Trung tâm logistics quốc tế trong tương lai
Theo kế hoạch mà thành phố đặt ra, giai đoạn 2025-2035, tỷ trọng giá trị tăng thêm của dịch vụ logistics sẽ đạt từ 8-10% GRDP của thành phố, tốc độ tăng trưởng bình quân của ngành đạt 13-16% mỗi năm. Chi phí logistics giảm xuống còn khoảng 11-14% GRDP, đồng thời nâng tỷ lệ doanh nghiệp thuê ngoài dịch vụ logistics lên 70-80%.
Song song đó, thành phố phấn đấu có từ 80-100% doanh nghiệp logistics ứng dụng các giải pháp số; 80% lao động trong ngành được đào tạo chuyên môn kỹ thuật, trong đó một nửa có trình độ đại học trở lên. Xa hơn, đến năm 2050, toàn bộ doanh nghiệp logistics sẽ ứng dụng chuyển đổi số và tỷ lệ lao động được đào tạo sẽ đạt 90%, trong đó 60% có trình độ đại học trở lên. Đây được xem là nền tảng để hình thành ngành logistics hiện đại, vận hành dựa trên dữ liệu và công nghệ thay vì chủ yếu dựa vào lao động thủ công như hiện nay.
Trong vài năm tới thành phố sẽ xây dựng ít nhất hai trung tâm logistics hiện đại đạt tầm quốc tế. Giai đoạn đầu hình thành một trung tâm trong Khu thương mại tự do TP Hồ Chí Minh, giai đoạn tiếp theo phát triển thêm một trung tâm tại vị trí quy hoạch phù hợp. Đồng thời, hoàn thành xây dựng và đưa vào hoạt động Khu thương mại tự do gắn với cảng biển Cái Mép Hạ, sau đó từng bước mở rộng các phân khu chức năng nhằm hình thành chuỗi cung ứng có khả năng cạnh tranh quốc tế.
Để đạt được mục tiêu đó, thành phố từng bước hoàn thiện thể chế, rà soát các quy định pháp luật liên quan đến quy hoạch, đất đai, giao thông, thương mại, công nghiệp và hải quan nhằm tạo hành lang pháp lý thống nhất cho phát triển logistics. Thành phố cũng nghiên cứu đề xuất cơ chế đặc thù về logistics trong Luật phát triển đô thị, đồng thời tiếp tục cắt giảm thủ tục hành chính, đơn giản hóa quy trình, giảm chi phí cho doanh nghiệp.
Về đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng, thành phố sẽ tái cấu trúc không gian logistics theo mô hình ba lớp chức năng; từng bước di dời các kho bãi nhỏ lẻ, manh mún ra khỏi khu vực nội đô để hình thành các khu logistics tập trung tại cửa ngõ thành phố. Đây là giải pháp vừa giảm áp lực giao thông nội đô, vừa nâng cao hiệu quả khai thác hạ tầng logistics hiện đại.
Không chỉ phát triển logistics truyền thống, thành phố còn hướng đến logistics đô thị thông minh và logistics chuyên biệt cho nông sản, thương mại điện tử, xuất khẩu tại chỗ. Việc phát triển các trung tâm phân phối, trung tâm thương mại, logistics chặng cuối sẽ góp phần đáp ứng sự bùng nổ của thương mại điện tử và xu hướng tiêu dùng mới.
TP Hồ Chí Minh sẽ trở thành cực tăng trưởng logistics của vùng Đông Nam Bộ, kết nối với các địa phương dọc Quốc lộ 1, Quốc lộ 13, Quốc lộ 22 và Quốc lộ 51. Thành phố cũng nghiên cứu hình thành hành lang logistics kết nối cụm cảng Cái Mép - Thị Vải - Cần Giờ với sân bay quốc tế Long Thành; xây dựng ga An Bình trở thành ga liên vận quốc tế, kết nối đường sắt với hệ thống cảng biển và tuyến đường sắt xuyên Á.
Với mục tiêu xanh, thành phố sẽ khuyến khích sử dụng phương tiện vận tải chạy LNG, Hydrogen, đầu tư trạm sạc điện, hệ thống cung cấp năng lượng xanh tại cảng biển, trung tâm logistics và các đầu mối vận tải lớn. Đồng thời, doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ áp dụng các tiêu chuẩn cảng xanh, vận tải xanh và trung hòa carbon theo chuẩn quốc tế.
Song hành với chuyển đổi xanh là chuyển đổi số. Thành phố sẽ xây dựng hệ thống dữ liệu dùng chung về logistics, bản đồ số hạ tầng logistics, triển khai hải quan số, hải quan thông minh và đề án thông quan tập trung nhằm rút ngắn thời gian thông quan hàng hóa. Các trung tâm R&D logistics cũng sẽ được hình thành để hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa kho bãi, tự động hóa quy trình và ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào quản trị chuỗi cung ứng.
Đẩy mạnh “Hàng Việt tôi yêu” trên sàn thương mại điện tử
Cùng với logistics, thương mại điện tử cũng là một xu thế tất yếu mà thành phố đang phát triển mạnh và bịt kín nhiều kẽ hở để triệt tiêu buôn bán hàng giả, hàng nhái, gian lận thương mại, vi phạm quyền lợi người tiêu dùng.
Xây dựng hệ sinh thái thương mại điện tử minh bạch, công bằng, hiện đại và phát triển bền vững, lấy doanh nghiệp và người tiêu dùng làm trung tâm, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Theo kế hoạch, đến năm 2030, TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu 70% dân số trưởng thành tham gia mua sắm trực tuyến; doanh số bán lẻ thương mại điện tử tăng bình quân 25% mỗi năm và chiếm khoảng 20% tổng mức bán lẻ hàng hóa của thành phố. Đồng thời, tỷ lệ doanh nghiệp ứng dụng thương mại điện tử đạt trên 80%; 100% giao dịch trên các nền tảng thương mại điện tử sử dụng hóa đơn điện tử; thanh toán không dùng tiền mặt đạt trên 80%; chi phí giao hàng chặng cuối không vượt quá 10% doanh thu; ít nhất 60% doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia kinh doanh trên các nền tảng thương mại điện tử.
Đáng chú ý, lần đầu tiên thành phố đưa các tiêu chí "xanh" trở thành chỉ tiêu cụ thể trong phát triển thương mại điện tử. Theo đó, tỷ lệ sản phẩm sử dụng bao bì nhựa giảm xuống tối đa còn 45%; ít nhất 50% sản phẩm sử dụng vật liệu có khả năng tái chế; tối thiểu 40% doanh nghiệp logistics thương mại điện tử sử dụng năng lượng sạch và 50% doanh nghiệp áp dụng tiêu chuẩn đóng gói xanh. Đây là định hướng phù hợp với xu thế phát triển bền vững đang được nhiều quốc gia theo đuổi.
Nhằm siết chặt công tác quản lý đối với hoạt động thương mại điện tử, thành phố sẽ hoàn thiện cơ chế quản lý thuế, chống thất thu ngân sách; tăng cường phối hợp giữa cơ quan thuế, hải quan, công an, quản lý thị trường và các đơn vị liên quan trong kiểm tra, giám sát giao dịch trực tuyến để kịp thời nhận diện phương thức, thủ đoạn mới của các hành vi buôn lậu, gian lận thương mại và kinh doanh hàng giả trên môi trường số.
Các sản phẩm OCOP, hàng Việt chất lượng cao, sản phẩm chủ lực của thành phố và các địa phương liên kết sẽ được hỗ trợ đưa lên các sàn thương mại điện tử; đồng thời chuẩn hóa thông tin, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu nhằm nâng cao sức cạnh tranh. Hoạt động xúc tiến thương mại số, bán hàng trực tuyến, livestream và phát triển kênh "Hàng Việt tôi yêu" cũng sẽ được đẩy mạnh để kích cầu tiêu dùng và mở rộng thị trường.
Đối với hạ tầng phục vụ thương mại điện tử, thành phố xác định phải đầu tư đồng bộ cả hạ tầng số, logistics và thanh toán điện tử. Bên cạnh việc ưu tiên hiện đại hóa hạ tầng viễn thông, dữ liệu, IoT, thành phố sẽ thúc đẩy ứng dụng các công nghệ mới như 5G, trí tuệ nhân tạo (AI), blockchain, thực tế ảo AR/VR trong vận hành nền tảng thương mại điện tử. Việc khuyến khích doanh nghiệp sử dụng tên miền quốc gia ".vn" cũng được xem là giải pháp góp phần tăng độ tin cậy và bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng.
Thành phố cũng sẽ mở rộng chương trình "Tick xanh trách nhiệm thương mại điện tử", đánh giá tín nhiệm doanh nghiệp dựa trên dữ liệu giao dịch và mức độ tuân thủ pháp luật nhằm xây dựng môi trường mua sắm trực tuyến minh bạch hơn.
Không dừng lại ở thị trường trong nước, kế hoạch còn đặt mục tiêu đẩy mạnh thương mại điện tử xuyên biên giới thông qua liên kết vùng, tận dụng các hiệp định thương mại tự do và tăng cường hợp tác quốc tế. Các doanh nghiệp sẽ được hỗ trợ xây dựng gian hàng số quốc tế, kết nối thị trường nước ngoài và phát triển chuỗi cung ứng số liên vùng nhằm mở rộng đầu ra cho sản phẩm Việt Nam.
