Theo tôi, cải cách là thay đổi, là đổi mới, là điều cần làm và phải làm, nhất là làm cho tốt hơn, hiệu quả hơn. Tuy nhiên, thay đổi không có nghĩa là bỏ hết cái cũ, mà nên chỉ bỏ những gì không tốt, không hiệu quả.
Từ nhiều năm nay, hệ thống giáo dục nền tảng của Việt Nam là 12 năm, thế nhưng kiến thức trong khoảng thời gian 12 năm đó càng ngày càng có vẻ "loãng" hơn, các cô cậu tú vẫn cảm thấy "hụt hẫng" và thiếu tự tin khi cầm mảnh bằng tú tài. Nay người ta muốn rút ngắn thời gian chỉ còn khoảng 10 năm, thiết nghĩ sẽ không đủ thời gian để kiến thức "thấm" vào các cô cậu tú.
Ngày xưa, các cô cậu tú (lớp 11) đã có thể vững kiến thức, có thể làm giáo viên, có thể giao tiếp ngoại ngữ, thế nhưng ngày nay, các cô cậu tú (lớp 12) vẫn như "trẻ em" về kiến thức. Liệu 10 năm có tốt hơn và hiệu quả hơn 12 năm, hay chỉ chạy nước rút vì thành tích? Phải chăng đây vẫn là "di căn" của bệnh thành tích?
Thời gian học lâu dài mà "chưa ăn ai" thì liệu rút ngắn có tốt chăng?
Tôi không dám nói nên rút ngắn thời gian gom góp kiến thức hay không, nhưng chúng ta thử suy nghĩ thì có thể thấy cần xem lại, nhìn vào thực tế, chứ không thể ngồi văn phòng mà tính toán rồi quyết định, kẻo rồi càng "cải" thì càng "cách". Thực tế đã và đang cho thấy như vậy!
Theo tôi, việc cái cách như trên rất có thể là "bệnh thành tích", ví nó như chứng ung thư quái ác, khi di căn thì bất trị. Bệnh thành tích là tật ưa bề nổi, chuộng bề ngoài, chứng "sĩ diện", chú trọng "số lượng" mà bất cần "chất lượng". Đánh trống và khua chiêng rầm rộ với chiến dịch này hoặc chiến dịch nọ, nhưng rồi đâu lại đóng đấy, đó là những người có tên gọi rất hay: "Nguyễn Y Vân" (vẫn y nguyên) hoặc "Vũ Như Cẩn" (vẫn như cũ). Phong trào là điều cần, nhưng phong trào chỉ là phong trào thì vô ích, cần phải thay đổi tận gốc rễ, như cổ nhân nói: "Nhổ cỏ phải nhổ cho tận gốc rễ". Ung bướu cũng phải triệt tiêu được tế bào gốc gây ung thư mới khả dĩ phục hồi mà sinh tồn.
Các giáo viên chủ nhiệm cũng cố gắng "thi đua", chỉ lo sao cho lớp mình là lớp tiên tiến, bất kể học sinh có khá hoặc giỏi thực sự hay không. Thực chất thì có khi lớp chỉ có một hoặc vài em giỏi hoặc khá, còn lại chỉ từ trung bình tới yếu kém. Thế nhưng giáo viên vẫn "nâng điểm" để lớp mình đạt danh hiệu tiên tiến, là lớp chọn hoặc lớp mẫu. Và cứ thế, cuối cùng học sinh càng "rỗng chân" như nhà xây trên cát, "lỗ hổng kiến thức" cứ còn đó. Thật nguy hiểm!
"Bệnh thành tích" là ảo tưởng, là giả hình. Mà giả hình thì rất nguy hiểm!
Muốn thay đổi nền giáo dục Việt