Khi một dân tộc đã nhận biết được về nền văn hóa của mình và cho mình thì có thể nói rằng dân tộc đó đã bước vào thời kỳ chín muồi, về ý thức dân tộc. Và, từ đó, văn hóa chính là chất keo kết dính mọi thành viên trong xã hội, trong một cộng đồng dân tộc trên một địa bàn nhất định. Văn hóa đã biến thành lực lượng vật chất to lớn bảo vệ chủ quyền quốc gia: văn hóa nâng cao địa vị của mỗi người công dân trong cộng đồng dân tộc.
Đó là một câu thơ Nguyễn Trãi viết trong bài “Thuật hứng 26”: “Tích đức cho con hơn tích của”. Đó cũng là quan niệm của truyền thống văn hóa Việt Nam, mà hôm nay phải có trách nhiệm học tập, kế thừa!
Bài "Chim hạc già" trong chùm "Môn cầm thú" của Nguyễn Trãi là lời con chim hạc cũng là lời người ở ẩn tự nói với chính mình rằng, thà sống nơi thâm sơn cùng cốc nhưng được tự do, chứ quyết không chịu sống trong cái lồng công danh lợi lộc.
Trong một lá thư gửi tướng giặc Minh (trong "Quân trung từ mệnh tập"), Nguyễn Trãi viết: "Ta thường nghe, binh cốt để bảo vệ cho dân, không phải là để làm hại dân, dẹp yên để không phải giết, không phải là để giết nhiều người. Cho nên có câu rằng: Binh là bất đắc dĩ mới phải dùng". Câu nói toát lên vai trò, chức năng, nhiệm vụ của "binh" (quân đội) là để bảo vệ dân, yên dân.
Bên cạnh mảng thơ chữ Hán tập hợp trong cuốn "Ức trai thi tập", nội dung tư tưởng và chất lượng nghệ thuật đều đã đạt đến mức cổ điển, Nguyễn Trãi còn có cả 254 bài thơ Nôm, tập hợp trong cuốn "Quốc âm thi tập". Đây mới thật sự là đóng góp lớn nhất của Nguyễn Trãi cho nền thơ dân tộc, đồng thời ông cũng đã đóng góp công lao to lớn nhất trong việc làm hồi sinh ngôn ngữ và văn hóa nước nhà!...
Chùm thơ "Mạn Thuật" của Ức Trai tiên sinh nằm trong tập "Quốc Âm Thi Tập", gồm 254 bài cả thảy. "Mạn Thuật", tức thuật lại những cảm thức tản mạn của Nguyễn Trãi về rất nhiều vấn đề nhân sinh, nhân tình thế thái ở cái thời nhiễu loạn, do Hoàng hậu Nguyễn Thị Anh và gian thần, lộng thần thao túng.
Quan niệm về dân được thể hiện rất rõ trong tập thơ chữ Nôm "Quốc âm thi tập", tập thơ có vị trí quan trọng trong sự nghiệp Ức Trai cũng như trong tiến trình lịch sử văn học dân tộc.
Đu Đủ Xanh Xi Nê (Green Papaya) được phát triển trên kênh YouTube, TikTok và nhiều nền tảng khác, tập trung chính vào người trẻ, đặc biệt là trẻ em, nhằm kéo các em ra khỏi các trò chơi không có lợi, khơi gợi đam mê điện ảnh và làm phim từ những khả năng các em sẵn có.
Chỉ xét riêng chữ "cười" theo nghĩa đen xuất hiện nhiều lần trong "Quốc âm thi tập" cũng cho thấy Nguyễn Trãi là một nhà trào phúng: "Ngày tháng bằng thoi một phút cười" ("Ngôn chí", bài 21); "Đến đây rằng hết tiếng chê cười" ("Tự thán", bài 6); "Thế những cười ta rằng đánh thơ" (Tự thán); "Người cười dại khó ta cam chịu" (Bảo kính cảnh giới 14)…
Tình cảm cố hương trong thơ thời trung đại, có lẽ thơ Nguyễn Trãi nói sâu sắc mà đau xót hơn cả: “Kỷ thác mộng hồn tầm cố lý/ Không tương huyết lệ tẩy tiên uynh” (Bao lần nhờ mộng tìm về làng cũ/ Chỉ biết đem nước mắt pha máu để rửa mộ tổ tiên - “Quy Côn Sơn chu trung tác”).
Ngày 21/6, đạo diễn Lương Đình Dũng cho biết, dự án phim điện ảnh “Anh hùng” – phim về vua Lê Thái Tông và anh hùng dân tộc Nguyễn Trãi, khai thác vụ án Lệ Chi Viên chính thức khởi động. Bộ phim có mức đầu tư kinh phí lớn. Tất cả các khâu sẽ được chăm chút với sự hợp tác của các chuyên gia lịch sử, ekip trong nước và quốc tế.
Nguyễn Trãi là Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới, Đại thi hào dân tộc. Về Văn, thì chỉ cần một "Bình Ngô đại cáo" (Viết thay Lê Lợi), một áng “Thiên cổ hùng văn bất hủ”, cũng đủ xếp Tiên sinh vào bậc đại bút, không ai sánh kịp. Về thơ, với hơn trăm bài thơ chữ Hán và đặc biệt, với 254 bài thơ Nôm đã tìm thấy, đủ xếp Nguyễn Trãi vào bậc Đại thi hào.
Bên cạnh 254 bài thơ Nôm đã được tìm thấy, thơ chữ Hán của Nguyễn Trãi, cho dù chỉ còn rất ít ỏi, nhưng phần nhiều đều là những bài thơ hay, rất hay. Một số bài đặc biệt hay. Xin trân trọng giới thiệu cùng bạn đọc một trong nhiều bài thơ đặc sắc của Đại Thi hào dân tộc Nguyễn Trãi.
Với các nhà tư tưởng lớn, chất vàng triết lý luôn lấp lánh phát sáng qua mỗi hình tượng, ngôn từ mà họ sử dụng. Nguyễn Trãi kiệt xuất là một trường hợp như vậy. Tư tưởng mỹ học của ông qua chủ đề mùa xuân trong thơ Nôm phải được coi là điểm tựa văn hóa cho hôm nay.
Nguyễn Trãi (1380-1442) là Anh hùng dân tộc, Danh nhân văn hóa thế giới. Ông là một thiên tài nhiều mặt, một nhân cách vĩ đại. Nước ta khoảng mấy trăm năm mới có một người toàn bích như thế. Chỉ nói riêng về thơ, cả thơ chữ Hán và thơ Nôm, Nguyễn Trãi hoàn toàn xứng đáng là đại thi hào số một của nước ta trong thời kỳ Trung đại.
