Hoàn thành 10.000 căn nhà lưu trú cho công nhân
Hơn 3 triệu lao động đang làm việc tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu công nghệ cao và hàng chục nghìn doanh nghiệp trên địa bàn TP Hồ Chí Minh chính là lực lượng tạo nên sức sống của nền kinh tế lớn nhất cả nước. Tuy nhiên, từ nhiều năm qua, vẫn còn không ít công nhân phải thuê trọ trong điều kiện chật chội, thiếu các thiết chế văn hóa, thiếu không gian sinh hoạt cộng đồng và luôn chịu áp lực về chi phí sinh hoạt.
Nhận diện rõ những khó khăn đó, TP Hồ Chí Minh đang từng bước chuyển trọng tâm từ việc chỉ quan tâm tạo việc làm sang xây dựng hệ thống chính sách chăm lo toàn diện đời sống vật chất và tinh thần cho người lao động. Trong đó, nhu cầu nhà ở luôn là vấn đề bức thiết đối với người lao động.
UBND TP Hồ Chí Minh đã triển khai chương trình rà soát toàn bộ quỹ đất và các dự án nhà lưu trú công nhân trên địa bàn. Hiện thành phố có 4 dự án nhà lưu trú công nhân đang triển khai với tổng diện tích đất hơn 54.100 m², diện tích sàn xây dựng khoảng 171.290 m², gồm 2.866 căn hộ, phòng ở, dự kiến đáp ứng khoảng 10.620 chỗ ở cho công nhân.
Thành phố cũng đã rà soát 16 khu đất đã được quy hoạch phát triển nhà lưu trú công nhân với tổng diện tích gần 253.000 m², có khả năng phát triển khoảng 15.000 căn, phòng, đáp ứng chỗ ở cho khoảng 60.000 người lao động. Đây được xem là nguồn lực rất lớn nếu được khai thác hiệu quả, góp phần giảm đáng kể áp lực nhà ở cho lực lượng công nhân đang làm việc tại các khu công nghiệp.
UBND TP Hồ Chí Minh còn yêu cầu các đơn vị lập tiến độ chi tiết đối với từng dự án, xác định rõ trách nhiệm của từng cơ quan, từng mốc thời gian để theo dõi, tháo gỡ các vướng mắc trong quá trình triển khai.
Thành phố đặt mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành khoảng 10.000 căn nhà lưu trú công nhân, đồng bộ với chương trình phát triển nhà ở xã hội theo chỉ tiêu Chính phủ giao.
Đối với hai khu đất rộng 3,05 ha và 20,17 ha tại phường Long Bình từng được định hướng xây dựng nhà ở dành cho người lao động Khu Công nghệ cao nhưng vẫn chưa thể triển khai do còn hàng loạt khó khăn liên quan đến bồi thường, tái định cư, đầu tư giao thông kết nối, rà soát quy hoạch cũng như các nội dung đã được thanh tra, kiểm toán xem xét.
UBND TP Hồ Chí Minh đã chỉ đạo các sở, ngành nhanh chóng tập trung tháo gỡ từng vướng mắc, đẩy nhanh đầu tư hạ tầng, hoàn thiện giao thông kết nối, rà soát phương án sử dụng đất để sớm đưa vào khai thác đúng mục đích phục vụ người lao động.
Xây dựng quan hệ lao động hài hòa
TP Hồ Chí Minh cũng đang xây dựng chương trình toàn diện về chăm lo đời sống tinh thần, nâng cao nhận thức pháp luật và xây dựng giai cấp công nhân hiện đại.
Theo kế hoạch triển khai Chỉ thị số 58-CT/TW của Ban Bí thư, thành phố xác định lấy công nhân làm trung tâm của mọi hoạt động tuyên truyền, giáo dục chính trị, tư tưởng và pháp luật. Nhiều chỉ tiêu cụ thể được đặt ra như 100% doanh nghiệp có tổ chức công đoàn phải tổ chức ít nhất một hoạt động tuyên truyền pháp luật hoặc tư vấn pháp luật cho người lao động mỗi năm; 95% công nhân được phổ biến kiến thức pháp luật lao động; ít nhất 65% công nhân được tiếp cận các nội dung lý luận chính trị bằng những hình thức phù hợp.
TP Hồ Chí Minh còn định hướng ứng dụng mạnh công nghệ số và trí tuệ nhân tạo trong xây dựng các sản phẩm truyền thông dành riêng cho công nhân. Công đoàn thành phố sẽ phát triển từ 3 đến 5 sản phẩm truyền thông số, hình thành các nền tảng số chuyên biệt để cung cấp thông tin chính thống, tư vấn pháp luật và hỗ trợ người lao động.
Theo kế hoạch, TP Hồ Chí Minh sẽ hoàn thiện Trung tâm Tư vấn pháp luật và hỗ trợ người lao động Công đoàn TP Hồ Chí Minh, Cung Văn hóa Lao động cùng các chi nhánh và nhiều điểm phúc lợi dành riêng cho đoàn viên công đoàn và công nhân. Đây sẽ là những địa điểm để người lao động được tư vấn pháp luật, hỗ trợ giải quyết tranh chấp lao động, tham gia các hoạt động văn hóa, thể thao và nâng cao đời sống tinh thần sau giờ làm việc.
Thành phố cũng đã xây dựng Đề án "Phát triển quan hệ lao động tại TP Hồ Chí Minh giai đoạn 2026-2031", tăng cường thanh tra, kiểm tra việc thực hiện pháp luật lao động, kịp thời phát hiện và xử lý các hành vi vi phạm liên quan đến tiền lương, tiền thưởng, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và an toàn vệ sinh lao động.
Trong giai đoạn 2022-2024 toàn thành phố chỉ xảy ra 24 vụ tranh chấp lao động tập thể với 8.447 người tham gia, giảm mạnh so với 34 vụ với 12.900 người tham gia trong giai đoạn 2019-2021. Riêng năm 2025, toàn thành phố ghi nhận 7 vụ tranh chấp lao động tập thể với 3.840 người tham gia, giảm cả về số vụ lẫn số người so với năm trước.
Điểm đáng chú ý của đề án là xác định tới 6 nhóm giải pháp đồng bộ thay vì chỉ tập trung xử lý tranh chấp khi đã phát sinh. Trong đó, nhóm giải pháp đầu tiên hướng đến nâng cao hiệu lực quản lý nhà nước, tăng cường chuyển đổi số, củng cố bộ máy quản lý lao động từ cấp thành phố đến cơ sở, xây dựng cơ sở dữ liệu thị trường lao động và tăng cường phối hợp giữa các ngành.
Xây dựng văn hóa đối thoại trong doanh nghiệp: thay vì đối đầu khi xảy ra mâu thuẫn, người lao động và doanh nghiệp sẽ được khuyến khích thương lượng trên cơ sở pháp luật và lợi ích hài hòa. Việc phát huy vai trò của hòa giải viên lao động, trọng tài lao động cùng các hội đồng thương lượng tập thể sẽ giúp nhiều tranh chấp được giải quyết từ sớm, giảm thiểu nguy cơ đình công, ngừng việc.
Sau khi sáp nhập với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu, TP Hồ Chí Minh mới có diện tích hơn 6.772km², 168 đơn vị hành chính cấp xã cùng lực lượng lao động gần 7,5 triệu người. Trong đó có gần 915.000 lao động làm việc tại 59 khu chế xuất, khu công nghiệp và gần 53.700 lao động tại Khu Công nghệ cao. Quy mô lao động lớn, phân bố đa dạng trên nhiều lĩnh vực từ công nghiệp chế biến, chế tạo đến thương mại, dịch vụ, công nghệ cao…
