Xây đủ chợ, giải pháp căn cơ xoá chợ cóc, chợ tạm

Theo Kế hoạch số 373/KH-UBND ban hành ngày 26/12/2025 của UBND TP Hà Nội, toàn TP hiện có 231 chợ cóc, điểm kinh doanh tự phát nằm trong diện xử lý theo lộ trình. Trong năm 2026 và nửa đầu năm 2027, theo Kế hoạch trên, Hà Nội sẽ giải tỏa 100% “chợ cóc”, điểm kinh doanh tự phát.

Đây là các điểm lấn chiếm lòng đường, vỉa hè, phát sinh tại những khu vực đông dân cư, được coi là “điểm nóng” gây mất trật tự an toàn giao thông, ảnh hưởng mỹ quan đô thị và tạo bức xúc trong dư luận. UBND TP Hà Nội nhấn mạnh, việc xử lý chợ cóc không chỉ dừng ở giải tỏa mà phải gắn với mục tiêu “không để tái phát và không phát sinh mới”.

Tuy nhiên, bên cạnh một số chợ cóc, chợ tạm được xử lý dứt điểm, có nhiều nơi, cứ dẹp tuần trước, tuần sau người kinh doanh lại bày ra bán. Theo ghi nhận của chúng tôi, ngày 18/4,  trên địa bàn phường Bồ Đề, tại điểm chợ cóc tại ngõ 390 phố Nguyễn Văn Cừ, người dân thực hiện nghiêm túc. Nhiều tiểu thương đã tự tìm phương án để vẫn kinh doanh không lấn chiếm vỉa hè, lòng đường mà vẫn giữ được lượng khách quen nhiều năm nay. Họ đã thuê một phần sân của các nhà dọc theo chợ cóc cũ, hàng hoá được sắp xếp lui hẳn vào bên trong.

Chị Trần Thị Thu Hoà, bán thịt lợn trong ngõ 390 Nguyễn Văn Cừ cho biết, trước đây, chỉ cần kê cái bàn lên vỉa hè cũng bán được hàng, không mất chi phí thuê mặt bằng, khách cũng tiện mua hơn. Tuy nhiên, chấp hành quy định, chị đã thuê một khoảng diện tích nhỏ, bán nửa ngày. Chị cho biết, những ngày đầu buôn bán có khó khăn hơn, nhưng dần dần, khách cũng quen quay trở lại mua. “Quanh đây có nhiều chung cư, mình bán hàng ở đây cũng tiện vì quen khách. Nhiều người chỉ cần xuống chân chung cư, đi bộ một đoạn là mua được thực phẩm rồi. Họ ngại ra chợ chính vì phải xuống hầm lấy xe, đi xa”, chị Hoà chia sẻ.

Cũng trên địa bàn phường Bồ Đề, ngược lại, tại điểm kinh doanh tự phát ngõ 481/1 Ngọc Lâm, nhiều người bán hàng vẫn bày bán tràn lan lấn chiếm vỉa hè. Theo nhiều người bán hàng, họ đã quen bán nhiều năm nay tại địa điểm này, dù biết lấn chiếm vỉa hè là sai nhưng thói quen và tiền chi phí thuê kiot tại các chợ cũng khiến người kinh doanh băn khoăn và "tận dụng được ngày nào bán ngày đó".

Một thực tế cho thấy, ở đâu, chính quyền địa phương quyết liệt thì tình trạng tái “mọc” chợ cóc, chợ tạm sẽ không còn. Điển hình là việc cuối tháng 3 vừa qua, UBND phường Khương Đình phối hợp với UBND phường Định Công đồng loạt ra quân giải tỏa các ki-ốt, công trình và điểm kinh doanh tự phát tại khu vực ngõ 64, 66 đường Kim Giang - khu vực giáp ranh giữa 2 phường. Chợ cóc này đã tồn tại trong thời gian dài nhiều năm, có nhiều hộ kinh doanh, tiểu thương buôn bán tự phát, lấn chiếm lòng đường, vỉa hè. Tình trạng này không chỉ gây mất mỹ quan đô thị mà còn phát sinh lượng lớn rác thải, ảnh hưởng đến môi trường và đời sống người dân xung quanh.

Phó Chủ tịch UBND phường Khương Đình, ông Lưu Đình Lượng cho biết, để đảm bảo sinh kế cho các tiểu thương, phường đã xây dựng phương án bố trí, sắp xếp các hộ kinh doanh vào các chợ dân sinh trên địa bàn như chợ Khương Đình, chợ Kim Giang. Việc này nhằm tạo điều kiện để người dân tiếp tục hoạt động kinh doanh ổn định, đúng quy định.

Việc giải tỏa khu vực ngõ 64, 66 đường Kim Giang cũng gắn với mục tiêu lớn hơn là thực hiện kế hoạch của TP về xử lý “chợ cóc”, điểm kinh doanh tự phát, qua đó từng bước xây dựng phường theo hướng sáng, xanh, sạch, đẹp, an toàn, thân thiện; giải quyết, khắc phục kịp thời điểm nghẽn về trật tự đô thị, ùn tắc giao thông trên địa bàn phường.

Tuy nhiên, để có thể triệt để xoá chợ cóc, chợ tạm,  giải pháp căn cơ là cần phải xây mới và nâng cấp hệ thống chợ truyền thống, đáp ứng nhu cầu mua bán của người dân. Theo Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội Nguyễn Kiều Oanh, trên địa bàn TP Hà Nội có 457 chợ, từ hạng 1 - 3. Hệ thống chợ truyền thống đảm nhận khoảng 40% nhu cầu mua sắm của người dân các quận nội thành, ở khu vực ngoại thành khoảng 70%. Tại một số địa phương còn thiếu chợ dân sinh, nhưng việc kêu gọi xã hội hóa đầu tư xây dựng mới các chợ gặp nhiều khó khăn nên chưa thể đảm bảo nhu cầu tiêu dùng người dân địa phương. “Đây là một trong những lý do khiến người dân nhất là các khu đô thị mới lựa chọn “chợ cóc” làm điểm mua sắm”, bà Nguyễn Kiều Oanh nhấn mạnh.

Vấn đề sinh kế của các tiểu thương là gốc rễ để xóa bỏ chợ tạm. Về phía chuyên gia, KTS Trần Huy Ánh, Ủy viên Thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội nêu ý kiến, ngoài việc cải tạo chợ truyền thống, nên tìm cách hoán cải các trụ sở dôi dư (nếu hợp lý) để làm chợ. Qua việc quản lý, xử lý chợ cóc, chợ tạm lần này, cũng nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm, mua bán thực phẩm có nguồn gốc xuất xứ, nâng cao trách nhiệm của các tiểu thương, người phân phối thực phẩm…

Còn theo KTS.TS Đào Ngọc Nghiêm, Phó Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, dù quy hoạch mạng lưới chợ có từ lâu, tuy nhiên, nhiều chợ trong quy hoạch chưa đáp ứng nhu cầu của người dân. Để giải quyết việc chợ tạm tồn tại dai dẳng cần xây dựng chợ dân sinh tối ưu cho cả người mua lẫn người bán. Theo ông Nghiêm, cần bố trí chợ ở vị trí thuận lợi cho sinh hoạt hàng ngày, người dân dễ dàng lựa chọn mua bán tại các điểm gần nhà. Ngoài ra, các yếu tố như thu phí, chi phí vận hành, giá dịch vụ gửi xe cũng cần phải nghiên cứu để tạo sức hút của chợ truyền thống.