Văn học trẻ: Thời của "nhà văn thần tượng"

Cảm xúc, lạ lẫm, trẻ trung... là những tính từ người ta ưu ái tặng cho tác phẩm của một số cây bút trẻ mới nổi gần đây. Sách của họ luôn nằm trong mục best-seller (sách bán chạy). Tên của họ luôn được độc giả trẻ háo hức kêu gào không kém ngôi sao showbiz mỗi khi họ xuất hiện. Họ là "nhà văn thần tượng".

Ngữ nghĩa của "nhà văn thần tượng" cũng na ná như "ca sĩ thần tượng", "diễn viên thần tượng"... Ca sĩ thần tượng được hâm mộ bởi giọng ca, vũ điệu. Diễn viên thần tượng được hâm mộ bởi cách diễn xuất. Nhưng khi đã gắn mác thần tượng, nghĩa là họ lung linh, toàn vẹn từ tài năng, ngoại hình cho đến lối sống và nhân cách trong mắt giới trẻ.

Tương tự, đối với "nhà văn thần tượng", họ là những cây bút 8x có ngoại hình "bắt mắt", có sách bán chạy, và đặc biệt họ là thần tượng của một fan hâm mộ hùng hậu. Đừng lẫm lẫn họ với những ngôi sao giải trí viết sách.  Bởi việc viết sách, thể hiện văn tài đối với các cây bút trẻ này khiến họ nổi bật hơn, được hâm mộ hơn so với hoạt động nghề nghiệp trước đó của mình. Chữ nghĩa và nội dung cuốn sách của họ mang hàm lượng văn chương cao hơn rất nhiều so với những cuốn sách (mà đa số là hồi ký kể lể chuyện đời, chuyện nghề) đôi khi rất lủng củng của các sao. Và họ dùng ngòi bút để sống, hay chính xác hơn là kinh doanh chứ không viết chơi chơi.

Sự xuất hiện của "nhà văn thần tượng" đã khiến cho làng sách liên tục lên cơn sốt. Tác giả Anh Khang làm nên hiện tượng sách in ra, chưa kịp phát hành đã phải in bổ sung, điều mà trước nay chỉ có nhà văn Nguyễn Nhật Ánh độc tôn. "Buồn làm sao buông" của anh đã đứng đầu danh sách 10 tác phẩm bán chạy nhất tại Hội sách TP HCM 2014. "Người yêu cũ có người yêu mới" của cô gái trẻ Iris Cao, "Thương nhau để đó" của Hamlet Trương - Iris Cao và "Nếu như không thể nói nếu như" của Jun Phạm cũng  lọt vào danh sách này.

Những buổi giao lưu, tọa đàm nếu có mặt một trong số các "nhà văn thần tượng" này, khán giả trẻ luôn đông nghẹt. Băn khoăn, lo lắng và muốn đóng góp xây dựng văn hóa đọc thì ít mà số đến xem mặt thần tượng, nghe thần tượng nói chuyện, hát... hoặc ngồi chờ hết giờ để xin chữ ký hoặc chụp ảnh với thần tượng thì nhiều vô kể. Điều gì đã giúp "nhà văn thần tượng" làm nên cơn sốt?

Thứ nhất đó chính là sức hút của chính bản thân tác giả. Họ là những người trẻ. Vậy nên những điều họ viết ra, đồng điệu với giới trẻ là chuyện đương nhiên. Không ai hiểu giới trẻ bằng họ. Họ có ngoại hình nổi bật, sành điệu, có lối sống năng động và thân thiện. Họ biết chăm chút cho hình ảnh của mình khi xuất hiện bất cứ nơi đâu, nhất là hình ảnh và những phát biểu trên Facebook, nơi hàng ngàn người đang theo dõi họ. Trước khi cầm bút, họ đã có fan hâm mộ đông đảo bởi nghề nghiệp hiện tại.

Cây bút trẻ Anh Khang ký tặng sách trong vòng vây của fan hâm mộ.
Cây bút trẻ Anh Khang ký tặng sách trong vòng vây của fan hâm mộ.

Jun Phạm là ca sĩ, thành viên của nhóm 365daband. Hamlet Trương được biết đến với tư cách nhạc sĩ, ca sĩ của dòng nhạc trẻ. Iris Cao làm việc tại công ty giải trí WEpro, Yan TV. Đồng thời cô còn là nhiếp ảnh gia quen thuộc của các ngôi sao showbiz. Còn Anh Khang vừa là phóng viên, vừa công tác trong lĩnh vực PR - Marketing, thỉnh thoảng còn lấn sân sang vai trò MC và sáng tác nhạc.

Ngoài ra, họ rất biết đặt những cái tựa theo kiểu chơi chữ, lặp từ nghe rất nên thơ và  ấn tượng. "Buồn làm sao buông", "Nếu như không thể nói nếu như", "Ngày trôi về phía cũ", "Đường hai ngả người quen thành người lạ", "Người yêu cũ có người yêu mới"..., ngay cái tựa đã khiến độc giả cảm giác đây là một cuốn sách có nội dung lãng mạn và ngôn phong nhẹ bẫng như cái tên của nó.

Dự cảm đó quả không sai. Một số cây bút trẻ đã nắm bắt rất đúng mốt thời thượng của làng sách hiện nay: thể loại tản văn. Là loại văn tự do, cách thể hiện và nội dung đa dạng, mang tính chấm phá, chiêm nghiệm cuộc sống, tản văn đã được các tác giả tận dụng tối đa bởi nó rất hợp với nhịp sống đương đại xô bồ của giới trẻ. Chậm lại một chút, lắng lại một chút để nghe trang sách tâm tình, nhặt được mình trong đó. Tản văn còn là nơi thể hiện cá tính, mang đậm dấu ấn bản sắc của tác giả.

Bằng một lối văn duyên dáng, với "bộ áo" ngôn từ mới mẻ, phóng túng theo kiểu blog, nhật ký online hoặc status cảm xúc (dòng trạng thái), nội dung "nhà văn thần tượng" đề cập lại là vấn đề muôn thuở: tình yêu. Thảng hoặc xen lẫn vấn đề đương đại. Nó là câu chuyện, cảm thức của chính tác giả qua tiếng thủ thỉ chân tình, nghe như một câu thơ giàu nhạc điệu: "Anh chưa đi sao biết đường không thênh thang. Anh chưa nếm sao biết môi em chẳng ngọt ngào"... (Thương nhau để đó). Xen lẫn câu từ bảng lảng như thế là những câu thơ lãng mạn: "Buồn đem ra ngõ mà phơi/ Để cho người nhớ những lời người quên...". Hoặc "Hoa nở để mà tàn/ Người gặp để rẽ ngang" (Buồn làm sao buông).

Những câu chữ bay bổng, thổn thức này còn gửi gắm những triết lý vụn vặt -  yếu tố ghi điểm trong mắt độc giả trẻ. "Có một người duy nhất để mãi mãi không thuộc về nhau nhưng cũng chẳng thể nào buông tay được. Có một người như thế, âu cũng là một phước phần cho riêng mình - dẫu có là phước phần đớn đau" (Buồn làm sao buông). Hay: "Tôi không dám chê trách hay mỉa mai ước mơ của người khác. Nhưng chân này ta co lên, chân khác ta phải đụng đất. Sự cố gắng và kiên trì chỉ có ích khi mình thực sự thuộc về thứ mà mình khao khát..." (Thương nhau để đó).

Chưa kể, hình thức cuốn sách giản dị, nhưng lịch thiệp. Với cuốn sách đầu tiên của mình, Iris Cao không chỉ là tác giả mà còn kiêm thiết kế mỹ thuật bằng những hình ảnh đẹp mắt do chính cô chụp. Còn Jun Phạm thì nhờ hai người bạn là ca sĩ Isaac và người đẹp Trương Minh Xuân Thảo làm nhân vật trong các hình minh họa. Đi kèm với sách còn là bài hát cùng tên "Nếu như không thể nói nếu như" do nhạc sĩ Tăng Nhật Tuệ sáng tác riêng cho sách với sự trình bày của ca sĩ Will, ra mắt rộng rãi trên Youtube, Facebook được cộng đồng mạng hưởng ứng.

Thực ra, những tản văn trên đã được các tác giả giới thiệu trên Facebook như một sự thử nghiệm và mời chào trước khi ra sách chính thức. Đây là điều quan trọng  làm nên thành công cho tập thơ "Đi qua thương nhớ" của Nguyễn Phong Việt trước đó. Ngoài công cụ PR là mạng xã hội, chưa bao giờ chiến dịch quảng bá tác giả, tác phẩm cho những "nhà văn thần tượng" lại rầm rộ như hiện nay.

Các buổi giao lưu, tọa đàm, ký tặng xen lẫn ca hát, trình diễn, chiếu clip... liên tục diễn ra với nhiều hình thức. Mới đây là tọa đàm "Người trẻ viết gì, giới trẻ đọc gì" của một đơn vị phát hành sách và buổi giao lưu, ca nhạc thân mật "Văn học trẻ, vừa mạnh mẽ, vừa rất hay" tại một quán cà phê.  Ngoài ra họ rất thông minh khi biết kết hợp lại, tạo nên cái gọi là "gia đình văn hóa" nhằm tận dụng sức hút của nhau để quảng bá, hỗ trợ khi ra sách. Cho nên không lạ lẫm gì khi một người ra mắt sách thì các cây bút trẻ còn lại cũng có mặt để giao lưu, ký tặng.

Hẳn nhiên khi đọc những cuốn sách trên, nếu là người đọc khó tính, sẽ cho rằng văn chương hời hợt, nội dung xoàng xĩnh và làm "màu" một cách sến sẩm. Khắt khe hơn, có ý kiến cho rằng đó không phải là văn chương mà chỉ "giống văn chương". Những gì họ viết, tuy mới, tuy hấp dẫn, thông minh đến đâu nhưng nó vẫn quẫy đạp trong đáy giếng chật hẹp của cái tôi, chưa có những lý tưởng đại diện cho thế hệ. Nói cho công bằng, nếu xếp sách của họ vào văn học thì nó thuộc dòng văn học đại chúng, nặng về tính giải trí, thương mại, phổ cập theo thị hiếu đám đông.

Giá trị vĩnh hằng luôn khác hiện tượng nhất thời. Chẳng biết các tác giả trên có đi theo con đường viết văn chuyên nghiệp hay không? Nếu có, chặng đường xóa nhòa từ "thần tượng" sau từ "nhà văn"  của họ còn rất chông gai. Bởi "thần tượng" có thể sụp đổ bất cứ lúc nào, nhưng "nhà văn" là một giá trị bất biến và không dễ gì giành lấy

Mai Quỳnh

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.