3 tỉ USD viện trợ “bốc hơi” khỏi Afghanistan bằng cách nào?

Vấn đề tham nhũng đang trở thành đề tài nóng sốt trong dư luận báo chí Mỹ và Afghanistan, đặc biệt là khi tướng David Petraeus được điều động đến thay thế tướng Standley McChrystal kèm theo một số thay đổi chiến thuật. Hàng loạt động thái mới nhất cho thấy Washington đang quyết liệt xử lý tình trạng tham nhũng trong Chính phủ Afghanistan.

Thái độ của Washington đối với vấn đề tham nhũng ở Afghanistan đã được thể hiện cụ thể bằng việc Thượng viện Mỹ hôm 1/7 vừa qua biểu quyết thông qua việc cắt giảm 4 tỉ USD trong khoản viện trợ cho Chính phủ Afghanistan, trong đó các viện trợ quân sự và nhân đạo không bị ảnh hưởng. Trong khi đó, Bộ trưởng Tư pháp Eric Holder đã bay đến Kabul hôm 30/6 để bàn chuyện "chống tham nhũng". Đã đến lúc các khoản chi tiêu viện trợ phải được kiểm soát chặt chẽ và minh bạch, và người Mỹ không muốn tiếp tục phung phí cho cuộc chiến ở Afghanistan nữa.

Những động thái nêu trên được giới quan sát cho là xuất phát từ những thông tin mới xuất hiện trên báo chí về các khoản tiền viện trợ của Mỹ được vận chuyển công khai ra khỏi Afghanistan. Cụ thể, tờ Wall Street Journal (WSJ) ngày 25/6 đưa tin, hơn 3 tỉ USD đã "ngang nhiên rời khỏi Afghanistan qua ngả sân bay Quốc tế Kabul" trong suốt 3 năm qua, mỗi năm có khoảng hơn 1 tỉ USD đã được tuồn khỏi Afghanistan. 

Theo mô tả của WSJ, tiền mặt được chất đầy các vali và được khai báo đầy đủ tại hải quan cửa khẩu trước khi được chuyển lên máy bay một cách công khai. Điểm đến của các vali tiền mặt đó được báo WSJ chỉ đích danh là Dubai thuộc Các tiểu Vương quốc Arập thống nhất (UAE), và điều này được các quan chức điều tra chống tham nhũng của Mỹ lẫn Afghanistan xác nhận.

Cũng theo WSJ, lượng tiền mặt chuyển đi bằng máy bay nói trên được tập hợp từ nhiều nguồn khác nhau.

Các nhà điều tra Mỹ nghi ngờ phần lớn trong số đó là tiền rút ruột các khoản viện trợ tái thiết mà Chính phủ Mỹ và các đồng minh đã dành cho Afghanistan để giúp nước này khôi phục sau cuộc chiến năm 2001 và các trận giao tranh gần 10 năm qua giữa quân đội NATO và Taliban. Phần còn lại là tiền buôn lậu ma túy và tiền ăn chia các hợp đồng vận tải và mãi lộ của các ông trùm chiến tranh.

Kể từ sau chuyến thăm Afghanistan hồi cuối tháng 3/2010, Tổng thống Obama đã đặt vấn đề chống tham nhũng lên hàng đầu trong nghị trình quan hệ với Afghanistan . Chẳng đặng đừng, ông Obama buộc phải hành động nhằm cứu vãn tình hình không mấy sáng sủa của cuộc chiến chống khủng bố tại Afghanistan . Tham nhũng trong hàng ngũ quan chức Chính phủ và chính quyền các cấp ở Afghanistan đã làm cho cuộc chiến chống khủng bố của Mỹ ở Afghanistan kém hiệu quả, nuôi dưỡng những "con sâu" vừa làm việc cho chính phủ ở Kabul lại vừa ngấm ngầm câu kết với lực lượng Taliban, gây khó khăn cho việc xây dựng lực lượng Afghanistan để thay thế liên quân NATO và làm chậm tiến trình tái thiết đất nước Afghanistan. Báo chí Mỹ đánh giá tham nhũng ở Afghanistan đã trở thành một vấn nạn còn lớn hơn cả cuộc chiến với quân Taliban và Al-Qaeda.

“Chợ tiền” Sharay-e-Shahzada.

“Chợ tiền” Sharay-e-Shahzada.

Trong loạt bài báo của tờ Washington Post gần đây, Ahmed Wali Karzai - em cùng cha khác mẹ của Tổng thống Hamid Karzai, được xem là "con cáo già" trong hàng ngũ các quan chức tham nhũng, buôn lậu ma túy và cả rửa tiền ở Afghanistan nhưng không ai dám đụng chạm đến ông ta vì các mối quan hệ ngầm hết sức phức tạp giữa ông ta với CIA (Cục Tình báo Trung ương Mỹ).

Thậm chí khi có bằng chứng kết tội nhưng vẫn không thể xử lý được. Như trường hợp cựu Bộ trưởng Nội các Mohammad Siddiq Chakari, mặc dù đã bị quản thúc tại gia, cấm đi khỏi nơi cư trú chờ ngày ra tòa nhưng rốt cuộc ông ta vẫn ung dung biến khỏi Kabul và xuất hiện tại... London .

Theo tờ Washington (ngày 28/6), cuộc chiến chống tham nhũng ở Afghanistan hiện đang gặp một số khó khăn bởi vì các nhà điều tra đã bị cản trở, bị tác động từ nhiều phía để họ né tránh những nhân vật được xem là "đồng minh chính trị" của các quan chức chính phủ đương nhiệm. Tổng thống Hamid Karzai đương nhiên không đồng tình với những gì báo chí nêu, nhưng ông cũng không thể bảo đảm rằng những điều mà báo chí nêu là hoàn toàn không xảy ra.

Tờ Wall Street Journal đã nêu ra vấn đề lớn nhất trong việc quản lý và kiểm soát đường đi của đồng tiền ở Afghanistan chính là hệ thống ngân hàng không thể cạnh tranh nổi với loại hình lưu chuyển tiền tệ truyền thống không chính thức của người Arập - đó là các hawala, hay "chợ tiền", nơi các giao dịch tiền tệ diễn ra rất nhanh gọn và chi phí thấp hơn nhiều so với ngân hàng. Mà chính phủ lại không thể nào quản lý được các hawala này. Chính vì vậy mà hầu hết số tiền mặt hơn 3 tỉ USD (con số thực khoảng 10 triệu USD/ngày, tức 3,65 tỉ USD/năm) chuyển qua sân bay Quốc tế Kabul để đến Dubai đều xuất xứ từ các giao dịch ở hawala (chợ tiền truyền thống của người Arập)!

Tham nhũng đang làm hỏng cuộc chiến của Mỹ ở Afghanistan . Những động thái vừa rồi như cắt giảm viện trợ và những động thái khác chỉ có thể đơn thuần gia tăng sức ép đối với Tổng thống Karzai, nhưng để cho cuộc chiến chống tham nhũng của ông Karzai đạt hiệu quả thật sự thì hiện tại đồng minh Mỹ của ông vẫn chưa có giải pháp nào

Văn Trương (tổng hợp)

Các tin khác

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Vụ tập kích làm rung chuyển những bàn đàm phán

Đêm 7/5, Israel phóng tên lửa xuống khu vực ngoại ô Beirut, tiêu diệt Ahmed Ali Balout - chỉ huy lực lượng Radwan của Hezbollah. Đây là lần đầu thủ đô Lebanon bị tấn công kể từ lệnh ngừng bắn hơn 3 tuần trước. Đòn tập kích làm rung chuyển nền tảng mong manh của thỏa thuận và phủ bóng lên những nỗ lực ngoại giao giữa Mỹ và Iran.

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Nhật Bản nới quy định xuất khẩu quốc phòng

Theo Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế - HSS (Vương quốc Anh), việc Nhật Bản nới lỏng đáng kể các hạn chế đối với xuất khẩu quốc phòng sẽ tạo ra những cơ hội thương mại và ngoại giao quan trọng. Nhưng, trước hết, họ cần giải quyết các vấn đề về năng lực công nghiệp quốc phòng.

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

NATO trước áp lực tái cấu trúc cơ chế họp cấp cao

Áp lực nội bộ gia tăng buộc NATO xem xét điều chỉnh cơ chế họp cấp cao, trong bối cảnh quan hệ xuyên Đại Tây Dương xuất hiện nhiều khác biệt về ưu tiên chiến lược. Việc thay đổi nhịp thượng đỉnh đặt ra yêu cầu cân bằng giữa ổn định chính trị và hiệu quả điều phối dài hạn của liên minh.

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mỹ sẽ rút 5.000 quân khỏi châu Âu

Mối rạn nứt giữa Mỹ và các đồng minh NATO ở châu Âu ngày càng lớn thêm với việc Tổng thống Donald Trump tuyên bố Mỹ sẽ rút 5.000, và có thể nhiều hơn nữa, binh sĩ đóng tại Đức, sau khi Thủ tướng Đức Friedrich Merz chỉ trích cách Mỹ xử lý xung đột Iran.

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Tác động của việc UAE rút khỏi OPEC

Từ ngày 1/5, Các tiểu vương quốc Arab Thống Nhất (UAE) thống báo rút khỏi Tổ chức các nước xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) và cơ chế OPEC+. Việc lựa chọn rút khỏi tổ chức sau gần 60 năm là thành viên ở thời điểm này được coi là cú sốc với “cartel dầu mỏ” do Saudi Arabia dẫn đầu bấy lâu nay, và cả với hệ thống cung ứng năng lượng thế giới.

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Trung Đông: Các bên nỗ lực tháo gỡ bế tắc

Những ngày qua, Tổng thống Mỹ liên tục đưa ra nhiều thay đổi bất ngờ trong nỗ lực tháo gỡ bế tắc ở Iran. Sau khi cho rằng Iran vẫn chưa “trả giá đủ lớn”, ngày 5/5, ông đưa ra cái gọi là Dự án Tự do, để giúp các tàu và thủy thủ đoàn bị mắc kẹt thoát khỏi Vịnh Persic, nhưng cũng nhằm làm suy yếu sự kiểm soát của Iran đối với eo biển Hormuz.

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Một cuộc so găng ở độ cao 550km

Bình minh ngày 24/2/2022 không chỉ được đánh dấu bằng tiếng xích xe tăng Nga gầm rú vượt qua biên giới Ukraine, mà còn bởi một “cú đánh bồi” lạnh lùng và vô hình trên không gian mạng. Đúng một giờ trước khi phát súng đầu tiên nổ ra, mã độc AcidRain đã âm thầm đánh sập mạng vệ tinh của Viasat, khiến hàng nghìn modem trở thành những khối nhựa vô dụng. Một phần hệ thống liên lạc chỉ huy của Ukraine lập tức tê liệt, 5.800 turbine điện gió ở Đức mất kết nối điều khiển từ xa, hàng chục nghìn thuê bao internet ở Pháp, Hungary, Hy Lạp và Ba Lan mất kết nối. Đó là buổi sáng khiến thế giới hiểu ra: bầu trời thấp không còn là vùng trung lập, mà đã trở thành chiến trường.

Vịnh Aden lại dậy sóng

Vịnh Aden lại dậy sóng

Một loạt tàu thương mại bị cướp biển khống chế trên vùng biển Somalia và vịnh Aden chỉ trong khoảng 2 tuần, từ cuối tháng 4 đến đầu tháng 5/2026. Đây là tốc độ leo thang chưa từng thấy kể từ thập kỷ trước - thời điểm hành lang hàng hải này trở thành nỗi kinh hoàng của ngành vận tải biển toàn cầu. Điều gì đã kéo “bóng ma hải tặc” trở lại, và tại sao đúng vào lúc này?

Những thông điệp từ nước Anh

Những thông điệp từ nước Anh

Giữa lúc quan hệ Anh - Mỹ đang trải qua thử thách nghiêm trọng, chuyến thăm kéo dài 4 ngày của Quốc vương Charles III tới Washington nhân kỷ niệm 250 năm ngày ký Tuyên ngôn Độc lập đã mang theo nhiều thông điệp quan trọng về “mối quan hệ đặc biệt” giữa hai bên.

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Liên hợp quốc tìm người kế nhiệm Tổng Thư ký Antonio Guterres: Cuộc đua ngắn hay dài nhất?

Ngày 21 và 22/4 vừa qua, 4 ứng cử viên cho chức Tổng Thư ký Liên hợp quốc đã trải qua các phiên đối thoại trực tiếp trước Đại Hội đồng - sự kiện được ví như “một trong những cuộc phỏng vấn xin việc khắt khe nhất thế giới”. Cuộc đua thay thế ông Antonio Guterres, người kết thúc nhiệm kỳ ngày 31/12/2026, đang bước vào giai đoạn quyết định.

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Colombia: “Hòa bình toàn diện” hay “chiến tranh toàn phần”?

Thỏa thuận hòa bình mang tính bước ngoặt năm 2016 giữa Chính phủ Colombia và lực lượng nổi dậy lớn nhất ở Mỹ Latin đã thành công ở một số khía cạnh: Lực lượng vũ trang Cách mạng Colombia (FARC) đồng ý hạ vũ khí và bạo lực từng tàn phá đất nước đã giảm đáng kể.

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Chiến tranh hiện đại và sự phụ thuộc trí tuệ nhân tạo

Cuộc xung đột diễn ra tại Trung Đông cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao của quân đội Mỹ và Israel vào trí tuệ nhân tạo (AI) trong lĩnh vực quân sự, đặc biệt là trong việc xác định mục tiêu và lập kế hoạch tấn công.

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Vận tải biển tránh Hormuz, chọn lối Panama

Hormuz bị phong tỏa đẩy chuỗi cung ứng toàn cầu vào thế đảo lộn, khiến các hãng vận tải đổ dồn qua kênh đào Panama và chấp nhận trả phí ưu tiên cao chưa từng có để tránh rủi ro chậm trễ.

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Khi UAE rời khỏi OPEC...

Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) thông báo, kể từ ngày 1/5, nước này rời khỏi Tổ chức Các quốc gia xuất khẩu dầu mỏ (OPEC) sau 60 năm là thành viên, giáng một đòn nặng nề vào tổ chức này, trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu đang phải đối mặt với cuộc khủng hoảng nguồn cung lớn nhất lịch sử.

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Quốc hội gỡ “khó” từ đất đai đến thuế: Mở lối cho dòng chảy nguồn lực

Chỉ với 12 ngày làm việc, nhưng Kỳ họp thứ Nhất Quốc hội khóa XVI đã thực hiện rất nhiều nhiệm vụ quan trọng: đó là, tập trung kiện toàn bộ máy Nhà nước, bầu các chức danh lãnh đạo cao cấp; kịp thời thể chế hóa nhiều chủ trương, chính sách thành pháp luật để triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng; đồng thời, quyết định các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội, đảm bảo quốc phòng, an ninh và đối ngoại, trong đó có nhiều nhiệm vụ gấp rút, cấp bách; thông qua 9 luật và 31 nghị quyết.

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Những lá phiếu giữa đống đổ nát Gaza

Cuộc bầu cử đầu tiên của người Gaza sau hơn 2 thập kỷ, diễn ra tại thành phố Deir al-Balah hôm 26/4, đã chứng kiến thắng lợi nghiêng về những ứng viên được cho là có liên hệ với Chính quyền Palestine (PA). Nhưng, đằng sau kết quả ấy vẫn là những câu hỏi thực chất chưa có lời đáp về năng lực quản trị và vai trò của PA trong một cục diện mà họ hầu như bị gạt ra ngoài lề.

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Eo biển Hormuz và “cơn địa chấn” năng lượng

Những chuyến tàu dầu bắt đầu khựng lại ở eo biển Hormuz, khi cuộc xung đột Iran nổ ra đang khiến cả thế giới như nín thở. “Chúng ta đang đối mặt với mối đe dọa an ninh năng lượng lớn nhất trong lịch sử”, ông Fatih Birol, Giám đốc điều hành Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đã thốt lên như vậy và nó không phải là lời nói quá.

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

EU chính thức phê duyệt gói vay 90 tỷ euro cho Ukraine

Liên minh châu Âu (EU) hôm 23/4 đã phê duyệt gói vay 90 tỷ euro để giúp Ukraine đáp ứng các nhu cầu kinh tế và quân sự trong 2 năm, theo tuyên bố của Síp, Chủ tịch luân phiên của EU. Đồng thời, phê duyệt một loạt biện pháp trừng phạt mới đối với Nga.

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu và cuộc chiến Trung Đông

Châu Âu đang ở vị thế vô cùng khó xử trong cuộc xung đột Mỹ/Israel - Iran. Họ vừa không phải là bên ra quyết định có ảnh hưởng đến cuộc chiến, vừa không phải là bên trung gian hòa giải có ảnh hưởng đáng kể. Châu Âu chỉ là bên ngoài cuộc, bất lực trong việc can thiệp và là nạn nhân gánh chịu những tổn thất không ngừng lan rộng.

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

Nước Anh và những trăn trở kéo dài từ một cuộc “ly hôn”

10 năm sau “cuộc ly hôn” thế kỷ, nước Anh vẫn chưa tìm thấy bình yên hậu Brexit. Giữa những hệ lụy kinh tế kéo dài và một nghịch lý là làn sóng mong muốn quay lại EU ngày càng dâng cao trong dư luận, Thủ tướng Keir Starmer đứng trước bài toán nan giải: làm sao để thực hiện lời hứa về một “nước Anh toàn cầu” mà không làm ngơ trước sự đảo chiều tư tưởng của công chúng.