Vụ sập ngôi nhà 5 tầng số 47B Huỳnh Thúc Kháng (Hà Nội) ngày 31/3 đã gây ra hậu quả nghiêm trọng là làm sập một phần siêu thị máy tính Đăng Khoa và ảnh hưởng tới nhiều hộ dân xung quanh. Tài sản bị thiệt hại liên quan ước tính lên tới hàng chục tỷ đồng. Cơ quan chức năng đang tiến hành điều tra làm rõ nguyên nhân vụ việc. Trong khi chờ kết quả của cơ quan điều tra, nhiều gia đình bị ảnh hưởng vẫn còn đang phải đi ăn đậu ở nhờ và tất cả những gia đình bị ảnh hưởng vẫn đang rất lo lắng về quyền lợi của mình liệu có được đảm bảo, ai sẽ là người có trách nhiệm đền bù thiệt hại cho gia đình mình?
Vụ sập ngôi nhà 5 tầng số 47B Huỳnh Thúc Kháng đã khiến dư luận xôn xao nhiều ngày qua. Đây là một tai nạn hy hữu và dư luận đang rất quan tâm đến việc theo các quy định của pháp luật hiện hành thì những ai sẽ là người phải chịu trách nhiệm trong việc đền bù thiệt hại cho các hộ liền kề của ngôi nhà trên? Chủ nhà? Chủ thầu xây dựng? Người thuê nhà? Hay chủ thầu được thuê để cải tạo ngôi nhà?
Theo luật sư Phạm Thanh Tùng, Trưởng VP Luật sư Phạm Hoàng, thì hoạt động xây dựng là một hoạt động đặc biệt, có điều kiện, mà Nhà nước quản lý chặt chẽ bằng Luật Xây dựng, Nghị định, Thông tư và các quyết định của các cơ quan Nhà nước có thẩm quyền. Việc người dân xây dựng nhà ở riêng lẻ, không tuân thủ các quy định trên dẫn đến hậu quả gây thiệt hại tài sản cho các hộ liền kề thì sẽ phải chịu trách nhiệm bồi thường theo các quy định của Bộ luật Dân sự năm 2005. Trường hợp nghiêm trọng gây chết người, thì tùy từng trường hợp sẽ bị khởi tố và chịu trách nhiệm hình sự trước pháp luật.
Trường hợp cụ thể của ngôi nhà 5 tầng tại địa chỉ số 47B Huỳnh Thúc Kháng, quận Đống Đa, Hà Nội bị đổ sập gây hậu quả nghiêm trọng, hiện tất cả mới chỉ được biết thông tin qua báo chí phản ánh. Nguyên nhân của vụ sập nhà đang được các cơ quan chức năng điều tra, xác định.
Tuy nhiên xét trên cơ sở luật pháp, luật sư Phạm Thanh Tùng cho rằng: “Đầu tiên tôi xin khẳng định chủ sở hữu ngôi nhà này phải có trách nhiệm đền bù những tổn hại về vật chất cho các chủ sở hữu bất động sản liền kề. Vì Điều 267 của Bộ luật Dân sự năm 2005 đã có quy định 3 điều về nghĩa vụ tôn trọng quy tắc xây dựng như sau: Thứ nhất khi xây dựng công trình, chủ sở hữu công trình phải tuân theo pháp luật về xây dựng, bảo đảm an toàn, không được xây vượt quá độ cao, khoảng cách mà pháp luật về xây dựng quy định và không được xâm phạm đến quyền, lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu bất động sản liền kề và xung quanh. Thứ hai là khi có nguy cơ xảy ra sự cố đối với công trình xây dựng, ảnh hưởng đến bất động sản liền kề và xung quanh thì chủ sở hữu công trình phải cho ngừng ngay việc xây dựng, sửa chữa hoặc dỡ bỏ theo yêu cầu của chủ sở hữu bất động sản liền kề và xung quanh hoặc theo yêu cầu của cơ quan nhà nước có thẩm quyền; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường. Một quy định nữa là khi xây dựng công trình, chủ sở hữu phải xây cách mốc giới một khoảng cách và ở vị trí hợp lý, phải bảo đảm vệ sinh, an toàn và không làm ảnh hưởng đến chủ sở hữu bất động sản liền kề và xung quanh”.
“Cũng trong Điều 268 của Bộ luật Dân sự năm 2005 có quy định về nghĩa vụ bảo đảm an toàn đối với công trình xây dựng liền kề. Khi đào giếng, đào ao hoặc xây dựng các công trình dưới mặt đất, chủ sở hữu công trình phải đào, xây cách mốc giới một khoảng cách do pháp luật về xây dựng quy định. Trong trường hợp công trình có nguy cơ đe dọa sự an toàn bất động sản liền kề và xung quanh thì chủ công trình phải thực hiện ngay các biện pháp khắc phục; nếu gây thiệt hại cho chủ sở hữu bất động sản liền kề và xung quanh thì phải bồi thường”.
“Từ những quy định đã được nêu ở trên thì có thể khẳng định là chủ sở hữu ngôi nhà 5 tầng tại địa chỉ số 47B Huỳnh Thúc Kháng, quận Đống Đa, Hà Nội là người phải có trách nhiệm bồi thường các thiệt hại cho các chủ sở hữu của bất động sản liền kề. Trường hợp các bên không thỏa thuận được mức bồi thường thì các bên có thể khởi kiện vụ án đòi bồi thường thiệt hại ra tòa để nhờ tòa án giải quyết”.
“Trong quá trình giải quyết vụ án, tòa án sẽ yêu cầu các bên cung cấp chứng cứ chứng minh thiệt hại, cũng như chứng cứ chứng minh lỗi, trách nhiệm của chủ thầu xây dựng, của tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát… Tòa án cũng có thể xem xét triệu tập đưa những người thuê nhà, chủ thầu xây dựng, tư vấn thiết kế, tư vấn giám sát tham gia quá trình tố tụng với tư cách người có quyền lợi và nghĩa vụ liên quan nếu có yêu cầu của nguyên đơn hoặc bị đơn”.
“Vụ việc vẫn đang nằm trong quá trình tiến hành điều tra để xác định nguyên nhân. Sau này khi có kết luận của cơ quan điều tra, cơ quan giám định nếu xác định lỗi này thuộc chủ thầu xây dựng, chủ thuê, chủ thầu cải tạo… thì chủ sở hữu ngôi nhà trên có thể khởi kiện buộc những người có lỗi này bồi thường các thiệt hại cho mình. Còn hiện nay trách nhiệm bồi thường cho các chủ sở hữu bất động sản liền kề vẫn thuộc chủ sở hữu ngôi nhà này".
Một vấn đề nữa mà luật sư Phạm Thanh Tùng cho sẽ là cần thiết đó là phải có điều khoản quy định rạch ròi trách nhiệm trong hợp đồng thuê nhà bởi hiện nay các điều khoản trong hợp đồng thuê nhà thông thường còn rất sơ sài. Thường thì một hợp đồng thuê nhà mới chỉ có những cam kết, đảm bảo là ngôi nhà là tài sản hợp pháp, không bị cầm cố… Chủ nhà chưa lường đến những sự việc như ngôi nhà 5 tầng số 47B Huỳnh Thúc Kháng có thể bị sập này. Do vậy, trong hợp đồng thuê nhà phải có điều khoản quy định trách nhiệm rõ ràng, kèm theo biên bản giao, nhận nhà đầy đủ hiện trạng, nếu xảy ra sự cố do bên nào gây ra thì bên đó phải chịu trách nhiệm.
Luật sư Mai Anh, VP Luật sư Mai Anh và cộng sự, thì cho rằng, có một số thông tin báo chí cho biết hợp đồng thuê nhà được thực hiện ở cơ quan công chứng. Chủ nhà làm đúng các thủ tục, quy định về hợp đồng thuê nhà, chứng tỏ lúc cho thuê ngôi nhà vẫn đang sử dụng được, không bị nứt, hỏng và người thuê nhà đã phải đến kiểm tra chất lượng công trình. Trường hợp này, nếu là do người thuê sửa chữa là nguyên nhân dẫn đến ngôi nhà bị sập thì người thuê nhà phải có trách nhiệm bồi thường.
Trường hợp như có thông tin rằng ngôi nhà chỉ được thiết kế 3 tầng mà lại cải tạo, sửa chữa thành 5 tầng, nếu có giấy phép xây dựng thì không có vấn đề gì, nhưng nếu không có giấy phép xây dựng thì đã vi phạm các quy định về xây dựng. Như vậy, trách nhiệm đầu tiên thuộc về người xây dựng không phép, sau đó là đến trách nhiệm của đơn vị sửa thuê cho đơn vị cuối cùng thuê nhà vì phải có hồ sơ xây dựng của ngôi nhà này từ trước tới nay, không rõ đơn vị này có tìm hiểu hay không? Cơ quan điều tra phải làm rõ vấn đề này.
Thiệt hại cụ thể của trường hợp do ngôi nhà 5 tầng số 47B Huỳnh Thúc Kháng gây ra đã rõ. Những gia đình bị thiệt hại phải được bồi thường dân sự. Nếu các bên không thỏa thuận được thì phải đưa ra toà án dân sự để giải quyết. Khi cơ quan chức năng có kết quả điều tra ở đây là hành vi vi phạm các quy định xây dựng gây ra hậu quả nghiêm trọng thì cơ quan điều tra phải khởi tố vụ án và xử lý theo quy định của pháp luật
