Thủ tướng chỉ đạo xử lý nghiêm sai phạm trong chính sách nhà ở xã hội

Sáng 11/11, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính, Trưởng Ban Chỉ đạo Trung ương về chính sách nhà ở và thị trường bất động sản (Ban Chỉ đạo) chủ trì Phiên họp thứ 3 của Ban Chỉ đạo; trực tuyến với 34 tỉnh, thành phố trong cả nước.

Dự Phiên họp có lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan Trung ương; lãnh đạo hiệp hội, doanh nghiệp trong lĩnh vực bất động sản và liên quan; lãnh đạo tỉnh, thành phố trong cả nước.

Phát biểu khai mạc, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh, quan điểm của Đảng, Nhà nước ta là thực hiện tiến bộ, công bằng xã hội, không ngừng cải thiện đời sống nhân dân, bảo đảm quyền có chỗ ở của công dân.

Trong số đó phát triển nhà ở là một trụ cột quan trọng của chính sách an sinh xã hội và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội với quan điểm không hy sinh tiến bộ, công bằng xã hội, an sinh xã hội để đổi lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần.

Lưu ý, phải coi chính sách nhà ở là quyền công dân, Thủ tướng nêu rõ, chúng ta đang trong thời điểm tăng tốc, bứt phá, hoàn thành các mục tiêu, chỉ tiêu kinh tế-xã hội năm 2025 và cả nhiệm kỳ, trong đó thị trường bất động sản là kênh huy động và phân bổ vốn quan trọng, có sức lan tỏa lớn đến các ngành kinh tế khác, thúc đẩy tăng trưởng, góp phần phát triển đất nước nhanh, bền vững.

Thời gian qua, Đảng, Nhà nước, Quốc hội, Chính phủ đã và đang từng bước tháo gỡ khó khăn về thể chế, pháp lý, nguồn vốn, quỹ đất, cắt giảm các thủ tục hành chính cho các dự án, cải thiện nguồn cung nhà ở xã hội, nhất là cho đối tượng người thu nhập thấp, công nhân, người lao động.

Chúng ta coi đầu tư cho nhà ở xã hội là động lực cho phát triển kinh tế - xã hội đất nước. Một trong nhiệm vụ trọng tâm của giai đoạn 2025-20230 và cũng là đòn bẩy kép vừa giải quyết nhu cầu chỗ ở cho người dân, bảo đảm an sinh xã hội, vừa thúc đẩy tăng trưởng, tạo công ăn việc làm.

Từ đầu nhiệm kỳ đến nay, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành 22 Nghị quyết, 16 Chỉ thị và nhiều công điện liên quan thị trường bất động sản, nhà ở xã hội, đạt được những kết quả tích cực.

Thực hiện Đề án phát triển 1 triệu căn nhà ở xã hội đến năm 2030, luỹ kế đến nay, cả nước có 696 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai với quy mô 637 nghìn căn, đã hoàn thành 128.600 căn. Từ đầu năm đến nay, đang triển khai đầu tư trên 123 nghìn căn, đã hoàn thành 62 nghìn căn. Từ giờ cuối năm cần cố gắng đạt mục tiêu 100 nghìn căn.

Tuy nhiên thị trường bất động sản vẫn còn nhiều khó khăn, bất cập; giá nhà ở đặc biệt là tại các đô thị lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh, Đà Nẵng… vẫn còn cao hơn nhiều so thu nhập người dân.

Tiến độ triển khai một số dự án nhà ở xã hội còn chậm mặc dù Quốc hội đã ban hành Nghị quyết 201, Chính phủ đã có Nghị định 192 để tháo gỡ khó khăn.

Việc bố trí quỹ đất 20% phát triển nhà ở xã hội trong dự án nhà ở thương mại chưa được thực hiện nghiêm túc; một số địa phương còn chưa thực sự quan tâm việc xét duyệt đối tượng mua, thuê, thuê mua nhà ở xã hội, gây bức xúc trong dư luận xã hội.

Do đó các bộ, ngành liên quan, đặc biệt là địa phương phải rút kinh nghiệm, kiểm soát, đảm bảo công khai, minh bạch, tạo tiếp cận nhà ở xã hội bình đẳng, không để xảy ra tiêu cực. “Bộ Công an chỉ đạo lực lượng công an phải nắm tình hình, vào cuộc, xử lý nghiêm nếu phát hiện sai phạm, vi phạm pháp luật", Thủ tướng chỉ đạo.

Tại phiên họp này, Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng báo cáo ngắn gọn, rõ ý, trên cơ sở đó các bộ, ngành, địa phương rà soát, kiểm điểm lại việc thực hiện những nhiệm vụ đã được giao, nêu rõ những việc đã làm được, việc còn chậm thực thi, làm rõ trách nhiệm nhất là đối với người đứng đầu về những việc còn chậm, chưa hoàn thành, khó khăn, vướng mắc, giải pháp tháo gỡ.

Đối với tiến độ thực hiện các dự án nhà ở xã hội, Thủ tướng yêu cầu Bộ Xây dựng báo cáo rõ trình tự, thủ tục đầu tư xây dựng nhà ở xã hội, nguyên nhân chậm tiến độ cũng như sự vào cuộc của các địa phương.

Thủ tướng cũng đề cập việc xây dựng được một quy trình, trình tự, thủ tục đầu tư xây dựng chung thống nhất trên cả nước từ quy hoạch, giải phóng mặt bằng, trình tự thủ tục, đầu tư xây dựng, rút ngắn thời gian chuẩn bị đầu tư xây dựng nhà ở xã hội xuống còn 3-6 tháng thay vì 2 năm.

Đối với bố trí quỹ đất sạch, Thủ tướng cho rằng, thực tế các địa phương đã rất chủ động việc này, tuy nhiên chưa có nhiều doanh nghiệp lớn chủ động đề xuất sử dụng quỹ đất sạch để đầu tư các dự án nhà ở xã hội.

Lưu ý các doanh nghiệp không phải lúc nào cũng đặt lợi nhuận lên trên hết vì chúng ta phải còn có trách nhiệm với xã hội, nhân dân, người nghèo, "tình dân tộc, nghĩa đồng bào," Thủ tướng chỉ đạo tìm nguyên nhân từ đâu, vướng mắc ở điểm nào, cần Chính phủ gỡ khó ở chỗ nào, cần chính sách gì để huy động, khuyến khích doanh nghiệp tham gia.

Thủ tướng Phạm Minh Chính thể hiện sự quan tâm đặc biệt và yêu cầu cảnh giác, phòng ngừa và loại bỏ tình trạng thiếu minh bạch, tiêu cực, găm hàng, thổi giá, đầu cơ, trục lợi trong việc xét duyệt, mua bán, cho thuê nhà ở xã hội.

Thủ tướng giao Bộ Xây dựng dự thảo Chỉ thị của Thủ tướng Chính phủ về vấn đề này, đề nghị các đại biểu cần góp ý cụ thể vào dự thảo Chỉ thị với tinh thần bám sát thực tiễn, “chủ trương 1 thì biện pháp phải 10” để chính sách đi vào thực tiễn.

Thủ tướng yêu cầu các đại biểu phát huy tinh thần trách nhiệm, chủ động, sáng tạo, quyết liệt trong hành động, trong tổ chức thực hiện phải "6 rõ: rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả"; nói thẳng, nói thật nói trúng, nói đúng vấn đề đang cần giải quyết, những gì thuộc thẩm quyền Chính phủ thì Chính phủ tháo gỡ, thuộc thẩm quyền các bộ, ngành thì các bộ, ngành phải tháo gỡ, thẩm quyền các địa phương thì địa phương phải tháo gỡ... Đi đôi với đó là phát triển thị trường bất động sản lành mạnh, bền vững, góp phần ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội.

Thủ tướng chỉ rõ một xã hội lành mạnh thì tất cả hoạt động phải lành mạnh. Chính sách nhà ở, bất động sản muốn lành mạnh, bền vững, phát triển hiệu quả, thì tất cả các chủ thể liên quan phải có đóng góp, trách nhiệm, với tinh thần Nhà nước kiến tạo, doanh nghiệp tiên phong, công tư đồng hành, đất nước giàu mạnh, nhân dân hạnh phúc.

Theo Bộ Xây dựng, thời gian qua Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã quan tâm, chỉ đạo quyết liệt triển khai nhiều giải pháp đồng bộ nhằm tháo gỡ khó khăn, kịp thời thúc đẩy các dự án đầu tư, tăng nguồn cung nhà ở, bất động sản ở các phân khúc, nhất là nhà ở xã hội.

Thị trường bất động sản cơ bản ổn định, nguồn cung được cải thiện, niềm tin của nhà đầu tư trở lại, tính thanh khoản tăng, nhiều dự án nhà ở xã hội đã được cấp phép, khởi công và hoàn thành góp phần giải quyết nhu cầu an cư cho người dân.

Cả nước triển khai 3.297 dự án nhà ở thương mại, nhà ở xã hội, đất nền, với quy mô 5,9 triệu căn và tổng mức đầu tư là 7,42 triệu tỷ đồng; 218 dự án du lịch, nghỉ dưỡng, có quy mô 10,8 nghìn căn và tổng mức đầu tư là 1,86 triệu tỷ đồng; có 223 dự án công trình thương mại, dịch vụ, văn phòng, có tổng mức đầu tư là 544,3 nghìn tỷ đồng; 447 khu công nghiệp đã thành lập với tổng diện tích đất công nghiệp đạt khoảng 93.000ha.

Những năm gần đây, giá nhà ở chung cư, liền kề, biệt thự và đất nền nhà ở có mức tăng cao; mức tăng giá nhà ở, đất ở vượt cao hơn nhiều so với mức tăng thu nhập bình quân, khiến khả năng tiếp cận nhà ở, đất ở của người dân thêm khó khăn.

Giá kinh doanh các loại hình bất động sản khác như bất động sản du lịch, nghỉ dưỡng, thương mại, văn phòng, khu công nghiệp đều tăng theo các năm, song tăng thấp hơn nhiều so với mức tăng giá nhà ở, đất ở.

Theo báo cáo của 22/34 địa phương, lượng tồn kho bất động sản tại các dự án trong quý 3 vào khoảng 26.717 căn/nền. Lượng tồn kho bất động sản đối với loại hình nhà ở chung cư, riêng lẻ có xu hướng tăng, bằng 137% so với quý 2/2025; loại hình đất nền có xu hướng giảm bằng 68,8% so với quý 2/2025.

Về phát triển nhà ở xã hội, theo Bộ Xây dựng, thực hiện Đề án 01 triệu căn hộ nhà ở xã hội, đến nay cả nước có 696 dự án nhà ở xã hội đang được triển khai với quy mô 637.048 căn.

Trong số đó 191 dự án hoàn thành, quy mô 128.648 căn; 195 dự án đã khởi công xây dựng, đang triển khai với quy mô 123.057 căn; 310 dự án được chấp thuận chủ trương đầu tư, quy mô 385.343 căn. Như vậy, số lượng dự án đã hoàn thành, khởi công, chấp thuận chủ trương đầu tư đến năm 2025 đạt 60% so với chỉ tiêu đã đặt ra tại Đề án.

Thực hiện mục tiêu trong năm 2025 xây dựng 100.275 căn nhà ở xã hội, đến nay các địa phương cả nước đã khởi công mới 82 dự án với quy mô 89.888 căn; đã hoàn thành 61.893 căn, đạt 62%.

Dự kiến đến hết năm 2025 sẽ hoàn thành thêm 29.692 căn, nâng tổng số nhà ở xã hội hoàn thành trong năm là 91.585/100.275 căn, đạt 91%. Trong đó, có 17 tỉnh, thành phố khả năng cao đạt hoặc vượt chỉ tiêu được giao; 13 địa phương không có khả năng hoàn thành chỉ tiêu.

Các bộ, ngành như Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam cũng tham gia tích cực phát triển nhà ở xã hội phục vụ nhu cầu nhà ở của cán bộ, chiến sỹ, công nhân, người lao động. Trong đó, Bộ Công an đã khởi công 8 dự án nhà ở lực lượng vũ trang nhân dân với quy mô 4.554 căn; Bộ Quốc phòng dự kiến sẽ khởi công 8 dự án nhà ở cho lực lượng vũ trang với tổng quy mô 6.547 căn; Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đã khởi công 3 dự án, tổng số 1.700 căn.

Cả nước đã quy hoạch khoảng 1.427 vị trí với quy mô 9.830,26 ha đất làm nhà ở xã hội. Hầu hết các địa phương đều dành đủ quỹ đất để phát triển nhà ở xã hội.

Nhiều địa phương đã quan tâm, dành quỹ đất nhà ở xã hội tại vị trí thuận lợi, gần trung tâm đô thị, khu công nghiệp, đảm bảo đáp ứng hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội như Đồng Nai, Thành phố Hồ Chí Minh, Tây Ninh, Hà Tĩnh, Huế.