Theo quy hoạch điều chỉnh, Bộ Xây dựng thay đổi tuyến đường sắt Kép - Chí Linh thành tuyến Kép - Hạ Long - Cái Lân; đồng thời điều chỉnh định hướng quản lý, đầu tư các tuyến đường sắt hiện có đến năm 2050. Quy hoạch cũng cập nhật phạm vi, quy mô và lộ trình đầu tư đối với nhiều tuyến đường sắt quốc gia xây dựng mới, cũng như hệ thống ga đầu mối hành khách khu vực Hà Nội.
Bản đồ quy hoạch mạng lưới đường sắt và khu đầu mối Hà Nội sau điều chỉnh.
Theo quy hoạch, mạng lưới đường sắt hiện có gồm 7 tuyến với tổng chiều dài khoảng 2.510km. Trong đó, 6 tuyến được đầu tư trong giai đoạn trước và sau năm 2030, gồm ba tuyến khổ 1.000mm: Hà Nội - TP HCM (1.726km), Hà Nội - Lào Cai (296km), Hà Nội - Hải Phòng (102km); và ba tuyến khổ lồng 1.000mm - 1.435mm: Hà Nội - Thái Nguyên (55km), Hà Nội - Lạng Sơn (167km), Kép - Hạ Long - Cái Lân (108km). Riêng tuyến Kép - Lưu Xá dài 56km, khổ 1.435mm, dự kiến đầu tư sau năm 2030. Đối với các tuyến đường sắt xây dựng mới, quy hoạch xác định 16 tuyến khổ tiêu chuẩn 1.435mm.
Trong số này, 10 tuyến được triển khai trong giai đoạn trước và sau năm 2030, gồm bốn tuyến khu vực phía Bắc: Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng (363km), Hà Nội - Đồng Đăng (156km), Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái (187km), tuyến vành đai phía Đông Hà Nội đoạn Ngọc Hồi - Kim Sơn (31km). Khu vực phía Nam có bốn tuyến gồm: Biên Hòa - Vũng Tàu (132km), TP Hồ Chí Minh - Lộc Ninh (128km), TP Hồ Chí Minh - Cần Thơ - Cà Mau (320km), An Bình - Sài Gòn - Tân Kiên (33km). Hai tuyến khu vực miền Trung gồm Vũng Áng - Mụ Giạ (105km) và Tháp Chàm - Đà Lạt (84km).
Sáu tuyến còn lại được định hướng đầu tư sau năm 2030, gồm: Đà Nẵng - Quảng Ngãi - Gia Lai - Đắk Lắk - Lâm Đồng - Đồng Nai (555km); Ninh Bình - Hưng Yên - Hải Phòng (64km); vành đai phía Tây Hà Nội đoạn Ngọc Hồi - Thạch Lỗi (54km); TP Hồ Chí Minh - Mộc Bài (61km); Mỹ Thủy - Lao Bảo (114km); Thái Nguyên - Tuyên Quang - Lào Cai (73km).
Đối với đường sắt tốc độ cao, quy hoạch xác định hai tuyến. Trong đó, tuyến Bắc - Nam dài 1.541km được đầu tư theo hai giai đoạn trước và sau năm 2030; tuyến Hà Nội - Quảng Ninh được ưu tiên đầu tư trước năm 2030.
Về định hướng đến năm 2050, đối với hệ thống đường sắt hiện có, Bộ Xây dựng đặt mục tiêu từng bước cải tạo, nâng cấp, hiện đại hóa để nâng cao năng lực khai thác, đáp ứng nhu cầu vận tải hành khách và hàng hóa; hoàn thiện kết nối tại các đầu mối đường sắt; duy trì và phát triển các tuyến nhánh kết nối cảng biển; tiếp tục mở rộng các ga gắn với đường sắt chuyên dùng và đường sắt địa phương.
Bên cạnh đó, cơ quan quản lý sẽ nghiên cứu chuyển đổi công năng một số tuyến hoặc đoạn tuyến đường sắt hiện có, giao địa phương quản lý, vận hành và khai thác hiệu quả hơn. Đối với các tuyến xây dựng mới, việc đầu tư sẽ được triển khai theo từng giai đoạn, phù hợp với nhu cầu vận tải và khả năng huy động nguồn lực, bảo đảm hiệu quả đầu tư.
Trong đó, quy hoạch ưu tiên phát triển các tuyến kết nối liên vùng và quốc tế như đường sắt ven biển Ninh Bình - Hưng Yên - Hải Phòng, Hải Phòng - Hạ Long - Móng Cái (kết nối Trung Quốc); Thái Nguyên - Tuyên Quang - Lào Cai; Mỹ Thủy - Lao Bảo (kết nối Lào); TP Hồ Chí Minh - Tây Ninh (định hướng kết nối Campuchia); tuyến kết nối Duyên hải Nam Trung Bộ với Tây Nguyên (Đà Nẵng - Quảng Ngãi - Gia Lai - Đắk Lắk - Lâm Đồng - Đồng Nai); khôi phục tuyến Tháp Chàm - Đà Lạt và hoàn thiện các tuyến đường sắt tại các khu đầu mối.
