Không để nguồn lực “nằm chờ”
Theo báo cáo sơ bộ của Kho bạc Nhà nước khu vực II, đến hết ngày 29/7/2026, thành phố đã giải ngân 60.750,061 tỷ đồng, đạt 41,2% kế hoạch vốn năm 2026 do Thủ tướng Chính phủ giao và thành phố triển khai là 147.599,166 tỷ đồng.
Nếu không tính 5% kế hoạch vốn đầu tư công ngân sách địa phương, tương đương 7.203,9 tỷ đồng được thực hiện tiết kiệm để dự kiến đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng, tỷ lệ giải ngân đạt 43,3% trên tổng kế hoạch vốn còn lại 140.395,266 tỷ đồng. Bộ Tài chính đánh giá TP Hồ Chí Minh là một trong những địa phương có khối lượng giải ngân lớn, tỷ lệ giải ngân tốt, nằm trong nhóm 20 địa phương có tỷ lệ giải ngân cao hơn mức bình quân chung cả nước, khi mức bình quân tại thời điểm báo cáo là 38,5%.
Tuy nhiên, nhìn ở chiều ngược lại, tỷ lệ 41,2% cũng cho thấy phần việc còn lại là rất lớn. Thành phố đặt mục tiêu đến hết quý III đạt 70% và cả năm đạt 100% kế hoạch vốn được giao. Những tháng cuối năm, khối lượng vốn cần đưa vào nền kinh tế sẽ còn rất lớn.
Đây không chỉ là bài toán về tốc độ giải ngân. Với TP Hồ Chí Minh, đầu tư công được xác định là một trong những nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế ở mức 2 con số. Vì vậy, yêu cầu được đặt ra không phải là tìm mọi cách để “chi cho hết vốn”, mà phải bảo đảm đồng tiền ngân sách được đưa đúng vào những công trình có khả năng triển khai, tạo ra hiệu quả và sức lan tỏa cho nền kinh tế.
Một trong những giải pháp đáng chú ý là rà soát tiến độ từng dự án để chủ động điều chuyển vốn từ những dự án chưa có khả năng giải ngân ngay sang các dự án đã bảo đảm thủ tục đầu tư, có khối lượng thực hiện và nhu cầu bổ sung vốn để thanh toán. Cách làm này nhằm hạn chế tình trạng một bên vốn bị “đóng băng”, trong khi bên khác có công trình, có khối lượng nhưng lại thiếu nguồn lực.
Thành phố cũng yêu cầu tập trung nguồn vốn cho các dự án lớn, trọng tâm, trọng điểm, có tác động lan tỏa; tuyệt đối tránh đầu tư dàn trải.
Theo yêu cầu của UBND TP Hồ Chí Minh, thủ trưởng các sở, ban, ngành, Chủ tịch UBND các phường, xã, đặc khu phải trực tiếp chỉ đạo việc giải ngân từng dự án, thường xuyên theo dõi, giám sát, đôn đốc. Hằng tháng phải đánh giá cụ thể tiến độ thực hiện nhiệm vụ, số vốn và tỷ lệ giải ngân, tình hình hoàn tất thủ tục đầu tư, tổ chức thi công và thanh toán vốn.
Với công tác giải phóng mặt bằng, các đơn vị phải phối hợp chặt chẽ với hệ thống chính trị tại địa phương, tăng cường vận động, thuyết phục người dân đồng thuận, sớm bàn giao mặt bằng. Cùng với đó là đẩy nhanh thủ tục giải ngân vốn bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao hướng dẫn các địa phương xác định giá đất cụ thể, áp dụng đúng quy định pháp luật trong bồi thường, giải phóng mặt bằng; kịp thời tham mưu tháo gỡ những vướng mắc, không để dự án phải chờ mặt bằng.
Sở Xây dựng được giao nghiên cứu, tham mưu phương án bảo đảm nguồn cung vật liệu cho các dự án, nhất là dự án quan trọng quốc gia, dự án trọng điểm, đồng thời tăng cường kiểm tra, giám sát việc chấp hành pháp luật về giá vật liệu.
Trong khi đó, công tác quy hoạch phải được xử lý nhanh hơn, nhất là việc điều chỉnh quy hoạch để đẩy nhanh thủ tục phê duyệt chủ trương đầu tư và giải ngân đối với những dự án có kế hoạch thực hiện trong năm 2026.
Đặc biệt, thành phố nghiên cứu cơ chế cảnh báo “thẻ vàng”, “thẻ đỏ” đối với các cơ quan, đơn vị có tỷ lệ giải ngân thấp, gắn kết quả giải ngân với trách nhiệm người đứng đầu. Đây là một tín hiệu cho thấy áp lực hoàn thành nhiệm vụ đang được chuyển từ trách nhiệm tập thể chung chung sang trách nhiệm cụ thể của từng cơ quan, từng cá nhân.
Tăng tốc thu ngân sách, khai thông nguồn lực từ đất đai
Cùng với giải ngân đầu tư công, một “mặt trận” khác cũng đang bước vào giai đoạn nước rút là thu ngân sách.
Sau 7 tháng đầu năm 2026, TP Hồ Chí Minh đã thu ngân sách khoảng 576.000 tỷ đồng, tương đương 72% dự toán Thủ tướng Chính phủ giao và tăng 20% so với cùng kỳ năm 2025. Kết quả này cho thấy nguồn thu đang có những tín hiệu tích cực, nhưng thành phố vẫn nhìn nhận chưa tương xứng với tiềm năng, quy mô và dư địa phát triển của một đầu tàu kinh tế. Mục tiêu mà thành phố đặt ra là đạt và vượt 1.010.000 tỷ đồng thu ngân sách nhà nước trong năm 2026. Như vậy, trong 5 tháng cuối năm, nhiệm vụ đặt ra là phải thu hơn 400.000 tỷ đồng. Đây là con số không nhỏ, đòi hỏi sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và người dân.
Ban Chỉ đạo thúc đẩy nhanh tiến độ đấu giá đất công được yêu cầu khẩn trương hoàn tất hồ sơ, thủ tục pháp lý, bảo đảm các khu đất theo kế hoạch phải được hoàn thành đấu giá trước ngày 30/9/2026.
Thành phố yêu cầu tuyệt đối không để chậm tiến độ do nguyên nhân chủ quan làm mất cơ hội tạo nguồn thu.
Các sở, ngành liên quan được giao tập trung xử lý những dự án tồn đọng, kéo dài do vướng thủ tục đất đai, quy hoạch, nghĩa vụ tài chính. Mỗi nhóm vướng mắc phải được phân loại, xác định rõ trách nhiệm, thời hạn xử lý và kết quả đầu ra.
Thành phố ưu tiên xử lý dứt điểm những dự án có khả năng phát sinh nguồn thu lớn ngay trong năm 2026, đồng thời kiên quyết xử lý các hành vi vi phạm, không để nguồn lực đất đai bị lãng phí hoặc phát sinh thất thu ngân sách.
Một hướng khác là tăng cường quản lý thuế đối với hộ, cá nhân kinh doanh, nhất là hoạt động thương mại điện tử và kinh doanh trên nền tảng số. Cơ quan thuế phối hợp với địa phương rà soát việc áp dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền, tăng cường kiểm tra thuế thu nhập cá nhân từ đầu tư vốn, chuyển nhượng bất động sản, qua đó ngăn chặn tình trạng trốn thuế, gian lận thương mại.
Để hoàn thành mục tiêu này, thành phố áp dụng nguyên tắc “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm, rõ sản phẩm, rõ thẩm quyền. Với nhiệm vụ thu ngân sách, sơ đồ Gantt chi tiết đến từng nhiệm vụ, từng mốc thời gian được xác định là công cụ để kiểm soát tiến độ. Thành phố không chấp nhận tình trạng “đạt kế hoạch trên giấy” nhưng nguồn lực thực tế không tương xứng.
Kết quả thu ngân sách sẽ là một trong những tiêu chí quan trọng để đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ, bình xét thi đua, khen thưởng cuối năm 2026.
