Hình tượng mưa xuân trong trường mỹ cảm mùa xuân của thơ Việt Nam là một trong những biểu tượng giàu sức gợi nhất, không chỉ vì vẻ đẹp thiên nhiên mà còn vì chính nghệ thuật thi ca Việt đã gửi vào đó những triết lý thẩm mỹ, tâm hồn văn hóa và cảm thức thời gian độc đáo.
Bản giao hưởng số 5 của nhà soạn nhạc thiên tài người Đức - Ludwig van Beethoven thường được gọi là Bản giao hưởng “Định mệnh” khi gửi tới nhân loại một thông điệp sâu xa về cuộc đối đầu giữa con người và số phận, giữa bóng tối khổ đau và khát vọng chiến thắng.
Đã từ lâu, mùa xuân luôn được coi là mùa tưng bừng khoe sắc của các loài hoa, muôn loài thảo mộc cùng tốt tươi, cây lá đâm chồi nảy lộc. Với mỗi người Việt Nam khi Tết đến xuân về, ai cũng sẽ chọn mang về nhà mình những bông hoa tươi thắm nhất theo sở thích của từng cá nhân. Và một trong những loài hoa gắn với không khí ngày Tết nhiều hơn cả, chính là hoa đào.
Việt Nam có lẽ là một trong những đất nước có mật độ sông ngòi dày đặc nhất trên thế giới. Trên khắp lãnh thổ từ Bắc chí Nam có tới hơn 2.300 con sông dài trên 10km và cứ di chuyển trung bình 20km thì ta lại bắt gặp một cửa sông. Dòng sông, vì thế với mỗi người Việt là một thứ gần gũi, thân thương, ai cũng có ít nhiều kỷ niệm. Và tự bao giờ, sông đã trở thành nguồn cảm hứng bất tận của bao lĩnh vực nghệ thuật, trong đó có thi ca.
Thứ ánh sáng kỳ diệu nhất, đẹp đẽ nhất trong cõi nhân gian ấy chính là ánh nắng - thứ ánh sáng tự nhiên chiếu xuống bởi mặt trời. Cho nên không phải ngẫu nhiên mà vẻ đẹp của ánh nắng, sự quyến rũ của nắng đã đi vào biết bao tác phẩm thi ca từ cổ chí kim của người Việt.
Nhìn lại lịch sử thi ca của người Việt, những hạt mưa đã đi vào bao tác phẩm nổi tiếng của những tác giả tên tuổi, và càng thú vị hơn nữa khi cùng một tác giả viết về mưa nhưng trong những thời kỳ sáng tác khác nhau lại có sự thể hiện hoàn toàn riêng biệt.
Mùa hè đi vào thi ca Việt còn gắn với những ngày tháng thật cụ thể như những lát cắt đặc biệt đi qua trong cuộc đời mỗi con người. Nhưng niềm vui thì mau quên mà nỗi buồn đau xót xa thì cứ lắng sâu mãi thành trầm tích trong hồn thi sĩ...
Chế Lan Viên là một trường hợp độc đáo của thi ca Việt. Năm 17 tuổi, Chế Lan Viên đã thành danh với tập thơ “Điêu tàn”, và sau khi ông qua đời thì “Di cảo thơ” vẫn tiếp tục dậy sóng văn đàn. Có thể khẳng định, Chế Lan Viên là người sáng tác tận tụy đến hơi thở cuối cùng, mà mỗi giai đoạn đều có sắc thái riêng...
Có thể nói, dù nhỏ nhoi và rất mong manh nhưng trong thi ca phương Đông hàng ngàn năm nay, cỏ đã được các thi sĩ vô cùng ưu ái. Như ta đều biết, cỏ lên xanh tốt nhất là vào mùa xuân nên những câu thơ ca ngợi vẻ đẹp của cỏ đều gắn với thời điểm này: "Xuân du phương thảo địa/ Hạ thưởng lục hà trì" (Mùa xuân dạo cỏ xanh tươi/ Hạ về vui mát ở nơi ao hồ - "Bốn mùa viễn du" - Thôi Hiệu).
Trong thi ca Việt từ trước đến nay, khi miêu tả và ngợi ca vẻ đẹp thân thể của người phụ nữ, hiếm có hình ảnh nào vừa kín đáo vừa quyến rũ, vừa gợi chất tục vừa gợi chất thanh như hình ảnh bầu vú, cộng thêm một vài diễn đạt cách điệu khác như: cặp tuyết lê, gò Bồng Đảo và một định danh chung chung là ngực...
