Tại họp báo chung với Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson tại căn cứ không quân ở thành phố Uppsala của Thụy Điển ngày 28/5 (giờ địa phương), Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky thông báo Kiev sẽ sớm đặt mua 20 tiêm kích Gripen E/F hiện đại do Thụy Điển sản xuất để hiện đại hóa không quân, Reuters đưa tin.
"Chúng tôi cần những chiếc máy bay phản lực này và đối với chúng tôi, đây thực sự là một trang mới cho Ukraine", ông Zelensky nói. Lô 20 máy bay nêu trên trị giá khoảng 2,9 tỷ USD và số tiền đó sẽ được phân bổ từ khoản vay trị giá 90 tỷ euro (105 tỷ USD) mà Liên minh châu Âu (EU) phê duyệt cho Ukraine.
Thủ tướng Thụy Điển Ulf Kristersson sau đó cho biết hai nước đặt mục tiêu sớm hoàn tất thỏa thuận để việc chuyển giao tiêm kích có thể khởi động từ năm 2030.
Ông cũng thông báo Thụy Điển sẽ tặng cho Ukraine 16 chiến đấu cơ Gripen C/D đời cũ và đã qua sử dụng, những chiếc đầu tiên sẽ được chuyển giao vào đầu năm 2027. "Đây là quyết định lịch sử đối với Thụy Điển, đồng thời tăng cường đáng kể năng lực phòng không của Ukraine", Thủ tướng Kristersson nói.
Theo Reuters, Ukraine và Thụy Điển hồi tháng 10/2025 ký ý định thư về việc Kiev mong muốn mua 100-150 tiêm kích Gripen E do Thụy Điển sản xuất. Tổng thống Zelensky bày tỏ hy vọng sẽ mua được toàn bộ 150 máy bay. "Chúng tôi mong tìm được nguồn tài chính để làm điều đó", ông nói.
Chính phủ Thụy Điển cho biết phi đội Gripen C/D đời cũ nằm trong gói viện trợ quân sự thứ 22 dành cho Ukraine với tổng giá trị khoảng 2,7 tỷ USD. Stockholm đã hậu thuẫn mạnh mẽ cho Kiev và cung cấp tổng cộng 13,7 tỷ USD viện trợ quân sự kể từ khi xung đột bùng phát.
JAS 39 Gripen là tiêm kích hạng nhẹ một động cơ do tập đoàn Saab của Thụy Điển phát triển. Tổng cộng khoảng 300 chiếc đã được xuất xưởng, phục vụ trong lực lượng vũ trang của 7 nước trên thế giới.
Trong đó, biến thể JAS 39 E/F hiện đại nhất bắt đầu được sản xuất từ cuối năm 2023, giá khoảng 85 triệu USD/chiếc (chưa bao gồm vũ khí). Bán kính chiến đấu của máy bay là 925-1.500 km, tùy cấu hình vũ khí và nhiệm vụ. Mỗi chiếc có 10 giá treo với tải trọng vũ khí tối đa khoảng 7,2 tấn.
Tiêm kích Gripen của Thụy Điển được xem là một lựa chọn phù hợp cho Ukraine vì giá không quá cao, dễ bảo dưỡng, không đòi hỏi lượng lớn binh sĩ được đào tạo chuyên sâu cũng không cần nhiều hạ tầng mặt đất hỗ trợ.
