Phát biểu tại hội thảo, TS.Nguyễn Hoàng Linh, Cục trưởng Cục An toàn bức xạ và hạt nhân, cho biết nhu cầu phát triển nguồn nhân lực ngày càng cấp thiết trong bối cảnh Đảng, Quốc hội và Chính phủ đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm khôi phục và triển khai Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.
Theo Chiến lược phát triển, ứng dụng năng lượng nguyên tử vì mục đích hòa bình đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2050, điện hạt nhân dự kiến chiếm khoảng 6-8% tổng sản lượng điện quốc gia, với 4 tổ máy công suất lớn và 10-15 lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR).
Riêng 2 nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2, đến năm 2030 cần khoảng 3.900 nhân lực trực tiếp vận hành, trong đó 670 người được đào tạo đại học ở nước ngoài. Chính phủ đã phê duyệt Đề án "Đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực phục vụ phát triển điện hạt nhân đến năm 2035"; ban hành các đề án về phát triển nguồn nhân lực quản lý nhà nước, nghiên cứu, ứng dụng, hỗ trợ kỹ thuật trong lĩnh vực năng lượng nguyên tử và tăng cường năng lực cho Cục An toàn bức xạ và hạt nhân.
Nhu cầu nhân lực không chỉ phục vụ vận hành nhà máy điện hạt nhân mà còn trải rộng ở nhiều lĩnh vực như quản lý nhà nước, cơ quan pháp quy, an toàn và an ninh hạt nhân, nghiên cứu - phát triển, hỗ trợ kỹ thuật, đào tạo, y học hạt nhân, công nghệ bức xạ, quản lý chất thải phóng xạ, ứng phó sự cố, quan trắc môi trường, công nghiệp và nông nghiệp.
Tại hội thảo, các chuyên gia tập trung đánh giá thực trạng nguồn nhân lực, xác định nhu cầu theo từng lĩnh vực và từng giai đoạn; đồng thời đề xuất xây dựng khung năng lực, chuẩn đầu ra, chương trình đào tạo và cơ chế phát triển đội ngũ giảng viên, chuyên gia. Các ý kiến thống nhất cho rằng phát triển nguồn nhân lực là điều kiện tiên quyết, cần hình thành hệ sinh thái đào tạo liên ngành với sự tham gia của cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu, doanh nghiệp và các đối tác quốc tế.
Một trong những định hướng được đề xuất là tập trung nguồn lực vào 5-6 cơ sở đào tạo nòng cốt thay vì đào tạo dàn trải nhằm tối ưu chi phí và nâng cao năng lực tự chủ. Các cơ sở đào tạo cũng cần cập nhật chương trình theo hướng dẫn của Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) và phát triển các chương trình kỹ sư chuyên sâu.
Theo GS.VS.Nguyễn Quốc Sỹ, Đại học Năng lượng quốc gia Moskva (Liên bang Nga), mô hình "khoa liên kết" với các đối tác nước ngoài sẽ tạo nền tảng đào tạo chung, phát triển đội ngũ giảng viên và tăng cường trao đổi học thuật. Bên cạnh đó, cần kết hợp đào tạo ở nước ngoài với xây dựng năng lực trong nước nhằm hạn chế tình trạng "chảy máu chất xám".
Hội thảo cũng đề xuất các cơ chế đặc thù về tuyển dụng, sử dụng, đãi ngộ và giữ chân nhân lực chất lượng cao; tăng cường hợp tác giữa cơ quan quản lý, cơ sở đào tạo, viện nghiên cứu và doanh nghiệp; mở rộng các chương trình hợp tác quốc tế, chuyển giao tri thức, đào tạo tại chỗ và đào tạo theo công việc.
Theo Ban tổ chức, hội thảo là hoạt động mở đầu cho chuỗi chương trình, diễn đàn chuyên môn về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực năng lượng nguyên tử trong thời gian tới, hướng tới xây dựng đội ngũ nhân lực đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và yêu cầu phát triển bền vững của đất nước.
