Sự kiện diễn ra trong bối cảnh vô cùng đặc biệt khi toàn ngành Đường sắt đang hướng tới kỷ niệm 145 năm hình thành và phát triển Đường sắt Việt Nam (1881-2026) và 80 năm Ngày truyền thống (21/10/1946-21/10/2026). Ý nghĩa hơn cả, buổi gặp mặt được tổ chức ngay sau mốc son lịch sử ngày 11/8/2026, khi Tổng công ty Đường sắt Việt Nam chính thức chuyển mình thành Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam.
Sự kiện vinh dự có sự tham dự của đồng chí Lại Xuân Lâm, Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Chính phủ; đồng chí Nguyễn Quang Trường, Phó Bí thư Đảng ủy cơ quan Đảng Trung ương; đồng chí Nguyễn Danh Huy, Thứ trưởng Bộ Xây dựng; đồng chí Hồ An Phong, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch; đồng chí Nguyễn Thị Thu Lan, Phó Bí thư chuyên trách Đảng ủy Bộ Tài chính, cùng nhiều đại biểu cấp cao khác.
"Trái tim có thể ngừng đập, nhưng mạch máu giao thông không thể tắc"
Chứng kiến cuộc hội ngộ thiêng liêng này, đồng chí Đặng Sỹ Mạnh, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội đồng thành viên Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam xúc động chia sẻ: “Chúng ta có quyền tự hào rằng, có lẽ ít có ngành nào có lịch sử lâu đời với nhiều di sản như ngành đường sắt, và đặc biệt là ít ngành nào có tới 4-5 thế hệ cùng làm tại một đơn vị”.
Buổi lễ càng thêm lắng đọng khi toàn thể hội trường được xem thước phim tư liệu quý giá về Bác Hồ gắn liền với ngày truyền thống ngành Đường sắt ngày 21/10/1946 do một phóng viên người Pháp thực hiện, được đạo diễn trẻ Viên Hồng Quang sưu tầm và trân trọng trao tặng lại.
Có mặt tại hội trường, bác Nguyễn Thị Hồng Chiến (SN 1948), cựu thanh niên xung phong thuộc Đại đội 87, Đội 873 kể lại ký ức với giọng run run, xúc động. Xung phong ra trận tuyến khi mới 17 tuổi, bác Chiến cùng đồng đội được giao nhiệm vụ bảo vệ tuyến đường sắt phía Nam từ Cầu Lèn đến Cầu Cun (ga Minh Khôi, Thanh Hóa) để thông tàu chở hàng và nhân lực chi viện cho miền Nam. Ký ức đau đớn nhất cuộc đời bác là ngày 11/5/1967 tại Núi Nấp (Thanh Hóa), khi đơn vị vừa hoàn thành việc hàn gắn đường ray sau loạt bom rải thảm, chuẩn bị cho tàu thông tuyến thì máy bay địch bất ngờ quay lại dội bom trúng trận địa. 13 cô gái thanh niên xung phong tuổi mười chín đôi mươi cùng 4 công nhân đường sắt đã hy sinh anh dũng ngay tại chỗ.
Bác Chiến nghẹn ngào: “Hôm ấy, tôi được cử đi hội thao của Tổng cục Đường sắt nên may mắn thoát chết. Khi nghe tin dữ, tôi chạy về thì đồng đội của tôi đã nằm đó, bị thương la liệt... 13 chị em thân thiết cùng đơn vị đã mãi mãi nằm lại Núi Nấp khi tuổi xuân còn đang phơi phới”. Sau chiến tranh, bác Chiến tiếp tục xông pha vào đường 20 cứu nước, rồi về nghỉ hưu tại Thái Bình từ năm 1990 vì sức khỏe yếu. Nhưng ngọn lửa nghĩa tình đồng đội trong bác chưa bao giờ tắt. Suốt 13 năm sau đó, bác đã không quản ngại vất vả, làm cầu nối xây dựng những ngôi nhà từ thiện, trao sổ tiết kiệm nâng đỡ cuộc sống cho những người chị em cựu thanh niên xung phong cô đơn, gặp khó khăn.
Ngồi gần bên bác Chiến là bác Trần Mạnh Trung, nguyên Phó Giám đốc, Bí thư Đảng ủy Xe lửa Gia Lâm. Đi khôi phục đường sắt Đồng Đăng-Hà Nội từ năm 1954 khi còn là một thanh niên xung phong, bác Trung đã chứng kiến những ngày tháng khốc liệt nhất của năm 1972 khi bom Mỹ dội xuống san phẳng toàn bộ nhà máy Xe lửa Gia Lâm. Bác nhớ lại kỷ niệm: “Năm 1972 ác liệt nhất, nhà máy tan nát hết. Ban ngày chúng tôi đi sơ tán, ban đêm lại kéo nhau về bám xưởng, bám máy để sửa chữa đầu máy toa xe dưới làn bom đạn rơi liên tục. Ai cũng sẵn sàng hy sinh để đoàn tàu kịp giờ lăn bánh chi viện”. Ba thế hệ gia đình bác Trung đều công tác trong ngành hỏa xa. Vợ bác là nguyên Phó phòng Chính trị nhà máy, con trai và con gái đầu của bác đều gắn bó trọn đời công nhân đường sắt. Nhìn thế hệ trẻ hôm nay làm việc chính quy và hiện đại, người cựu chiến binh xúc động: “Mình từ trong ngành đường sắt đi ra, giờ quay lại thấy đường sắt trưởng thành vượt bậc, thật tự hào!”.
Lịch sử 145 năm của ngành hỏa xa không chỉ được viết bằng những con số, những km đường ray, mà trước hết được viết bằng mồ hôi, trí tuệ và cả máu xương của các thế hệ đi trước. Trong hai cuộc kháng chiến trường kỳ, những cái tên Hàm Rồng, Núi Gôi, Lưu Xá, Hoàng Mai... đã trở thành những "tọa độ lửa" thử thách lòng quả cảm. Đã có 921 cán bộ, công nhân và thanh niên xung phong ngã xuống, gần 3.000 người để lại một phần xương máu nơi chiến trường để giữ vững lời thề: "Trái tim có thể ngừng đập, nhưng mạch máu giao thông không thể tắc".
Sợi chỉ đỏ xuyên suốt năm thế hệ gác ghi, gác chắn
Nếu có một điều gì đó tạo nên bản sắc độc nhất vô nhị của văn hóa đường sắt, thì đó chính là truyền thống gia đình. Buổi gặp mặt đã vinh danh 4 gia đình có 5 thế hệ và 15 gia đình có 4 thế hệ nối tiếp nhau yêu nghề, giữ nghề và truyền nghề. Đại diện cho dòng chảy truyền thống bất tận ấy là chị Nguyễn Thanh Huyền, công nhân gác chắn đường ngang tại Như Quỳnh (Hưng Yên) thuộc Công ty Cổ phần Đường sắt Hà Hải.
Gia đình chị Huyền có 5 thế hệ đều làm việc trên một tuyến đường sắt duy nhất nối Gia Lâm-Hải Phòng. Ngược dòng thời gian về những năm đầu thế kỷ trước, kỵ của chị rồi đến cụ Nguyễn Văn Cúc là những công nhân duy tu đường sắt thời Pháp thuộc. Đến thế hệ thứ ba, ông nội Nguyễn Văn Phạm là Đội trưởng đội duy tu, người từng dũng cảm tham gia dỡ vũ khí chống Pháp để bảo vệ đường ray. Thế hệ thứ tư là bố chị, ông Nguyễn Văn Tâm, cả đời gắn bó với chiếc ghi tại nhà ga. Và nay, đến lượt chị Huyền đã có 23 năm công tác tại vị trí gác chắn đường ngang. Mỗi ngày trực từ 6h sáng đến 6h tối, đối mặt với khói bụi, sự cố đường ngang căng thẳng và những hiểm nguy rình rập, chị Huyền vẫn nở nụ cười.
“Từ nhỏ, tôi đã được ông nội và bố kể cho nghe những câu chuyện giữ đường giữ cầu gian khó. Tình yêu với đường sắt đã ngấm vào máu thịt của tôi từ lúc nào không biết. Dù công việc gác chắn vất vả, thu nhập còn nhiều khó khăn, tôi vẫn vô cùng tự hào về truyền thống gia đình và chắc chắn sẽ tiếp tục hướng cho con cháu nối nghiệp hỏa xa”.
Nét chấm phá đầy tự hào tại cuộc gặp mặt còn đến từ những trang ký ức rực lửa thể thao của ngành. Sự hiện diện của huấn luyện viên, cựu danh thủ Mai Đức Chung tại hội trường đã mang lại niềm xúc động lớn.
Bác Chung đã tự tay viết những dòng bút tích rưng rưng về "trận cầu Thống Nhất" huyền thoại ngày 7/11/1976 tại sân vận động Thống Nhất giữa đội bóng Tổng cục Đường sắt và công nhân cảng Sài Gòn trước hơn 4 vạn khán giả: “Thống nhất đất nước năm 1975, đến tháng 11/1976, đội bóng đá Tổng cục đường sắt vô địch và được rước từ phía Bắc vào Nam đá trận hữu nghị lịch sử... Cảm động lắm, tình cảm Nam-Bắc vô cùng ấm áp, thân tình”…
Nhìn lại chặng đường 145 năm qua với biết bao thăng trầm, sự chuyển mình lên mô hình Tập đoàn vào ngày 11/8/2026 chính là bệ phóng để đường sắt Việt Nam cất cánh. Trước các thế hệ đi trước, Tổng Giám đốc Tập đoàn Hoàng Gia Khánh bày tỏ: “Chúng tôi xin hứa sẽ luôn đoàn kết, kế thừa và phát huy truyền thống của ngành Đường sắt, nỗ lực không ngừng đổi mới đưa Đường sắt Việt Nam tiếp tục phát triển, xứng đáng với công sức và sự hy sinh của các thế hệ đi trước”.
Hành trình phía trước của Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam chắc chắn sẽ còn nhiều thử thách, nhưng với điểm tựa truyền thống vững chắc và tinh thần đoàn kết, Tập đoàn sẽ cùng đất nước tiến vào kỷ nguyên mới, kỷ nguyên phát triển giàu mạnh, hùng cường.
