Sau khi NHNN giảm lãi suất điều hành 4 lần liên tiếp kể từ đầu năm 2023, làn sóng giảm lãi suất tiền gửi thời gian qua cũng đã kéo mặt bằng lãi suất cho vay hiện nay về mức thấp. Theo NHNN, lãi suất cho vay VND đã giảm bình quân khoảng 1,5%-2%/năm so với cuối năm 2022 và dự kiến sẽ tiếp tục giảm trong thời gian tới do tác động của độ trễ chính sách sau những lần điều chỉnh giảm lãi suất điều hành.
Còn với lãi suất huy động, sau một thời gian giảm mạnh rồi chững lại, trong tuần đầu tiên của tháng 11, thị trường ngân hàng tiếp tục chứng kiến đà giảm đồng loạt của lãi suất huy động. Thống kê cho thấy chỉ trong 1 tuần đầu tháng 11, đã có tới gần chục ngân hàng công bố giảm lãi suất huy động.
Biểu lãi suất tiền gửi tiết kiệm VND tại các ngân hàng hiện tiếp tục giảm từ 0,1 - 0,5%/ tùy kỳ hạn và do quy định của từng ngân hàng, so với cùng kỳ tháng 10/2023. Mức lãi suất cao nhất là 6% đang ngày càng ít đi trên biểu lãi suất của các nhà băng. Thậm chí, trên thị trường đã xuất hiện mức lãi suất dưới 3%.
Vậy, lãi suất đã chạm đáy chưa, từ giờ đến cuối năm liệu có tiếp tục giảm, và làn sóng này có tiếp tục duy trì trong năm 2024… là câu hỏi được rất nhiều người quan tâm. Chia sẻ tại Diễn đàn Đầu tư Việt Nam năm 2024 diễn ra chiều 9/11, nhiều chuyên gia đã đưa ra dự đoán về định hướng chính sách tiền tệ năm 2024. Theo đó, các chuyên gia nhận định, chính sách tiền tệ nới lỏng sẽ duy trì năm 2024, song có thể đảo chiều bất kỳ lúc nào khi chịu áp lực hai yếu tố: Tỷ giá và lạm phát.
Ông Nguyễn Xuân Thành, Chuyên gia kinh tế, Trường Chính sách Công và Quản lý Fulbright cho rằng, chính sách tiền tệ năm 2024 - 2025 tiếp tục nới lỏng để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế đạt mục tiêu cả nhiệm kỳ. Tuy vậy, để làm được hay không lại phải phụ thuộc vào nhiều yếu tố. "Hiện tại, tất cả ngân hàng trung ương đều điều hành chính sách theo hướng "dò đường" với tự tin rất thấp, khả năng mắc sai lầm rất cao, kể cả Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).
Năm nay, tín dụng có thể tăng 11% so với mục tiêu 14%, mục tiêu của năm sau là tăng 14 - 15% để hỗ trợ mục tiêu tăng trưởng 6,5% trở lên. Việc duy trì chính sách tiền tệ nới lỏng phải duy trì, nhưng hoàn toàn có thể đảo chiều khi chịu áp lực hai yếu tố: Tỷ giá và lạm phát", chuyên gia này nhận định. Cũng theo ông Thành, trong điều kiện bình thường, Ngân hàng Nhà nước sẽ cố gắng không tăng lãi suất điều hành, nhưng nếu xuất hiện sức ép thì buộc phải thay đổi để thích ứng. Điều này phải quan sát từng tháng năm 2024 thì mới có thể phán đoán được.
Theo nhận định của các chuyên gia, tăng trưởng GDP năm nay có thể đạt 5 - 5,5%, do đó, mục tiêu 6 - 6,5% cho năm 2024 rất nhiều bất trắc. Vấn đề của thị trường bất động sản chưa thể giải quyết được trong năm 2024, nếu kinh tế toàn cầu xấu đi và chính sách tiền tệ nới lỏng thì phải xem xét lại. Tuy vậy, nhìn chung năm 2024 sẽ là năm bớt khó khăn hơn năm nay. "Năm 2024 sẽ là một năm khó khăn. Song, những cái gì khó quá đã ở lại sau lưng rồi, khả năng đạt được 6% - 6,5% trong giữa năm sau là có khả năng", ông Trần Hoài Nam, Phó tổng Giám đốc HDBank tin tưởng.
Nói thêm về lãi suất, với vai trò là đại diện một tổ chức tín dụng, ông Trần Hoài Nam cho rằng hiện tại không còn nhiều dư địa để giảm lãi suất. Lãi suất cho vay có độ trễ hơn lãi suất tiền gửi, các ngân hàng thương mại đã có thời kỳ nâng lãi suất cho vay lên cao trong giai đoạn nền kinh tế khó khăn cuối năm 2022, đầu năm 2023. Bên cạnh đó, room tín dụng ở các ngân hàng đã sớm được NHNN điều chỉnh từ tháng 7 vừa qua, khi các yếu tố vĩ mô tiến triển tích cực hơn cùng môi trường lãi suất thấp thì nhu cầu giải ngân vốn tín dụng sẽ tăng. Hiện các ngân hàng thương mại đều thừa thanh khoản. "Lãi suất cho vay sẽ giảm dần từ nay đến cuối năm và sang quý I năm sau, còn sau đó rất khó để đưa ra dự báo trong thời gian dài, tùy thuộc vào biến động kinh tế vĩ mô trong nước và thế giới", ông Nam nhận định.
Mặc dù phán đoán xu hướng nới lỏng tiền tệ sẽ kéo dài hết năm 2024, song nhiều chuyên gia cũng cảnh báo rủi ro lạm phát, tỷ giá. Ông Dominic Scriven, Chủ tịch Dragon Capital Việt Nam cho rằng, thế giới sẽ phải sống chung với lạm phát cao nhiều năm nữa. Có khá nhiều lý do khiến nền kinh tế toàn cầu chịu áp lực mới như chuỗi cung ứng bị nghẽn làm hiệu quả sản xuất bị đình trệ, khó khăn, mất hiệu quả. Cùng với đó là các vấn đề liên quan chính trị ảnh hưởng tới các mặt hàng liên quan đến sống còn như dầu thô. "Độ nhiệt của lạm phát đã sau lưng, nhưng chúng ta không chủ quan", ông Dominic cảnh báo.
Theo số liệu thống kê, mặc dù các ngân hàng thương mại đã giảm mạnh lãi suất huy động nhưng tiền nhàn rỗi của người dân vẫn "chảy" vào ngân hàng trong bối cảnh các kênh đầu tư khác như chứng khoán, bất động sản, trái phiếu vẫn còn nhiều rủi ro. Theo số liệu cập nhật mới nhất của Ngân hàng Nhà nước, trong tháng 8-2023, người dân gửi thêm vào hệ thống ngân hàng hơn 43.700 tỷ đồng - mức tăng theo tháng cao nhất so với cùng kỳ nhiều năm qua. Lũy kế đến tháng 8-2023, số dư tiền gửi của dân cư vào hệ thống tổ chức tín dụng đạt trên 6,43 triệu tỷ đồng, tăng 9,68% so với cuối năm trước. Tương tự, trong 8 tháng năm 2023, các tổ chức kinh tế cũng đã gửi vào ngân hàng khoảng 6,1 triệu tỷ đồng, tăng hơn 1% so với cuối năm 2022.
Lãi suất ngân hàng đang “quá tầm với” của doanh nghiệp? 
Ngoại lệ nào cho trần lãi suất 20%/năm? 
