Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương lưu ý về Bản đồ cứu hộ tự phát

Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương đã chủ trì buổi họp, đồng thời đã chủ động thông tin tới các báo đài, các hoạt động chính của Bộ, quá trình hoàn thiện thể chế và giải quyết các vấn đề nóng liên quan đến công nghệ chiến lược và viễn thông.

Mở đầu buổi họp báo, Thứ trưởng Bộ KH&CN Bùi Hoàng Phương cho biết, trong tháng 11, Bộ KH&CN đã tập trung cao độ vào việc hoàn thiện thể chế và cơ bản đã hoàn thành hồ sơ thủ tục để báo cáo Chính phủ ban hành 5 Luật mới. Buổi họp báo cũng đã trình bày ngắn gọn về hai giải thưởng cao quý là Giải thưởng Hồ Chí Minh và Giải thưởng Nhà nước về KH&CN.

Một trong những trọng tâm sắp tới của Bộ KH&CN là thúc đẩy các chương trình công nghệ chiến lược. Bộ đang phối hợp với Ngân hàng nhà nước đệ trình Thủ tướng Chính phủ chương trình tập trung vào 6 sản phẩm công nghệ chiến lược nhằm giải ngân gói tín dụng 500.000 tỷ đồng. Về việc tuyển chọn Tổng công trình sư (TCS), Chính phủ đã có Nghị định 231 quy định chi tiết về tiêu chí và quy trình lựa chọn. Tuy nhiên, Bộ KH&CN hiện đã trình một phụ lục về các chương trình công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược cụ thể. Mục tiêu của việc lựa chọn TCS là tiếp cận theo sản phẩm, hướng tới việc thương mại hóa được. Những TCS được tìm kiếm cần có kinh nghiệm về thị trường và thương mại hóa bên cạnh các tiêu chí đã nêu trong Nghị định 231.

Liên quan đến việc cấp phép cho các nhà cung cấp dịch vụ vệ tinh nước ngoài, Cục Viễn thông đã cung cấp thông tin chi tiết về tiến độ của Starlink và Amazon. Theo lãnh đạo Cục Viễn thông, hiện Starlink đang ở gần bước cuối cùng của việc được cấp phép cung cấp dịch vụ tại Việt Nam. Bộ KH&CN đã xin ý kiến của các bộ ngành liên quan, bao gồm Bộ Công an và Bộ Quốc phòng. Bộ đã gửi lại Starlink để làm rõ một số điểm trong hồ sơ xin cấp phép, và theo thông tin từ đầu mối của Starlink, họ dự kiến sẽ gửi lại hồ sơ sớm trong vài tuần tới. Với Amazon, đơn vị này đã hoàn thành hồ sơ và gửi lại vào ngày 24/11 vừa qua. Trước đó, Cục Viễn thông đã phối hợp với Cục Tần số và các đơn vị liên quan xây dựng bản hướng dẫn rất chi tiết về hồ sơ cần cung cấp. Các bước tiếp theo, Bộ KH&CN và Cục Viễn thông sẽ phối hợp với các bộ ngành liên quan để đánh giá dự án. Quyết định cuối cùng thuộc về Thủ tướng Chính phủ, dựa trên việc đánh giá dự án đảm bảo phòng an ninh cũng như phát triển kinh tế xã hội. Nếu được chấp thuận, Amazon sẽ tiến hành các thủ tục thành lập doanh nghiệp, đăng ký đầu tư và xin cấp phép viễn thông, tương tự như Starlink.

Liên quan đến công tác phòng chống thiên tai, lãnh đạo Cục Viễn thông thông tin thêm: Trong bối cảnh tình trạng mất sóng, nhiễu sóng đã xảy ra trong các trận thiên tai vừa qua, Bộ KH&CN và Cục Viễn thông đã có nhiều nỗ lực nhằm đảm bảo thông tin liên lạc được liên tục. Cục Viễn thông đã tham mưu ban hành các quy trình, tiêu chí liên quan đến phòng chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn và các cơ chế phối hợp. Cụ thể, sau cơn bão cuối năm 2024, Bộ đã ban hành bộ tiêu chí để xây dựng công trình viễn thông đảm bảo khả năng bền vững trước rủi ro thảm họa, và các quy định này được cụ thể hóa trong Thông tư 14 mới ban hành năm 2025. Các doanh nghiệp viễn thông đã chủ động xây dựng các biện pháp phối hợp, sẵn sàng hỗ trợ lẫn nhau và khôi phục mạng lưới hầu hết các vùng bị ảnh hưởng chỉ trong thời gian rất ngắn, từ 1-3 ngày, không để xảy ra gián đoạn kéo dài. Các hành động hỗ trợ người dân bao gồm việc mở cửa trụ sở, văn phòng có máy phát điện để người dân sạc điện thoại và điều động xe trạm BTS lưu động đến các khu vực sơ tán.

Cục Viễn thông cũng nhìn nhận rằng việc ứng dụng công nghệ vệ tinh trong thời gian tới (như Starlink) sẽ là sự bổ trợ hữu hiệu cho hạ tầng mặt đất, cung cấp thông tin liên lạc tại khu vực bị thủ sóng, và là kênh hỗ trợ dự phòng kênh truyền dẫn kết nối rất quan trọng trong phòng, chống thiên tai.

Liên quan đến vấn đề Bản đồ cứu hộ, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương đặc biệt lưu ý Cục Viễn thông về vai trò phối hợp trong việc quản lý các bản đồ thông tin cứu hộ tự phát được phát triển bởi các lập trình viên độc lập. Thứ trưởng nhấn mạnh rằng, mặc dù trách nhiệm quản lý nhà nước chính thức đối với bản đồ thông tin lũ lụt thuộc Cục Quản lý đê điều phòng chống thiên tai (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn), Cục Viễn thông cần chỉ đạo các doanh nghiệp viễn thông xem xét cách phối hợp. Mối quan ngại lớn nhất là tránh trường hợp tung những bản đồ sai, điều này có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến công tác cứu nạn, đặc biệt khi người dân tự phát cứu hộ dựa vào thông tin không chính xác. Bộ KH&CN rất hoan nghênh những sáng kiến ứng dụng công nghệ viễn thông để xây dựng bản đồ và cảnh báo sớm, và Cục Viễn thông sẵn sàng đóng vai trò đầu mối để các sáng kiến này có thể liên hệ với cơ quan quản lý nhà nước chính thức.

Kết thúc buổi họp báo, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương kêu gọi sự hợp tác tích cực từ các cơ quan báo chí. Thứ trưởng cho rằng, sự hợp tác giữa báo chí và ngành KH&CN là hết sức quan trọng. Báo chí không chỉ cần cập nhật thông tin nhanh chóng, toàn diện và chính xác, mà còn phải góp phần định hướng dư luận, lan tỏa những định hướng chủ trương mới của Đảng và Nhà nước. Một phần rất lớn trong việc đưa các chính sách của ngành KH&CN đến được với người dân, các viện nghiên cứu, trường đại học hay các nhà khoa học, là nhờ vào sự góp phần của các cơ quan báo chí truyền thông.