Hạ tầng phục vụ chuyển đổi sẵn sàng
Theo Phó giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Minh Tấn, TP dự kiến thí điểm vùng phát thải thấp theo 3 giai đoạn. Giai đoạn đầu (1/7-31/12/2026) triển khai tại phường Hoàn Kiếm; sau đó mở rộng ra phường Cửa Nam với 14 tuyến phố bao quanh (1/1/2027-31/12/2027); giai đoạn cuối (1/1/2028-31/12/2029) áp dụng trên toàn bộ khu vực Vành đai 1.
Từ ngày 1/7, TP Hà Nội sẽ thí điểm tại vùng lõi Hoàn Kiếm với diện tích 0,5 km2, chu vi 3,5 km, dân số khoảng 20.000. Cụ thể, việc thí điểm sẽ thực hiện trong phạm vi 11 tuyến phố gồm: Tràng Tiền, Hàng Khay, Lê Thái Tổ, Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Buồm, Mã Mây, Hàng Bạc, Hàng Mắm, Nguyễn Hữu Huân, Lý Thái Tổ.
Lý giải việc chọn khu vực trên, ông Tấn cho biết khu vực này ít chịu tác động của hoạt động xây dựng lớn, không bị ảnh hưởng nhiều từ nguồn phát thải ngoại lai. Đồng thời, đây là nơi đã có kinh nghiệm tổ chức không gian giao thông hạn chế phương tiện qua mô hình phố đi bộ cuối tuần nhiều năm.
Hạ tầng phục vụ chuyển đổi cũng sẵn có, gồm mạng lưới trạm sạc, điểm đổi pin tại khu vực và vùng lân cận. Hệ thống camera giám sát giao thông ứng dụng công nghệ AI đã được lắp đặt và tiếp tục mở rộng, giúp kiểm soát phương tiện ra vào.
Để triển khai, TP đã bố trí 20 bãi đỗ ôtô, xe máy. Dự kiến trong vành đai 1 có 80 bến xe, bãi đỗ (Hoàn Kiếm 3; phường Cửa Nam 2; Ngọc Hà 8; Giảng Võ 7; Hai Bà Trưng 19; phường Văn Miếu - Quốc Tử Giám 3; Ô Chợ Dừa 7; Ba Đình 11 và phường Tây Hồ 20 bãi).
Trạm xe đạp công cộng hiện có 3 điểm với 50 xe gồm điểm số 15 Lê Thánh Tông; vườn hoa 19/8 và 32 Lý Thường Kiệt 2. Giáp ranh khu vực thí điểm có 10 trạm với khoảng 160 xe thường xuyên hoạt động. Dự kiến TP sẽ bổ sung khoảng 30-35 trạm/điểm cho thuê xe đạp, xe đạp điện và số lượng phương tiện khoảng 250-300.
Phường Hoàn Kiếm đã phối hợp cùng các đơn vị liên quan khảo sát các điểm để bố trí vị trí tủ đổi pin, trạm sạc, đồng thời thêm các điểm trông giữ phương tiện kết hợp trạm sạc tại 3 bãi đỗ xe ngầm đang đề xuất xây dựng. Thống kê cho thấy số lượng phương tiện cá nhân trong khu vực không lớn, chủ yếu là xe máy, nên việc hạn chế và chuyển đổi sang phương tiện xanh được đánh giá khả thi hơn so với các khu vực khác.
Về chính sách hỗ trợ, Phó giám đốc Sở Xây dựng Đào Việt Long cho biết, TP đang xây dựng chính sách hỗ trợ chuyển đổi, dự kiến trình HĐND trong thời gian tới. Chính sách bao gồm hỗ trợ lãi suất vay, hỗ trợ nhóm yếu thế và các đối tượng bị tác động như taxi. Theo dự thảo, người dân chuyển đổi từ xe máy sử dụng nhiên liệu hóa thạch sang phương tiện xanh có thể được hỗ trợ 20% giá trị xe, tối đa 5 triệu đồng; hộ nghèo được hỗ trợ đến 20 triệu đồng, hộ cận nghèo 15 triệu đồng.
Lắp đặt hệ thống giám sát tự động nhận diện biển số xe vi phạm
Bà Lê Thanh Thủy, Phó Trưởng phòng Quản lý môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, giai đoạn thí điểm từ 1/7/2026-31/12/2026 là giai đoạn chuẩn bị khởi động và thí điểm. TP tuyên truyền để hướng dẫn người dân, rà soát để tổ chức giao thông, các biện pháp hỗ trợ để khuyến khích chuyển đổi phương tiện và thay đổi hành vi đi lại.
Về phương tiện, trong giai đoạn đầu này TP không cấm đồng loạt phương tiện cá nhân trong giai đoạn đầu mà trước tiên sẽ chỉ hạn chế tập trung vào các phương tiện có nguy cơ phát thải cao như: xe tải trên 3,5 tấn hay các xe ô tô không đáp ứng quy chuẩn ở mức khí thải 4; xe trên 16 chỗ hạn chế lưu thông theo khung giờ từ 6h – 9h sáng và 16h – 19h30 hàng ngày.
“Đối với xe máy cá nhân, việc áp dụng sẽ được nghiên cứu theo lộ trình gắn với quy định về kiểm định khí thải, dữ liệu quản lý phương tiện và chính sách hỗ trợ người dân. Có nghĩa rằng, đối với các phương tiện xe máy cá nhân sẽ chỉ hạn chế hoặc là sẽ cấm lưu hành trong vùng phát thải thấp khi mà chúng ta đã có đầy đủ các quy định về lộ trình, các quy định về kiểm định khí thải và các dữ liệu về quản lý phương tiện giao thông, các chính sách hỗ trợ cho người dân”, bà Thuỷ cho biết.
Cũng theo bà Thuỷ, TP đang rất nỗ lực để đưa ra các phương án về mặt hạ tầng như là các bãi đỗ xe, phương tiện vận chuyển công cộng như là xe buýt, xe mini buýt, xe đạp công cộng, những cái hạ tầng về mặt kỹ thuật. khác như là các cái trạm sạc và tủ đổi pin. Sự chuẩn bị này sẽ tạo điều kiện để giúp cho người dân sẽ có những sự thay đổi hành vi về mặt sử dụng phương tiện giao thông .
Để đề án được thực hiện hiệu quả, bên cạnh các giải pháp hỗ trợ về chính sách chuyển đổi, bổ sung hạ tầng giao thông, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội còn đề xuất thiết lập hệ thống hạ tầng kỹ thuật bảo đảm khả năng nhận diện, giám sát và kiểm soát phương tiện giao thông đường bộ ra - vào vùng phát thải thấp; trong đó có công nghệ nhận diện biển số xe tự động (ANPR).
Đối với các trường hợp phương tiện không đáp ứng tiêu chuẩn khí thải hoặc không thuộc diện được phép lưu thông trong vùng phát thải thấp, hệ thống hỗ trợ tự động ghi nhận đầy đủ thông tin vi phạm, bao gồm hình ảnh phương tiện, biển số, thời gian và vị trí.
Sau đó, dữ liệu này sẽ được chuyển đến cơ quan có thẩm quyền để xử lý theo quy định, đồng thời gửi thông báo tới chủ phương tiện thông qua các nền tảng kết nối số như VNeTraffic, VNeID, góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả thực thi.
Vì vậy, theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, hệ thống camera ANPR cần được lắp đặt đồng bộ tại toàn bộ các điểm vào và điểm ra của vùng phát thải thấp, bảo đảm kiểm soát các phương tiện lưu thông trong khu vực.
Dữ liệu nhận diện phương tiện cũng được kết nối và tích hợp với các cơ sở dữ liệu liên quan, bao gồm cơ sở dữ liệu của Công an TP, Sở Xây dựng và Sở Nông nghiệp và Môi trường, qua đó hình thành hệ thống quản lý tập trung, thống nhất và liên thông.
Trên cơ sở đó, thông tin phương tiện sẽ được đối chiếu tự động với các cơ sở dữ liệu chuyên ngành như: cơ sở dữ liệu đăng kiểm phương tiện, cơ sở dữ liệu về mức phát thải, cơ sở dữ liệu phương tiện được cấp phép lưu thông trong vùng phát thải thấp (bao gồm phương tiện của cư dân nội vùng, phương tiện sử dụng năng lượng sạch, phương tiện được miễn trừ), cũng như cơ sở dữ liệu dân cư.
Vùng phát thải thấp: Người dân được áp dụng lộ trình 12 tháng chuyển đổi phương tiện 
