Giữa sự đổi mới của hôm nay, dấu ấn thời gian vẫn hiện hữu trên bức tường còn thơm mùi vôi mới- Đó là lá cờ đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, những tấm Huân chương, Bằng khen, giấy khen hay những kỷ vật còn in màu thời gian. Mỗi hiện vật ấy như một nhân chứng lịch sử nhắc nhở mỗi thế hệ lãnh đạo, CBCS Cục Quản lý xuất nhập cảnh tiếp tục phát huy truyền thống ở đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.
Dấu ấn ở đơn vị anh hùng
Trong không gian đầy cảm xúc, Trung tướng Phạm Đăng Khoa, Cục trưởng Cục Quản lý xuất nhập cảnh chia sẻ, phát huy những kết quả đạt được, Cục Quản lý xuất nhập cảnh đã và đang nỗ lực, chủ động nắm chắc tình hình, kịp thời tham mưu lãnh đạo Bộ Công an triển khai đồng bộ các giải pháp bảo đảm an ninh, an toàn trong lĩnh vực xuất nhập cảnh và an ninh hàng không (ANHK); tăng cường quản lý người nước ngoài cư trú tại Việt Nam; đấu tranh với các hành vi vi phạm pháp luật về xuất nhập cảnh. Đồng thời, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, cải cách thủ tục hành chính, phục vụ hiệu quả nhu cầu đi lại của người dân và doanh nghiệp, góp phần giữ vững an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội.
Theo lịch sử, ngày 13/5/1953, Thứ Bộ Công an (nay là Bộ Công an) ban hành Nghị định số 74/NĐ-CA, quy định cụ thể về tổ chức ở Thứ Bộ và Công an các địa phương, trong đó quy định nhiệm vụ và tổ chức bộ máy của Vụ Trị an hành chính; Phòng Quản lý ngoại kiều và Phòng Công an biên phòng là 2 đơn vị trực thuộc Vụ Trị an hành chính. Đây là lần đầu tiên, Thứ Bộ Công an ban hành văn bản quy định tổ chức của đơn vị quản lý người nước ngoài (Phòng Quản lý ngoại kiều) và quản lý cửa khẩu (Phòng Công an biên phòng) thuộc tổ chức bộ máy của Vụ Trị an hành chính.
Ngày 13/5/1953 là mốc lịch sử đánh dấu sự ra đời của lực lượng Quản lý xuất nhập cảnh và từ thời điểm này, đơn vị quản lý người nước ngoài và quản lý cửa khẩu (ngày nay gọi chung là lực lượng Quản lý xuất nhập cảnh) chính thức nằm trong hệ thống tổ chức của Thứ Bộ Công an (nay là Bộ Công an).
Trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước, vượt qua mọi khó khăn, cấp ủy đảng, lãnh đạo và toàn thể cán bộ chiến sĩ đã không ngừng nỗ lực, cố gắng, đoàn kết, chủ động, phối hợp với các lực lượng nghiệp vụ khác trong CAND đấu tranh làm thất bại âm mưu, hoạt động của các cơ quan tình báo nước ngoài tung gián điệp, biệt kích ra miền Bắc, giữ vững an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội, phục vụ công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc, đóng góp vào thắng lợi của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước.
Từ khi hòa bình lập lại và trong giai đoạn đầu của thời kỳ đổi mới, lực lượng Quản lý xuất nhập cảnh đã phối hợp với Công an các đơn vị, địa phương triển khai nhiều biện pháp, đối sách nghiệp vụ, làm thất bại âm mưu, ý đồ chống phá Việt Nam của các thế lực thù địch, phản động, góp phần ổn định an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.
Thời kỳ đổi mới, mở cửa và hội nhập quốc tế, để đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ quản lý nhà nước về xuất nhập cảnh trong tình hình mới, lực lượng Quản lý xuất nhập cảnh đã đổi mới mọi mặt công tác, từ xây dựng lực lượng, ứng dụng khoa học và công nghệ, cải cách thủ tục hành chính, cải tiến biện pháp, phương pháp quản lý, nâng cao hiệu lực, hiệu quả các hoạt động quản lý, tích cực và chủ động hợp tác với các tổ chức, quốc gia liên quan giải quyết, xử lý các vấn đề về xuất nhập cảnh, đến đẩy mạnh đấu tranh phòng, chống tội phạm trong lĩnh vực xuất nhập cảnh.
Từ truyền thống đến hiện đại
Từ phương thức quản lý truyền thống, dấu ấn của chuyển đổi số đã lan toả ở khắp các đơn vị của Cục. “Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư phát triển mạnh mẽ và xu thế chuyển đổi số đang diễn ra sâu rộng trên mọi lĩnh vực của đời sống xã hội, việc ứng dụng khoa học công nghệ vào công tác quản lý nhà nước nói chung và quản lý xuất nhập cảnh nói riêng đã trở thành yêu cầu khách quan, cấp thiết. Đối với lực lượng Quản lý xuất nhập cảnh, chuyển đổi số không chỉ là giải pháp nâng cao hiệu quả công tác mà còn là yếu tố quan trọng góp phần bảo đảm an ninh quốc gia, giữ vững chủ quyền, an ninh biên giới trong tình hình mới”- Đại tá Trương Thị Thu Ba cho biết.
Từ năm 2010 đến nay, Cục Quản lý xuất nhập cảnh đã thực hiện tin học hóa nhiều khâu công tác trong quản lý nhà nước về xuất nhập cảnh; xây dựng và phát triển hệ thống thông tin điện tử quản lý xuất nhập cảnh đồng bộ từ Bộ Công an tới Công an các đơn vị, địa phương. Tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc về chuyển đổi số, Cục Quản lý xuất nhập cảnh có 2 dịch vụ công được vinh danh là “Dịch vụ công tiêu biểu” năm 2023: Dịch vụ cấp thị thực điện tử theo đề nghị của người nước ngoài và Dịch vụ cấp hộ chiếu.
Năm 2018, Cục Quản lý xuất nhập cảnh đã triển khai lắp đặt và đưa vào sử dụng thử nghiệm hệ thống cổng kiểm soát tự động tại cửa khẩu Cảng hàng không quốc tế Nội Bài và cửa khẩu Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất. Năm 2020, triển khai thử nghiệm cổng kiểm soát tự động tại các cửa khẩu hàng không quốc tế Đà Nẵng, Cam Ranh, Phú Quốc.
Công tác đấu tranh, phòng, chống xuất nhập cảnh trái phép đạt được nhiều kết quả tích cực. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, số lượng công dân Việt Nam xuất cảnh ra nước ngoài học tập, lao động, du lịch, thăm thân…ngày càng gia tăng; đồng thời với môi trường hòa bình, ổn định và phát triển của Việt Nam, cùng chính sách thị thực ưu đãi, thủ tục hành chính đơn giản hóa, đã thu hút mạnh mẽ người nước ngoài nhập cảnh Việt Nam du lịch, đầu tư, làm việc,…góp phần quan trọng vào việc thúc đẩy phát triển kinh tế, xã hội của đất nước.
Tuy nhiên, bất ổn chính trị, xung đột vũ trang tại một số quốc gia, khó khăn về kinh tế, việc làm, cùng âm mưu, hoạt động của thế lực thù địch, phản động, sự gia tăng hoạt động của các băng, nhóm tội phạm có tổ chức, xuyên quốc gia đã và đang khiến tình hình công dân Việt Nam, người nước ngoài xuất nhập cảnh trái phép diễn biến phức tạp.
Trước tình hình đó, Cục Quản lý xuất nhập cảnh đã tăng cường công tác nắm tình hình, kịp thời phát hiện, nhận diện các phương thức, thủ đoạn mới của các đối tượng, nhất là việc lợi dụng các chính sách thông thoáng để tổ chức đưa người xuất nhập cảnh trái phép. Bên cạnh đó, công tác quản lý cư trú, kiểm soát xuất nhập cảnh được siết chặt, kết hợp đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong công tác quản lý người nước ngoài và công dân Việt Nam; …
Đặc biệt, kể từ ngày 1/3/2025, Bộ Công an tiếp nhận và chủ trì thực hiện nhiệm vụ đảm bảo ANHK sân bay, theo đó, Bộ giao Cục Quản lý xuất nhập cảnh chủ trì triển khai thực hiện, gồm quản lý nhà nước về lĩnh vực bảo đảm ANHK và cung cấp dịch vụ bảo đảm ANHK tại cảng hàng không, sân bay và cơ sở xử lý hàng hóa, bưu gửi lên tàu bay…. Với vai trò là cơ quan chủ trì, Bộ Công an giao Cục Quản lý xuất nhập cảnh triển khai công tác ANHK chặt chẽ, hiệu quả, đảm bảo hoạt động hàng không dân dụng diễn ra liên tục, an toàn, phù hợp với các tiêu chuẩn quốc tế, đồng thời nâng cao khả năng ứng phó trước các thách thức an ninh truyền thống, an ninh phi truyền thống, góp phần giữ vững ổn định quốc gia, duy trì môi trường thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội và hội nhập quốc tế.
Với quyết tâm chính trị, sự đoàn kết nhất trí của tập thể cấp ủy, lãnh đạo và nỗ lực của CBCS trong đơn vị, bước đầu, Cục đã triển khai nhiệm vụ bảo đảm ANHK diễn ra hiệu quả, khoa học và không gián đoạn. Hoàn thiện khung pháp lý về bảo đảm ANHK của lực lượng CAND và chuẩn hóa quy trình, triển khai dịch vụ công, thủ tục hành chính. Công tác bảo đảm ANHK được duy trì; công tác cán bộ, đào tạo nâng cao năng lực đội ngũ cán bộ, chiến sĩ tham gia công tác bảo đảm ANHK được lãnh đạo Bộ quan tâm chỉ đạo. Khu vực công cộng trước nhà ga theo mô hình “khu công cộng văn minh” được tổ chức lại trật tự. Công tác ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số được tăng cường; công tác phối hợp liên ngành với cơ quan Cảng hàng không quốc tế được quan tâm thường xuyên.
Nhìn lại chặng đường xây dựng, chiến đấu và trưởng thành, lực lượng Quản lý xuất nhập cảnh tự hào về truyền thống và những chiến công, thành tích đã đạt được. Với bề dày truyền thống, lực lượng Quản lý xuất nhập cảnh sẽ tiếp tục vượt qua mọi khó khăn, thách thức, hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ trong tình hình mới, mãi mãi xứng đáng với niềm tin yêu của Đảng, Nhà nước, nhân dân, lực lượng CAND.
