Sáng 11/11, Quốc hội thảo luận ở hội trường về Báo cáo Kết quả tiếp công dân, xử lý đơn thư và giám sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân gửi đến Quốc hội năm 2026. Đại biểu Quốc hội (ĐBQH) Nguyễn Thái Học (Đắk Lắk) cho rằng, giải quyết đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân không chỉ là công việc mà còn là lời hứa của Quốc hội đối với cử tri và nhân dân.
Theo báo cáo của UBTVQH, trong năm 2026, công dân đến đề nghị tiếp công dân của các cơ quan Quốc hội, của Đoàn ĐBQH giảm hơn 1.500 lượt người và giảm hơn 3,3 nghìn đơn thư công dân gửi đến.
"Công dân đến trực tiếp và công dân gửi đơn thư giảm nhiều, đây là điều đáng mừng hay là đáng lo? Tôi suy nghĩ có cả đáng mừng và đáng lo. Đáng mừng, nếu như công tác này chúng ta làm tốt, cho nên dân tin, dân bớt khiếu nại, dân bớt phản ánh, kiến nghị. Nhưng đáng lo nếu như việc này chúng ta làm không tốt, nên dân mất tin, không đến, không gửi đơn thư nữa", ông phân tích.
Đại biểu cũng chỉ ra một số số liệu cần quan tâm từ báo cáo của UBTVQH. Năm 2026, tổng số đơn thư mà các cơ quan Quốc hội và Đoàn ĐBQH tiếp nhận là gần 27.000. Qua nghiên cứu, phân loại thì số đơn thư đủ điều kiện xử lý là 12.500. Thế nhưng, số đơn thư đã được chuyển đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết chỉ là 2.878 đơn.
"Số liệu này cho thấy, tỷ lệ chuyển đơn thư đủ điều kiện xử lý là quá thấp, chỉ đạt 23%, có nghĩa là bằng khoảng 1/4 số đơn đủ điều kiện xử lý. Đây là điều đáng suy nghĩ", đại biểu nêu.
Về kết quả giải quyết của các cơ quan tiếp nhận, đối với các vụ việc trong năm 2026, báo cáo cho thấy tỷ lệ giải quyết xong là 66,5%, đang trong quá trình giải quyết là trên 30%. Đây là chuyển biến tích cực, thể hiện sự nỗ lực của các cơ quan từ Trung ương đến các địa phương trong quá trình xem xét, giải quyết, trong đó có những cơ quan tỷ lệ giải quyết rất cao, ví dụ như ngành Tòa án là 73%.
Tuy nhiên, đối với 268 vụ việc tồn đọng từ năm 2021 đến năm 2025 mà UBTVQH yêu cầu phải khẩn trương giải quyết dứt điểm thì đến nay giải quyết được là 117 vụ, 43%. Chưa giải quyết xong là 151 vụ, trên 50%.
"Kết quả này cho thấy, các vụ việc tồn đọng kéo dài, mặc dù UBTVQH yêu cầu giải quyết khẩn trương, dứt điểm từ năm 2025, nhưng đến năm 2026 tỷ lệ giải quyết chưa xong là trên 50%. Đây là điều đáng suy nghĩ, đáng lo", ông nói.
Liên quan quá trình theo dõi, đôn đốc, giám sát việc giải quyết của các cơ quan có thẩm quyền, báo cáo nêu có 66 vụ việc được các cơ quan Quốc hội, Đoàn ĐBQH đôn đốc, theo dõi giám sát, trong đó các cơ quan Quốc hội là 59 vụ việc, các đoàn ĐBQH là 7 vụ việc.
"Chúng ta chuyển trên 2.800 đơn, nhưng theo dõi, đôn đốc và giám sát việc giải quyết thì chỉ có 66 vụ việc. Như vậy, chúng ta chỉ mới chú trọng đến việc chuyển đơn thôi, còn việc giải quyết thế nào, đúng sai ra sao thì thiếu sự quan tâm, theo dõi, đôn đốc, giám sát" - ĐBQH Nguyễn Thái Học nhấn mạnh.
Từ thực trạng, tình hình nêu trên, ông kiến nghị UBTVQH chỉ đạo việc rà soát, tiếp nhận, xử lý đơn thư khiếu nại, tố cáo của công dân, của các cơ quan Quốc hội, của các đoàn ĐBQH để khẩn trương chuyển đúng, chuyển đủ số đơn thư đủ điều kiện xử lý đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết.
"Con số trên 9.600 đơn, chiếm 77% đơn chưa chuyển là một điều mà tôi cho rằng rất đáng lo. Bởi vì mỗi đơn thư của công dân gửi đi là một hoàn cảnh, là một tâm trạng, là niềm tin, là sự mong mỏi chờ đợi để được xem xét giải quyết. Đơn thư đủ điều kiện giải quyết nhưng chúng ta không chuyển đi, đó là trách nhiệm của chúng ta chưa làm tốt", ông lý giải và cho rằng, theo dõi, đôn đốc, giám sát việc giải quyết của các cơ quan có thẩm quyền cũng là một điều cần phải quan tâm, bổ sung.
Đối với trên 50% các vụ việc tồn đọng kéo dài từ năm 2021, đến nay là 5 năm, ông đề nghị cần có chỉ đạo để giải quyết dứt điểm, bởi vì người dân đang mong mỏi, chờ đợi.
ĐBQH tỉnh Đắk Lắk cũng đề nghị các cơ quan có thẩm quyền xác định trách nhiệm và xử lý nghiêm trách nhiệm của người có thẩm quyền trong giải quyết đơn thư nhưng không quan tâm giải quyết, chậm giải quyết hoặc giải quyết không đúng pháp luật, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp chính đáng của công dân.
ĐBQH Lê Hữu Trí (Khánh Hoà) cho rằng, đối với kiến nghị tồn đọng cần phải xác định rõ cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, nguyên nhân chậm trễ, giải pháp tháo gỡ và thời hạn hoàn thành. Riêng những kiến nghị chưa có lộ trình phải khẩn trương xác định hướng xử lý; nếu chưa thể giải quyết thì phải nêu rõ lý do, căn cứ và thời điểm xem xét lại.
Đại biểu cũng đề nghị phải phân loại rõ kiến nghị đã giải quyết dứt điểm, kiến nghị đang triển khai, kiến nghị mới được giải trình và kiến nghị chưa được giải quyết. Không nên đánh đồng việc có văn bản trả lời với việc hoàn thành trách nhiệm giải quyết...
