đây là một nhân tố an ninh rất quan trọng đối với chính phủ Ai Cập mới. Và rất có thể vì Morsi mà Hamas sẽ can thiệp để quấy rối quân đội Ai Cập.
Hậu quả thứ nhì là sự cực đoan hóa cộng đồng Hồi giáo. Sau khi Moubarak bị lật đổ đã có một phong trào thánh chiến lý thuyết, đại diện là những nhà thuyết giáo xuất hiện trên các đài truyền hình tôn giáo để chỉ trích nguyên tắc tham gia ứng cử. Trong bối cảnh mà vũ khí lưu thông dễ dàng và gần gũi - từ Libya hay Mali, cũng không loại trừ các hành động vũ trang.
Hơn thế nữa, tổ chức Gamaa Islamiya Hồi giáo vũ trang vốn là một yếu tố quan trọng đối với phe đa số của Morsi đã đóng vai trò quan trọng trong những cuộc biểu tình ủng hộ ông ta. Tuy Gamaa Islamiya đã từ bỏ vai trò quân sự vào năm 1997 sau những vụ khủng bố tại Luxor, nhưng giờ đây có nguy cơ tổ chức này sẽ nối lại những hoạt động bạo lực
