Vì sao hợp tác xã chuyển đổi số còn rất chậm?

Hợp tác xã (HTX) chuyển đổi số không phải để "có công nghệ", mà là để sản xuất tốt hơn và bán hàng hiệu quả hơn. Tuy nhiên, hiện vẫn còn nhiều điểm nghẽn về chi phí, năng lực… khiến cho việc chuyển đổi số trong HTX gặp khó khăn.

Nhiều điểm nghẽn

Sáng 7/10, Liên minh HTX Việt Nam phối hợp với các đơn vị tổ chức Diễn đàn “Chuyển đổi số trong HTX: Từ dữ liệu sản xuất đến mở rộng thị trường” tại Hà Nội.

Diễn đàn nhằm cụ thể hóa tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045; đồng thời triển khai Kế hoạch hành động 100 ngày xử lý các điểm nghẽn về chuyển đổi số của Liên minh HTX Việt Nam.

Thực tế, chuyển đổi số đang trở thành một yêu cầu ngày càng rõ nét đối với khu vực kinh tế tập thể. Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần MUSA PACTA Bùi Khánh Dũng cho rằng, chuyển đổi số rất quan trọng trong sản xuất kinh doanh của HTX.

dien-dan-htx.jpg
Diễn đàn kết nối 3 yếu tố dữ liệu, công nghệ và thị trường, qua đó thúc đẩy chuyển đổi số trong HTX.

“Tính minh bạch là quan trọng nhất, bởi các chứng chỉ VietGAP hay Global GAP chỉ là tờ chứng nhận ngay thời điểm đó.

Con người có thể sai nhưng số liệu không thể sai được, cho nên tính minh bạch sẽ chiếm lợi thế. Nông nghiệp có chi phí rất khó tính đếm và định lượng, bởi có những hao hụt không thể định lượng nổi. Ví dụ như sản phẩm có sương muối sản lượng có thể hao hụt 50%. Nhưng khi ứng dụng chuyển đổi số sẽ biết sản phẩm hao hụt ở đâu. Vì vậy, chuyển đổi số rất quan trọng”, ông Dũng phân tích.

Dù được đánh giá quan trọng, song số liệu khảo sát từ Viện Khoa học Kinh tế hợp tác chỉ ra một thực tế đáng suy ngẫm: Chỉ số trưởng thành chuyển đổi số của khu vực kinh tế tập thể hiện mới đạt khoảng 29,5% — tức là chỉ vừa ở bước khởi đầu. Trong khi các thiết bị thông minh như smartphone đã rất phổ biến, việc đưa ứng dụng số vào quản trị, tổ chức sản xuất và phát triển thị trường vẫn còn rất hạn chế.

Đáng chú ý, trình độ nhân lực đang là rào cản lớn khi có tới 53% giám đốc HTX chưa qua đào tạo chuyên môn và chỉ 13% có trình độ đại học trở lên. Tỷ lệ HTX sử dụng phần mềm quản trị hiện vỏn vẹn ở mức 15%. "Một HTX như vậy không thể tự thẩm định hợp đồng phần mềm", Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số quốc gia Hoàng Hữu Hạnh (Bộ Khoa học và Công nghệ) thẳng thắn nhìn nhận.

Sự khập khễnh giữa năng lực vận hành và xu hướng chạy theo công nghệ tạo ra những "khoảng trống" lớn về dữ liệu. Phó Cục trưởng Cục Chuyển đổi số Đào Ngọc Tuất (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) dẫn chứng một thực tế nghịch lý: Tính đến cuối năm 2025, cả nước có hơn 36.270 HTX với gần 7,1 triệu thành viên. Dù khoảng 35% HTX đã dùng mã QR để truy xuất nguồn gốc, nhưng chất lượng thông tin phía sau lại rất mỏng.

Cụ thể, trên Hệ thống truy xuất nguồn gốc nông sản của Bộ, trong số hơn 793.000 sản phẩm đăng ký tính đến tháng 8/2026, chỉ có 20% sản phẩm có đầy đủ thông tin để tra cứu. Đáng lo ngại hơn, trong hơn 3.000 nông hộ đăng ký, chỉ đúng 36 hộ cung cấp đủ dữ liệu (đạt 1,2%). Riêng trong giai đoạn tháng 7-8/2026, trong hơn 288.000 sản phẩm đăng ký mới, tỷ lệ ghi nhận thông tin hoàn chỉnh chỉ đạt... 0,1%.

Chính việc thiếu minh bạch dữ liệu khiến nông sản Việt Nam chịu nhiều thiệt thòi. Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân dẫn ví dụ, cùng một hạt cà phê nhân xanh, có nơi chỉ bán được vài trăm nghìn đồng/kg, nhưng có nơi bán được hàng triệu đồng, thậm chí lên tới 15.000 USD/kg nhờ minh bạch hóa câu chuyện sản phẩm...

Cân đối bài toán chi phí và tính hiệu quả

Dù lợi ích thì ai cũng nhìn ra, nhưng hiện có một thực tế đang “làm khó” quá trình chuyển đổi số của các HTX, đó là chi phí. Khi chuyển đổi số, các khoản đầu tư khó tránh đối với nhiều doanh nghiệp, HTX gồm yêu cầu về hóa đơn, kế toán, truy xuất nguồn gốc, quản lý đơn hàng và kết nối hệ thống phân phối ngày càng cao. Song, với nhiều HTX có quy mô tài chính còn hạn chế, chi phí chuyển đổi số có thể ngang, thậm chí vượt lợi nhuận bình quân cả năm.

Theo TS. Chu Tiến Đạt (Tổng công ty VTC), đến hết năm 2025, cả nước có 35.041 HTX với khoảng 7,1 triệu thành viên. Bình quân một HTX có doanh thu khoảng 7,4 tỷ đồng nhưng lợi nhuận trước thuế chỉ 250,8 triệu đồng, tương đương cứ 100 đồng doanh thu tạo ra khoảng 3,4 đồng lợi nhuận. Trong khi đó, chi phí chuyển đổi số của một HTX có thể lên tới 200 - 300 triệu đồng mỗi năm, ngang bằng hoặc vượt lợi nhuận bình quân cả năm. Chỉ khoảng 15% cán bộ HTX nông nghiệp sử dụng thành thạo máy tính và phần mềm.

chuyen-doi-so-hop-tac-xa-1762848370807153691059jpg.jpg
Chuyển đổi số giúp tạo hiệu quả và mở rộng thị trường sản xuất kinh doanh cho HTX.

TS. Chu Tiến Đạt nhận định, đây là một trong những nguyên nhân khiến nhiều HTX còn chần chừ, hoặc triển khai chuyển đổi số theo chương trình hỗ trợ rồi dừng lại khi nguồn lực kết thúc.

Chia sẻ với vướng mắc này, ông Nguyễn Thanh Mộng, Giám đốc SORIMACHI Nhật Bản tại Việt Nam cho hay, khảo sát của đơn vị này cho thấy 73% HTX muốn kết nối dữ liệu kế toán với phần mềm bán hàng. Tuy nhiên, HTX không nên đầu tư tất cả phần mềm, công nghệ cùng lúc mà cần xác định vấn đề cần giải quyết trước để ưu tiên nguồn lực.

Ngay cả khi có khoảng 200 - 300 triệu đồng, phần dành cho phần mềm có thể chỉ chiếm 5 - 10%, phần còn lại dành cho con người, kỹ năng và các điều kiện để vận hành công nghệ. Chi phí thực tế còn gồm thiết bị, chuẩn hóa và nhập dữ liệu, đào tạo nhân lực, thời gian vận hành song song giữa phương thức cũ và hệ thống mới, phí giao dịch và khoản dự phòng.

Với ngân sách hạn chế, HTX có thể ưu tiên trước các công cụ phục vụ tài chính, kế toán, quản lý thành viên, hóa đơn điện tử và thanh toán; tiếp đó là bán hàng, quản lý kho, hồ sơ sản phẩm và truy xuất nguồn gốc. Những hạng mục như ứng dụng, website riêng, hệ thống quản trị tổng thể hay các công nghệ có chi phí lớn chưa phải ưu tiên khi nguồn lực chỉ ở mức 50 - 100 triệu đồng trong năm đầu…

Đi tìm lời giải cho bài toán này, bà Cao Xuân Thu Vân, Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam cho rằng, chuyển đổi số trong HTX không nên bắt đầu bằng câu hỏi “Mua công nghệ gì?” mà phải bắt đầu từ việc “HTX đang cần giải quyết vấn đề gì?”, bởi công nghệ chỉ thực sự có giá trị khi giải quyết được những vấn đề thực tế.

Theo Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam, chuyển đổi số không đơn thuần là đưa các quy trình hiện có lên môi trường điện tử, càng không phải là mua thêm một phần mềm. Chuyển đổi số là tổ chức lại toàn bộ hoạt động quản trị, sản xuất, kinh doanh dựa trên dữ liệu để tạo ra hiệu quả và mở rộng thị trường. Điều này nghĩa là chúng ta phải xuất phát từ nhu cầu thực tế, tuyệt đối không dựa dẫm vì không ai có thể làm thay mình.

“Lý do nhiều đơn vị muốn kết nối với hệ thống HTX là bởi vì khi tập hợp được 35.000 HTX, chúng ta đang sở hữu một kho dữ liệu khổng lồ. Nếu kết nối được dữ liệu của 7 triệu thành viên nữa, lượng thông tin sẽ cực kỳ lớn.

Tuy nhiên, bài toán đặt ra là chúng ta quản trị khối dữ liệu đó thế nào để tất cả cùng có lợi. Trong thực tế, không ai tự nhiên làm không cho mình. Nếu HTX không nắm vững, không có năng lực tự thân từ nội lực thì cuộc chuyển đổi số đó khó có thể thành công. HTX chuyển đổi số không phải để "có công nghệ", mà là để sản xuất tốt hơn và bán hàng hiệu quả hơn” Chủ tịch Liên minh HTX Việt Nam Cao Xuân Thu Vân góp ý.

Hà An

Các tin khác

Người M’nông tưng bừng tổ chức Lễ Cúng lúa mới

Người M’nông tưng bừng tổ chức Lễ Cúng lúa mới

Ngày 20/11, xã Quảng Phú (Lâm Đồng) đã tổ chức Lễ Cúng lúa mới của đồng bào M’nông với nhiều nghi thức truyền thống đặc sắc. Đây là dịp tôn vinh bản sắc văn hóa dân tộc, góp phần gìn giữ những giá trị di sản và thắt chặt tình đoàn kết trong cộng đồng.

KienlongBank vào Top 100 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam 2026

KienlongBank vào Top 100 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam 2026

Tại bảng xếp hạng “Nơi Làm Việc Tốt Nhất Việt Nam 2026”, Ngân hàng TMCP Kiên Long (KienlongBank) xếp thứ 8 ngành Ngân hàng và thứ 85 trong Top 100 doanh nghiệp thuộc nhóm quy mô vừa. Đây là năm thứ hai liên tiếp Ngân hàng tham gia khảo sát ở nhóm Doanh nghiệp Vừa và được vinh danh, ghi nhận những nỗ lực nhất quán trong phát triển nguồn nhân lực, cải thiện trải nghiệm nhân viên và xây dựng môi trường làm việc tích cực.

 HDBank dẫn đầu nhóm ngân hàng và dịch vụ tài chính tại VARI 2026

HDBank dẫn đầu nhóm ngân hàng và dịch vụ tài chính tại VARI 2026

HDBank lần lượt giữ hai vị trí đầu tiên trong nhóm Ngân hàng và dịch vụ tài chính thuộc Bảng xếp hạng Doanh nghiệp vì sự nghiệp phát triển nông nghiệp bền vững năm 2026. Kết quả được công bố ngày 18/11 tại Hà Nội, ghi nhận đóng góp của các tổ chức tài chính trong cung ứng vốn và dịch vụ cho nông nghiệp, nông thôn.

MB vào Top 10 thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất ASEAN

MB vào Top 10 thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất ASEAN

Với giá trị thương hiệu tăng trưởng 152% trong giai đoạn 2023-2026, MB là đại diện duy nhất ngành Ngân hàng Việt Nam và đứng thứ 8 trong danh sách 10 thương hiệu tăng trưởng nhanh nhất ASEAN, theo báo cáo ASEAN 500 năm 2026 do Brand Finance công bố.

Lễ hội Văn hóa Thiên Cấm Sơn lần thứ I, chủ đề “Thất Sơn: Hồn thiêng di sản”.

Khi những “hạt ngọc trời” trở về với núi non

Người Việt xưa gọi hạt gạo là “hạt ngọc trời”, thứ ngọc không nằm trong két sắt mà được nâng niu trong từng bữa cơm qua mấy nghìn năm dựng nước và giữ nước. Giữa tháng mười âm lịch này, những “hạt ngọc” ấy sẽ lần đầu được dâng lên trời đất tại nơi được xem là “nóc nhà” của vùng Bảy Núi: Thiên Cấm Sơn.

Người trẻ hiến kế xây dựng Hà Nội văn hiến, văn minh, hiện đại

Người trẻ hiến kế xây dựng Hà Nội văn hiến, văn minh, hiện đại

Sapo: Tại hội nghị đối thoại với Chủ tịch UBND TP Hà Nội ngày 19/11, nhiều kiến nghị thiết thực về nhà ở, việc làm, cơ chế trọng dụng nhân tài, khởi nghiệp sáng tạo và phát huy giá trị văn hóa đã được thanh niên đề xuất. Lãnh đạo thành phố khẳng định sẽ tiếp tục tháo gỡ rào cản, tạo điều kiện để người trẻ tham gia giải quyết những vấn đề thực tiễn của Thủ đô.

Sân golf Long Thành của KN Holdings ra mắt dịch vụ golf đêm

Sân golf Long Thành của KN Holdings ra mắt dịch vụ golf đêm

Từ giữa tháng 11/2026, Sân golf Long Thành chính thức đưa dịch vụ golf đêm vào hoạt động tại 18 hố Sân Hồ. Bên cạnh thời tiết mát mẻ và thiên nhiên khoáng đãng, với hệ thống chiếu sáng được chú trọng đầu tư cùng chất lượng sân và năng lực vận hành, đây sẽ là lựa chọn mới cho cộng đồng golfer.

OCB không ngừng xây dựng lá chắn công nghệ cho khách hàng trên không gian số

OCB không ngừng xây dựng lá chắn công nghệ cho khách hàng trên không gian số

Từ công nghệ xác thực FIDO2, kiểm tra an toàn thiết bị đến giám sát giao dịch và trao quyền kiểm soát tài khoản cho người dùng, ngân hàng Phương Đông (OCB) từng bước hoàn thiện hệ thống bảo mật đa tầng trên ứng dụng OCB OMNI, góp phần nâng cao an toàn cho khách hàng trong môi trường giao dịch số.

VIB chủ động đón cơ hội tối ưu thanh khoản từ giải pháp hoán đổi ngoại tệ của NHNN

VIB chủ động đón cơ hội tối ưu thanh khoản từ giải pháp hoán đổi ngoại tệ của NHNN

Gần 50.000 tỷ đồng đã được Ngân hàng Nhà nước cung ứng cho hệ thống ngân hàng thông qua nghiệp vụ hoán đổi ngoại tệ (FX Swap) kỳ hạn 182 ngày. Trong bối cảnh các công cụ điều hành thanh khoản tiếp tục được mở rộng, đại diện Ngân hàng Quốc Tế (VIB) đánh giá đây là diễn biến tích cực đối với khả năng cân đối nguồn vốn, đặc biệt khi các ngân hàng ngày càng mở rộng tiếp cận nguồn vốn quốc tế.

Đưa bài học an toàn từ lớp học đến hiện trường

Đưa bài học an toàn từ lớp học đến hiện trường

Từ phòng học đến hiện trường sản xuất, từ những sơ đồ, quy trình đến từng thao tác trên thiết bị, anh Nguyễn Văn Lượng – Chuyên viên Phòng Kỹ thuật và An toàn, Công ty Cổ phần Nhiệt điện Quảng Ninh (QTP) – đã nhiều năm bền bỉ làm một công việc ý nghĩa: truyền đạt cho đồng nghiệp không chỉ kiến thức về an toàn, mà còn là cách nhận diện mối nguy và ý thức tự bảo vệ mình trong mỗi ca làm việc. Với anh, giá trị của một bài giảng chỉ thực sự được khẳng định khi những điều học được trở thành hành động đúng ngoài hiện trường.

VRG ban hành Bộ chỉ số ESG, thúc đẩy quản trị doanh nghiệp bền vững

VRG ban hành Bộ chỉ số ESG, thúc đẩy quản trị doanh nghiệp bền vững

Tập đoàn Công nghiệp Cao su Việt Nam (VRG) vừa ban hành Bộ chỉ số quản trị doanh nghiệp bền vững (ESG) và Bộ chỉ số công bố trong Báo cáo Phát triển bền vững thường niên. Đây là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa Chiến lược Tăng trưởng xanh và Phát triển bền vững giai đoạn 2023–2030, tầm nhìn đến năm 2050; từng bước đưa các tiêu chuẩn môi trường, xã hội và quản trị trở thành một phần xuyên suốt trong hoạt động sản xuất, kinh doanh của mình.

BAC A BANK điều chỉnh lãi suất cho vay, tiếp sức khách hàng sản xuất, kinh doanh

BAC A BANK điều chỉnh lãi suất cho vay, tiếp sức khách hàng sản xuất, kinh doanh

Thực hiện định hướng điều hành của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước (NHNN) về giảm mặt bằng lãi suất cho vay, Ngân hàng TMCP Bắc Á (BAC A BANK) triển khai Chính sách điều chỉnh lãi suất đối với các khoản vay phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh và lĩnh vực ưu tiên, áp dụng cho cả khách hàng cá nhân và khách hàng doanh nghiệp.

Viettel hỗ trợ chuyển đổi số doanh nghiệp quy mô 370 tỷ đồng tại TP Hồ Chí Minh

Viettel hỗ trợ chuyển đổi số doanh nghiệp quy mô 370 tỷ đồng tại TP Hồ Chí Minh

Ngày 17/11, Viettel Telecom công bố hệ sinh thái giải pháp số dành cho doanh nghiệp tại Diễn đàn “Kết nối giải pháp chuyển đổi số doanh nghiệp Việt”. Đồng thời, triển khai chương trình hỗ trợ chuyển đổi số cho doanh nghiệp và hộ kinh doanh tại TP Hồ Chí Minh với tổng giá trị lên tới 370 tỷ đồng.

Hải quan: Cải cách thủ tục hành chính, thúc đẩy tăng trưởng

Hải quan: Cải cách thủ tục hành chính, thúc đẩy tăng trưởng

Đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số, giảm thời gian thông quan và chủ động tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp đang là những nhiệm vụ trọng tâm của ngành Hải quan. Từ đổi mới thể chế đến những cách làm cụ thể tại các chi cục hải quan khu vực, mục tiêu xuyên suốt là tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu, giảm chi phí sản xuất, kinh doanh, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số giai đoạn 2026-2030.