Nhất là ở những nước mà điều kiện sống khó khăn, trong những hoàn cảnh chật vật về cơm áo gạo tiền, khi con người ta cần hơn cả là sự chung lưng đấu cật thì nghĩ theo cách này càng có lý. Khổ cho những ai nghĩ khác. Có một lớp người không hiểu vì sao cứ khăng khăng khẳng định rằng, trên trái đất mênh mông có hàng tỉ người này, họ chỉ phải duyên, phải số với một ý trung nhân duy nhất. Bởi vậy nên mới có cảnh “tam tứ núi cũng trèo, ngũ lục sông cũng lội, thất bát đèo cũng qua”.
Như thể đã nợ nhau từ kiếp trước nên kiếp này không trả không xong! Lớp người đó, như thể bị giời đày, cắn răng chịu mọi vất vả đớn đau của cảnh sống một mình để đợi, để chờ, để tìm kiếm cái ngày “như cá gặp nước, như rồng gặp mây” mà thực tế đã cho thấy, chẳng quá nhiều người được hưởng. Cái ngày mà như phúc lộc vô thường, định mệnh phú cho những ai may mắn lọt vào mắt xanh của nó.
Nữ sĩ Nga Anna Akhmatova là một người đã nghĩ như thế. Và bà viết:
“Em biết, anh là phần thưởng cho em
Vì những năm đớn đau và vất vả,
Vì em đã chẳng bao giờ chấp nhận
Những niềm vui trần tục dễ phôi pha,Vì em đã chưa bao giờ thỏ thẻ
Dẫu một lần với ai đó “Yêu anh!”,
Vì em đã thứ tha cho mọi người mọi sự ,
Với riêng em, anh sẽ hoá thiên thần!”
Những ai dù ít nhiều đã làm quen với thi ca Nga thế kỷ XX thì đều biết rằng, Akhmatova là một bậc tài hoa và nhan sắc. Xưa nay, phụ nữ đẹp dù ở phương Đông hay phương Tây thì đều “hồng nhan bạc mệnh”. Một mỹ nhân mà lại có tài nữa thì hiển nhiên “tài tai hai chữ một vần”.
Không có gì lạ nếu người phụ nữ tưởng chừng có đủ mọi điều kiện để trở thành một mệnh phụ quý phái, sống êm đềm trướng rủ màn che như Akhmatova lại phải đoạn trường đến thế trong đời sống tình cảm. (Đấy là chưa kể đến những biến động xã hội rung chuyển thế giới của thời đại bà đã sống). Nhưng nếu trong cảnh đoạn trường, mệt mỏi rồi mà người đàn bà cam chịu số phận, để mặc bèo trôi nước chảy thì chuyện cũng chẳng có gì lạ và cũng chẳng có gì đáng nói.
Trong bài thơ trên, người phụ nữ không chịu phận nữ nhi thường tình. Đó là một phụ nữ đầy lòng kiêu hãnh và ý thức được rất rõ giá trị của tình yêu. Chính vì thế nên dù phải sống với “những đớn đau và vất vả”, nàng vẫn “chẳng bao giờ chấp nhận, những niềm vui trần tục dễ phôi pha...”.
Làm một phụ nữ cao quý trong hạnh phúc cũng không dễ như người ta vẫn tưởng. Trong cô đơn và không may mắn, mà vẫn giữ được phẩm giá của mình càng khó khăn hơn. Người phụ nữ trong bài thơ của Akhmatova đã sống với nỗi niềm của mình một cách đầy tự trọng. Nỗi niềm của người đàn bà đích thực chờ đợi tình yêu lớn lao tới mức nàng “đã thứ tha cho mọi người mọi sự”. Ai bảo đàn bà thường hay chấp nhặt?!
Đã sống giữ lòng mình như thế nên khi gặp được ý trung nhân duy nhất, nàng mới có cái nhận thức vừa mãn nguyện, vừa đượm chút mệt mỏi như Akhmatova đã mở đầu bài thơ: “Em biết, anh là phần thưởng cho em...”. Người ta vẫn bảo rằng, người đàn bà may mắn là người luôn được tình yêu “nâng như nâng trứng, hứng như hứng hoa”.
Người đàn bà trong bài thơ Akhmatova để có tình yêu phải qua đủ cảnh lửa, nước và ống đồng. Nàng không may mắn chăng? Có thể, nếu nhìn theo một cách nào đó. Nhưng vàng lộ tuổi khi thử lửa, người phụ nữ được sáng lên phẩm giá khi từng trải. Cái quan trọng là ta đã chấp nhận những từng trải đó như thế nào. Ở khía cạnh này, ai dám bảo người phụ nữ trong bài thơ của Akhmatova là người kém may mắn?
Và vì thế nên ta tin rằng, với sức mạnh con tim và tấm lòng từng được tôi luyện qua những đoạn trường, nàng có thể giúp cho ý trung nhân của mình “hoá thiên thần”. Tình yêu đích thực nâng giá con người lên vô hạn. Và đó là hạnh phúc, ngay cả khi có chút muộn mằn.
Hơn nữa, hạnh phúc muộn mằn lắm khi lại càng nhiều thêm vị hạnh phúc. Quan trọng là ta phải tin vào những điều tốt đẹp và phải cố gắng sống để xứng đáng với những điều tốt đẹp đó. Một tình yêu thuần khiết sẽ chỉ là món quà cho những con người có tâm hồn hướng thiện và không chịu buông mình theo những thú vui chỉ để lấp chỗ trống trong trái tim mình...
Cũng có một dạng tình yêu thuần khiết nữa, dành cho những người tử tế và sống hồn nhiên như thở. Những người này coi tình yêu như một duyên nghiệp tiền định, như một lẽ tự nhiên, nên không mấy nghĩ phải đau đầu tư duy về nó, nhưng không phải vì thế mà kém hạnh phúc. “Thi hoàng nước Bỉ” Maurice Carême đã viết về họ như sau:
“Chàng đôi khi chẳng biết nói gì,
Nàng tất nhiên lại càng không biết.
Nhưng họ vẫn hiểu nhau được hết,
Nào có cần lời lẽ làm chi!Chàng không biết mình yêu thực nàng không,
Nàng tất nhiên lại càng không biết.
Nhưng điều đó đã không đủ sức
Gây khó khăn cho họ trên đường.Chàng không biết phải sống sao đây,
Nàng tất nhiên lại càng không biết,
Nhưng đời họ vẫn đều nhịp bước
Với buồn vui, sướng khổ của đêm ngày.Chàng không biết nàng cần chàng đến đâu,
Nàng tất nhiên lại càng không biết.
Chẳng sao cả! Số phận cho đến chết
Đã gắn hai người bền chặt cùng nhau...”
Vì sao “thi hoàng nước Bỉ” lại chọn nhân vật chính cho bài thơ là một cặp vợ chồng rất đỗi bình thường, bình thường đến độ không có chút hào quang lãng mạn nào cả? Chàng và nàng ở đây thực giống ai đó quanh chúng ta, thật giống chúng ta trong những phút tĩnh lặng của hôn nhân đời thực.
Hai người này còn lành đến độ không rõ có tồn tại tình yêu mà họ dành cho nhau không. Mà nói chung, họ cũng không bao giờ đặt cho mình câu hỏi thuộc dạng “Tồn tại hay không tồn tại?” như Hămlét. Cái sự không biết đó hoá ra chẳng làm sao cả! Hồn nhiên như cây cỏ, cặp vợ chồng kia sống vô tư lự như họ có thể, như dòng đời trôi.
Họ thậm chí không bao giờ tự hỏi hay hỏi nhau về sự cần thiết của người này đối với người khác. Đơn giản là vấn đề xác định quan hệ không bao giờ nảy sinh trước họ. Chắc là họ phải luôn hài lòng với nhau lắm, luôn “cơm lành, canh ngọt” lắm nên mới có thể gắn bó cuộc đời “bền chặt cùng nhau” như vậy.
Bạn đọc có thể đặt câu hỏi: Sống vậy có thú vị không? Tôi biết, có những người đàn bà cứ thích hành hạ người đàn ông yêu mình để được thấy nhỡn tiền cái tấm tình nồng nhiệt mà gã trai si dành cho họ thì mới thoả. Họ cứ suốt ngày léo nhéo: “Anh có yêu em không? Yêu nhiều không? Vì sao yêu?”.
Tôi biết có người quan niệm rằng, yêu nhau lắm phải cắn nhau đau cơ, khác đi thì chán chết(!). Tôi biết, nếu cứ sống bình lặng quá bên nhau thì cuối cùng may mắn lắm chỉ còn hình thức hôn nhân thôi, chứ tình yêu đúng như nghĩa ta hiểu hồi thanh xuân sẽ lặng lẽ “vỗ cánh tung bay” mất hút...
Tôi biết không ít điều. Nhưng tôi cứ tự hỏi: Nói cho cùng, chúng ta cần gì? Chắc chắn khi tóc đã ngả màu, ai cũng cần hôn nhân, cần giữ bền vững cuộc hôn nhân của mình. Còn lúc trẻ, thôi thì mỗi người mỗi khác... Nếu cho tôi chọn, tôi khao khát được như người đàn ông trong bài thơ. Cho đỡ nhọc lòng!
Thế nhưng tôi biết, tôi khó được như thế lắm. Hơn nữa, Maurice Carême chỉ viết được bài thơ trên khi đã trải nghiệm đường đời rồi, đã mệt mỏi rồi. Có lẽ, bài thơ cũng chỉ là mơ ước của ông thôi? Có lẽ, cặp vợ chồng may mắn đó chỉ có trong mơ của ông thôi?
