Thúc đẩy văn hóa thực sự là nguồn lực nội sinh, 'sức mạnh mềm'

Sáng 25/4, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng chủ trì cuộc họp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về tình hình triển khai các nhiệm vụ được giao, đặc biệt là tiếp tục triển khai Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị và Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa; xử lý các đề xuất, kiến nghị và cách thức, định hướng giải quyết hiệu quả các công việc, vấn đề trong thời gian tới.

Tham dự cuộc họp có Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh, Bộ trưởng, Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Đặng Xuân Phong, lãnh đạo các bộ, cơ quan.

Tại cuộc họp, các đại biểu đã rà soát tình hình, kết quả triển khai chương trình công tác và các nhiệm vụ được giao năm 2026 của Bộ, ngành Văn hóa, thể thao và du lịch, trong đó trọng tâm là việc thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 80-NQ/TW ngày 07/01/2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Kết luận số 18-KL/TW và các Nghị quyết của Trung ương, Quốc hội, Chính phủ, chỉ đạo của Lãnh đạo Đảng, Nhà nước; nêu rõ các khó khăn, vướng mắc và đề xuất, kiến nghị cụ thể.

Tại cuộc họp, các báo cáo và ý kiến của các đại biểu cho rằng, thời gian qua, Bộ, ngành Văn hóa, thể thao và du lịch đã nỗ lực, cố gắng triển khai các nhiệm vụ được giao, đạt nhiều kết quả quan trọng. Thể chế, cơ chế, chính sách từng bước được hoàn thiện, tháo gỡ nhiều khó khăn, vướng mắc, khơi thông và sử dụng hiệu quả các nguồn lực cho phát triển. Văn hóa truyền thống, di sản văn hóa được kế thừa, bảo tồn và phát huy; thể thao thành tích cao duy trì kết quả tích cực; tỷ lệ người dân thường xuyên tập luyện thể dục thể thao đạt 38,2%. Du lịch tiếp tục là điểm sáng; lần đầu tiên Việt Nam đón 21,5 triệu khách quốc tế/năm, tổng thu du lịch ước đạt khoảng 1 triệu tỷ đồng năm 2025.

Bộ và ngành văn hóa, thể thao, du lịch cơ bản hoàn thành 4 cơ sở dữ liệu (di sản văn hóa, hiện vật, quyền tác giả, báo chí); bước đầu hình thành nền tảng số du lịch quốc gia tích hợp đa nguồn dữ liệu.

Bộ đã đề xuất phân cấp giải quyết 36 thủ tục hành chính cho cấp tỉnh và xã; sau phân cấp, số thủ tục do Bộ quản lý là 99/339, đạt chỉ tiêu không quá 30% theo yêu cầu tại Kết luận số 18-KL/TW.

Cùng với đó, Bộ đã cắt giảm 6/20 (30%) ngành nghề đầu tư, kinh doanh có điều kiện; cắt giảm 100% điều kiện kinh doanh không cần thiết; cắt giảm 52,23% chi phí tuân thủ, 50,03% thời gian giải quyết thủ tục hành chính so với năm 2024.

Sau khi nghe các báo cáo và cùng thảo luận nhiều vấn đề liên quan, phát biểu kết luận, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nêu rõ, Bộ quản lý lĩnh vực rất rộng, tác động xã hội rất lớn; Đảng, Nhà nước đặc biệt quan tâm đến lĩnh vực này, đã ban hành nhiều chủ trương, đường lối, chính sách và tập trung chỉ đạo thực hiện. Các giá trị đạo đức, văn hóa cũng là những vấn đề được người dân, xã hội hết sức quan tâm.

Đánh giá cao sự cố gắng, nỗ lực và những kết quả quan trọng đạt được của Bộ trong thực hiện chương trình, kế hoạch công tác và những nhiệm vụ được giao; đặc biệt là chủ động tham mưu, trình ban hành, tích cực triển khai thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị và trình Kỳ họp thứ nhất Quốc hội khóa XVI ban hành Nghị quyết về phát triển văn hóa..., Thủ tướng cũng thẳng thắn nêu rõ số lượng văn bản, đề án, nhiệm vụ chưa hoàn thành còn nhiều; một số lĩnh vực còn thiếu, chưa có luật điều chỉnh, đặc biệt liên quan công nghiệp văn hóa; ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số còn nhiều hạn chế.

Thể thao thành tích cao còn có khoảng cách xa so với các nước trong châu lục và thế giới, cần đổi mới tư duy và cách làm, cần sự chuẩn bị từ sớm, từ xa và cơ chế, chính sách đủ mạnh. Phát triển và đóng góp của du lịch, công nghiệp văn hóa chưa tương xứng với tiềm năng, lợi thế. Cùng với đó là những tồn tại liên quan chất lượng đội ngũ cán bộ, nguồn nhân lực, nguy cơ mai một các nghệ nhân dân gian…

Nêu nguyên nhân của những hạn chế, Thủ tướng yêu cầu thời gian tới, Bộ và ngành Văn hóa, thể thao và du lịch phải hết sức coi trọng xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh toàn diện; sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện quy chế, đổi mới lề lối làm việc, tạo bước chuyển mạnh mẽ, căn bản về tư duy, phương pháp triển khai nhiệm vụ, chất lượng hoạt động của các đơn vị, đề cao trách nhiệm người đứng đầu các đơn vị, triển khai cơ chế theo dõi, báo cáo, đánh giá kết quả (KPI) và kịp thời thay thế các cán bộ không hoàn thành nhiệm vụ, không bảo đảm chất lượng công việc.

Thủ tướng chỉ rõ phải đổi mới tư duy, cách thức làm việc, không thể làm việc theo lối mòn, chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang phục vụ, kiến tạo, dẫn dắt, tạo không gian phát triển mới; chủ động, mạnh dạn, khẩn trương đề xuất cấp có thẩm quyền cho phép các chính sách đột phá để kịp thời triển khai các chủ trương lớn của Đảng.

Người đứng đầu Chính phủ chỉ đạo tập trung hoàn thiện thể chế, nghiên cứu kỹ lưỡng, khẩn trương thể chế hóa, cụ thể hóa các quan điểm, định hướng, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp được giao, rà soát, cập nhật danh mục nhiệm vụ trọng tâm cần phải thực hiện theo Nghị quyết Đại hội Đảng XIV, Nghị quyết số 80-NQ/TW; Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị, Kết luận số 18-KL/TW, các Chương trình hành động của Chính phủ; kiên quyết không để chậm, muộn ban hành các văn bản quy định chi tiết các luật, nghị quyết của Quốc hội.

Bộ và ngành phải quyết liệt triển khai Chương trình mục tiêu quốc gia về văn hóa, bám sát mục tiêu, nguyên tắc, tiêu chí, đối tượng thụ hưởng. Tạo đột phá trong phát triển thể dục, thể thao; đầu tư có trọng tâm, trọng điểm; tái cấu trúc, nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh, đưa du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn, phấn đấu năm 2026 đón 25 triệu lượt khách du lịch quốc tế và 150 triệu lượt khách du lịch nội địa.

Nhấn mạnh ngành văn hóa, thể thao và du lịch có vai trò rất quan trọng với tăng trưởng 2 con số, Thủ tướng lấy ví dụ nếu tăng mạnh lượng du khách quốc tế tới Việt Nam sẽ giúp tăng thu từ chi tiêu của du khách, từ hàng không, khách sạn, ẩm thực… mà không ảnh hưởng nhiều tới môi trường.

Cho rằng bối cảnh thế giới và khu vực biến động mạnh, Việt Nam là điểm đến rất an toàn, đây là cơ hội rất lớn để thu hút khách quốc tế song phải có giải pháp đột phá, Thủ tướng đồng thời lưu ý cần suy nghĩ nghiêm túc để tránh tình trạng khách quốc tế đến nhưng phần lớn nguồn thu lại thuộc về các đối tác nước ngoài.

Cùng với đó, tăng cường quản lý nhà nước và phát huy vai trò của báo chí, truyền thông, nhất là trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng; chủ động định hướng dư luận; tăng cường chất lượng, hiệu quả thông tin cơ sở. Đẩy mạnh chuyển đổi số toàn ngành, hoàn thành xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, chuyên ngành về văn hóa, thể thao và du lịch trong quý II/2026; tái cấu trúc thủ tục hành chính và hoàn thiện các quy định liên quan môi trường số.

Về các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm, Thủ tướng chỉ rõ các nhiệm vụ phải hoàn thành ngay trong tháng 4/2026; theo đó, tập trung xây dựng Nghị quyết của Chính phủ cắt giảm, phân cấp, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh thuộc phạm vi quản lý của Bộ; khẩn trương hoàn thiện phương án cắt giảm ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện, gửi Bộ Tài chính tổng hợp, trình Chính phủ.

Tập trung hoàn thiện, trình ban hành các văn bản, đề án: 3 Nghị định quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành Luật Báo chí; Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 72/2015/NĐ-CP về quản lý hoạt động thông tin đối ngoại.

Các nhiệm vụ phải hoàn thành trong quý 2/2026 gồm: xây dựng, trình Nghị định quy định về tiền bản quyền trong các lĩnh vực điện ảnh, mỹ thuật, nhiếp ảnh, nghệ thuật biểu diễn, báo chí, xuất bản; Nghị định về chế độ phụ cấp ưu đãi nghề nghiệp, chế độ bồi dưỡng luyện tập và biểu diễn; Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 119/2020/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động báo chí, xuất bản.

Cùng với đó, xây dựng hồ sơ các Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thể dục thể thao, Luật Du lịch, Luật Điện ảnh, Luật Thư viện, Luật Di sản văn hóa và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Xuất bản; sửa đổi, bổ sung Chiến lược phát triển văn hóa Việt Nam đến năm 2030 và Kế hoạch tổ chức “Ngày Văn hóa Việt Nam” giai đoạn 2026-2030.

Rà soát, trình sửa đổi, bổ sung Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030 và xây dựng Chiến lược văn hóa đối ngoại Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến 2045; ban hành theo thẩm quyền Bộ quy tắc ứng xử văn hóa trên môi trường số.

Về một số nhiệm vụ trọng tâm khác, Thủ tướng yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số trong toàn ngành; chuẩn bị chu đáo và tổ chức thành công các sự kiện chính trị-văn hóa quan trọng của đất nước năm 2026; tiếp tục đẩy mạnh sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy, ổn định hoạt động của toàn ngành. Chủ động phối hợp với Bộ Tài chính xây dựng kế hoạch đầu tư công trung hạn.

Cho ý kiến về các đề xuất, kiến nghị, Thủ tướng chỉ đạo khẩn trương xây dựng Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết một số điều, khoản của Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam, trình trước ngày 10/5; khẩn trương xây dựng Nghị quyết của Chính phủ về phát triển các ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam và nghiên cứu, xây dựng dự án Luật Công nghiệp văn hóa để trình cấp có thẩm quyền.

Đồng ý chủ trương xem xét, bổ sung chỉ tiêu các ngành công nghiệp văn hóa vào danh mục chỉ tiêu thống kê quốc gia, Thủ tướng yêu cầu các bộ ngành, địa phương, doanh nghiệp phối hợp triển khai các nhiệm vụ, giải pháp tại các kịch bản tăng trưởng du lịch, công nghiệp văn hóa năm 2026, giai đoạn 2026-2030.

Thủ tướng phân công Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà theo dõi, trực tiếp chỉ đạo Bộ triển khai các nhiệm vụ về văn hóa, thể thao và du lịch, báo chí và truyền thông, hoàn thành bảo đảm chất lượng, tiến độ.

Người đứng đầu Chính phủ nhấn mạnh Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch phải quyết tâm hơn, chủ động hơn, quyết liệt hơn, sâu sát hơn, hiệu quả hơn nữa trong thực hiện nhiệm vụ, thúc đẩy văn hóa thực sự là “nền tảng tinh thần,” “nguồn lực nội sinh,” “sức mạnh mềm” thúc đẩy tăng trưởng; du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn; thể dục thể thao góp phần quan trọng nâng cao tầm vóc, thể lực, sức khỏe cho nhân dân.