Triển khai được chưa đầy 2 năm, đến thời điểm hiện tại, cũng mới chỉ có một vài dự án nhà thu nhập thấp được bán ra. Lẽ ra, với người thu nhập thấp mà chưa có nhà ở, khi bốc thăm được quyền mua nhà phải vui mừng, bởi trong bối cảnh giá nhà hiện tại, người thu nhập thấp sẽ có rất ít cơ hội để hoàn thành giấc mộng "an cư". Thế nhưng, dự án đầu tiên là CT1 Ngô Thì Nhậm (Hà Đông) vừa được đưa vào sử dụng đã xảy ra hiện tượng chuyển nhượng trái phép khiến dư luận mất niềm tin, một vài dự án sau cũng chỉ vừa mới bốc thăm quyền mua nhà và đang ký hợp đồng mà đã xảy ra hiện tượng, nhiều khách hàng được quyền mua nhà đã không mấy mặn mà với nhà thu nhập thấp nữa.
Từ bỏ quyền mua nhà vì giá bán và tiến độ đóng tiền
Trong tâm trạng lo lắng, anh Phạm Kim Chung, người đã may mắn bốc thăm được quyền mua một căn hộ tầng 9, dự án nhà thu nhập thấp Sài Đồng cho biết, hôm đi bốc thăm quyền mua căn hộ chủ đầu tư chưa đưa ra giá bán cụ thể nên khi nghe đọc đến tên mình được quyền mua nhà anh vừa mừng lại vừa lo. Nhưng khi chủ đầu tư đưa ra giá bán là 13,24 triệu đồng/m2 thì vợ chồng anh thực sự như ngồi trên đống lửa.
Anh Chung cho hay, cách đây mấy hôm, khi chủ đầu tư mời đến ký hợp đồng, vợ chồng anh đã đến xem hợp đồng nhưng chưa dám ký. "Căn hộ của tôi 70m2, với giá 13,24 triệu đồng/m2 tính ra cũng xấp xỉ gần 1 tỷ đồng. Đợt đầu tiên đóng 25% cũng đã xấp xỉ gần 300 triệu, các đợt sau cũng phải đóng mỗi đợt với hơn 100 triệu, trong khi đó thời gian đóng quá gấp, mỗi đợt chỉ cách nhau vài tháng vợ chồng tôi cũng chưa biết xoay sở thế nào, nên chưa dám ký hợp đồng mua nhà. Nếu vay ngân hàng thời điểm hiện tại với lãi suất cao thì thu nhập của cả hai vợ chồng chưa đến 7 triệu đồng/ tháng sẽ không thể kham nổi, mà ngay cả vay ngân hàng không phải ai cũng vay được" anh Chung chia sẻ.
Không như anh Chung, chị Nguyễn Ngọc Hoa, một người cũng đã được quyền mua căn hộ tầng 16, dự án nhà thu nhập Đặng Xá (do Viglacera làm chủ đầu tư) còn đang trong tâm trạng lo lắng hơn.
Theo chị Hoa thì vợ chồng chị còn đang phải tính chuyện từ bỏ quyền mua nhà. Giá của dự án Đặng Xá là 10,4 triệu đồng/m2 có "mềm" hơn dự án Sài Đồng một chút nhưng khoảng cách lại xa hơn và quan trọng hơn là tiến độ đóng tiền gấp hơn rất nhiều.
Chị Hoa cho hay, chủ đầu tư đã thông báo thời gian ký hợp đồng là từ 25/7 đến 18/8, vợ chồng chị cũng đã đến xem hợp đồng rồi ra về. 70m2 nhà với giá 10,4 triệu đồng/m2 là hơn 700 triệu. Theo hợp đồng, trong 5 ngày sau khi ký hợp đồng vợ chồng chị sẽ phải đóng trước 30% là khoảng 250 triệu, gần 500 triệu còn lại sẽ đóng trong 4 tháng sau. Thời gian như thế là quá gấp, vợ chồng chị không thể xoay kịp. Hơn nữa, theo hợp đồng đó, trung bình mỗi tháng vợ chồng chị sẽ phải đóng hơn 130 triệu đồng, như vậy là quá cao so với người thu nhập thấp. "Vợ chồng đang chạy đôn đáo khắp nơi để vay mượn. Nếu không vay kịp thì cũng đành phải bỏ cuộc", chị Hoa thất vọng.
Nghịch lý nhà thu nhập thấp
Theo ông Trần Văn Nguyên, Phó Giám đốc Công ty cổ phần Xây dựng số 3 (đơn vị chủ đầu tư dự án nhà thu nhập thấp Sài Đồng) thì doanh nghiệp tham gia xây nhà thu nhập thấp được ưu đãi về nhiều mặt, trong đó được vay vốn ưu đãi từ Ngân hàng Phát triển Việt Nam. Tuy nhiên, thực tế đơn vị này chưa tiếp cận được với nguồn vốn vay trên do vậy doanh nghiệp phải huy động hết mọi nguồn lực tự có, đồng thời còn phải vay ngân hàng với lãi suất cao. Trước đây, chúng tôi cũng đã xây dựng khung giá vào khoảng 12 triệu đồng/m2, nhưng do giá nguyên vật liệu, nhân công đầu vào thời gian qua biến động lớn, lại cộng thêm lãi suất ngân hàng cao nên không thể giữ nguyên khung giá. Nếu không huy động vốn từ khách hàng, mà phải đi vay ngân hàng vào thời điểm này nữa thì giá thành có thể còn bị đẩy cao thêm.
Còn theo ông Lê Ngọc Ước, Phó Giám đốc Viglacera (chủ đầu tư dự án nhà thu nhập thấp Đặng Xá) thì dự án này đến quý II năm 2012 đã bàn giao nhà, mà vốn của doanh nghiệp cũng đã cạn vì thế công ty mới phải yêu cầu khách hàng đóng tiền gấp như vậy.
Doanh nghiệp có cái khó của doanh nghiệp nhưng những lo lắng của người mua nhà thu nhập thấp đang là nỗi lo chung của nhiều người dân nghèo chưa có nhà ở. Thực tế, với mức giá hiện nay, đối với người có thu nhập từ 6 đến 7 triệu đồng mỗi tháng cũng chẳng dễ dàng để có đủ tiền mua nhà thu nhập thấp dù chỉ với giá 500-600 triệu đồng, chứ chưa nói đến những người có mức thu nhập thấp hơn.
Chẳng hạn như, một gia đình có hai vợ chồng đều hưởng lương ngân sách với thâm niên công tác khoảng gần 20 năm, hàng tháng mỗi người thu nhập từ 6-7 triệu đồng/tháng thì thu nhập gia đình từ 12-14 triệu đồng/tháng. Với mức thu nhập này, trừ chi tiêu gia đình mỗi tháng cũng chỉ tiết kiệm được nhiều lắm là 5 triệu đồng. Vậy, với số tiền tiết kiệm đó thì trong khoảng 15 năm cũng chưa dám chắc có thể mua được nhà thu nhập thấp hay không trong thời buổi trượt giá này?
Mặt khác, để có thể mua một căn hộ có giá 600 triệu đồng thì người dân cũng phải vay tiền ngân hàng mới có khả năng để mua. Nếu đóng tiền theo 3 giai đoạn thì giai đoạn 1 cũng cần 180 triệu đồng (nếu đóng 30%) thì tiền lãi 1 năm là 36 triệu đồng. Trong khi với thu nhập là 4 triệu đồng/tháng thì cả năm cũng chỉ có 48 triệu đồng, trả lãi đã mất 36 triệu, chỉ còn 12 triệu đồng để trang trải sinh hoạt hàng ngày. Dù có "ăn dè, hà tiện" "thắt lưng, buộc bụng" được một năm, tới năm sau, khi chủ đầu tư thúc đóng tiền đợt 2 thì liệu người thu nhập thấp có đủ tiền để đóng?
