Thu tiền bản quyền nhạc số: Không còn là thách thức

Sự kiện Coca Cola và Samsung chấm dứt các hợp đồng quảng cáo trên Zing thực sự thu hút sự quan tâm của đông đảo nhạc sĩ, ca sĩ. Việc làm này sẽ tạo ra một tiền lệ tốt trong việc thực thi bản quyền nhạc số ở Việt Nam và đây được xem là bước thắng lợi mới trong cuộc chiến bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực âm nhạc - mảnh đất nghệ thuật màu mỡ, đem lại lợi nhuận cao nhưng cũng chứa đựng nhiều điều bất cập nhất...

Vừa qua, sự việc hai tập đoàn đa quốc gia là Coca Cola và Samsung rút hợp đồng quảng cáo khỏi trang web âm nhạc www.zing.vn với lý do website này thường xuyên sử dụng tác phẩm âm nhạc phương Tây và Việt Nam không có bản quyền đã thu hút sự quan tâm của đông đảo dư luận. Trước thời điểm thu phí tải nhạc trên Internet ở trong nước đã cận kề (1/11/2012), nhiều người hy vọng trật tự về vấn đề bản quyền nhạc số sẽ được lập lại và khỏa lấp được những thiệt hại về kinh tế cho các nhạc sĩ, nghệ sĩ và các công ty băng đĩa, động thái của hai nhãn hàng nói trên thực sự như một "cú đánh" khiến nhiều trang web âm nhạc khác vẫn đang tận dụng phương thức cho tải nhạc miễn phí để thu lợi bằng quảng cáo phải tỉnh ngộ.

Trên một số phương tiện truyền thông, người đại diện của nhãn hàng Samsung đã tuyên bố: "Chúng tôi đánh giá cao các quyền sở hữu trí tuệ, đồng thời chống lại những hành động vi phạm như sử dụng và phân phối các sản phẩm có bản quyền mà không được phép. Do vậy, quảng cáo của Samsung trên Zing đã bị gỡ bỏ". Còn theo người đại diện của Coca-Cola, thì tập đoàn đa quốc gia này đã nhận được thông báo của Liên minh Bản quyền Trí tuệ Quốc tế (IIPA) cáo buộc Zing.vn đã vi phạm bản quyền kèm theo những văn bản chứng minh mà trước đó Coca-Cola chưa có được. Đồng thời vào tháng 5 vừa qua, Hiệp hội Các nhà quảng cáo Mỹ đã khuyến cáo các thành viên của mình ngăn chặn hoạt động quảng cáo bất hợp pháp nói trên và coi việc Coca Cola và Samsung đăng quảng cáo trên một trang web có những vi phạm như thế này "là việc làm không thể chấp nhận được". Trước những sức ép trên và nguyên tắc ứng xử "luôn chọn những đối tác hoạt động hợp pháp để giao dịch và đối tác đó có cam đoan về tính hợp pháp của mình", Coca Cola và Samsung đã chấm dứt các hợp đồng quảng cáo với Zing từ tháng đầu 10. Mặc dù đến nay, đại diện của www.zing.vn không đưa ra bình luận nào về sự việc trên, nhưng rõ ràng là việc hai nhãn hàng lớn hàng đầu thế giới là Coca Cola và Samsung không đăng quảng cáo của họ trên trang web này nữa sẽ khiến cho Zing có những tổn thất không hề nhỏ về tài chính. Bởi vì, với bất kỳ một trang web nào có sự độc lập về tài chính, việc có được hợp đồng quảng cáo với một trong hai thương hiệu nổi tiếng trên thế giới như trên, cũng là điều đáng mơ ước.

Cũng xin nói thêm, Zing đã là 1 trong 5 website âm nhạc đầu tiên của Việt Nam ký kết với Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam và Công ty MV Corp vào ngày 15/8/2012, trong đó thực hiện đồng loạt thu phí tải nhạc đồng loạt từ ngày 1/11/2012 với mức phí 1.000 đồng/lượt tải nhạc. Nhưng chắc hẳn việc làm này của Zing cũng không thuyết phục được phía đối tác tiếp tục duy trì quảng cáo bởi những sai phạm trước đó của chính họ. Trước đó, Zing đã nhiều lần bị các tổ chức thuộc Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam cũng như cá nhân các nghệ sĩ lên tiếng tố cáo việc trang mạng này sử dụng các sản phẩm trí tuệ của họ mà không trả bản quyền cũng như không xin phép họ như ông Huỳnh Tiết - Giám đốc Bến Thành Audio - Video, ca sĩ Lệ Quyên... nhưng việc này vẫn tiếp tục tái diễn. Thực tế, việc một đơn vị không nghiêm túc trong việc thực hiện đúng việc trả tiền bản quyền theo Luật Sở hữu trí tuệ hiện hành của Nhà nước nhưng lại được hưởng những món lợi kếch xù từ các hợp đồng quảng cáo là một sự... bất công. Không có cách nào khác, các trang web chuyên về âm nhạc muốn sinh lời từ việc quảng cáo đã đến lúc phải cam kết thực hiện đúng "luật chơi" công bằng và không có ngoại lệ.

Sự kiện Coca Cola và Samsung chấm dứt các hợp đồng quảng cáo trên Zing thực sự thu hút sự quan tâm của đông đảo nhạc sĩ, ca sĩ. Việc làm này sẽ tạo ra một tiền lệ tốt trong việc thực thi bản quyền nhạc số ở Việt Nam và đây được xem là bước thắng lợi mới trong cuộc chiến bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực âm nhạc - mảnh đất nghệ thuật màu mỡ, đem lại lợi nhuận cao nhưng cũng chứa đựng nhiều điều bất cập nhất. Một số nhạc sĩ nổi tiếng như Quốc Trung, Huy Tuấn đã chia sẻ về một thông điệp mang tên "Nghe có ý thức" được nhiều người quan tâm. Thông điệp mà các nhạc sĩ muốn hướng tới, đó là xây dựng một thói quen sử dụng sản phẩm trí tuệ có trả tiền, trong đó bao gồm cả việc nghe nhạc trực tuyến, chứ không chỉ là tải nhạc. Có thể nói, đây là việc làm rất đáng hoan nghênh, nhưng trong bối cảnh chung ở Việt Nam , việc thu được tiền của người nghe từ việc nghe nhạc trực tuyến quả là khó như... bắc thang lên giời. Thời gian để biến thông điệp này thành hành động hiện thực có lẽ phải tính bằng thập kỷ, có khi phải là một thế hệ mới mong thay đổi được ý thức của "người tiêu dùng âm nhạc" vốn quen được nghe miễn phí, sài chùa. Bởi thế, việc từ ngày 1/11 tới đây, là thời điểm ứng dụng việc thu phí tải nhạc mới bắt đầu thực hiện ở 5 website về âm nhạc lớn gồm: Zing.vn, nhaccuatui, Nhac.vui, Socbay, nghenhac... đã là một tín hiệu rất đáng mừng. Chắc hẳn, Hiệp hội Công nghiệp ghi âm Việt Nam và đối tác là MVCorp - đơn vị đã bỏ tiền mua lại bản quyền hơn 40.000 ca khúc từ Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam cũng phải đợi kết quả của việc thực hiện các hợp đồng này ra sao mới có những bước hành động khả quan tiếp theo.

Vấn đề bản quyền nhạc số trở nên nhức nhối từ nhiều năm nay và gần đây nó đã được đào xới một cách khá nghiêm túc. Nhưng ngay cả khi thời điểm thu phí nhạc số từ ngày 1/11 đã cận kề, vấn đề vi phạm bản quyền âm nhạc ở Việt Nam cũng không vì thế mà kém nhức nhối. Mới đây, ca sĩ Lệ Quyên đã ủy quyền cho Công ty luật TNHH Việt Long Thăng (VLT Lawyers) thay mặt cô làm việc với đại diện 9 trang nhạc số đã sử dụng trái phép những ca khúc trong 2 CD "Khúc Tình Xưa 2", "Tình Khúc Yêu Thương" với mức đòi bồi thường thiệt hại lên tới... 8 tỉ đồng. Đã đến thời hạn ghi trong các văn bản kiến nghị, VLT Lawyers chỉ nhận được văn bản trả lời cũng như đề nghị gặp gỡ, đàm phán của 5 trang nghe nhạc trực tuyến. Vì thế, VLT Lawyers cho biết đang chuẩn bị thủ tục để thay mặt ca sĩ Lệ Quyên khởi kiện 4 trang mạng còn lại.

Trước Lệ Quyên, hàng loạt ca sĩ đã trở thành "nạn nhân" của các website nhạc số. Trung tuần tháng 3 vừa qua, ca sĩ Phương Nga - giảng viên Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam đã phát hành album "Ơi cuộc sống mến thương". Chỉ vài ngày sau đó, "Ơi cuộc sống mến thương" đã nghễu nghện trên các website nhạc số khiến chủ nhân của nó kinh ngạc đến độ... bật khóc. Nhưng Phương Nga không phải là nạn nhân đầu tiên, trước đó hàng loạt ca sĩ nổi tiếng ở Việt Nam như Mỹ Linh, Mỹ Tâm, Tấn Minh, Thái Thùy Linh, Lê Cát Trọng Lý, Quốc Hưng... đều đã gặp phải tình trạng tương tự, thậm chí là có album bị xâm phạm đồng thời với thời điểm phát hành như "Tóc ngắn Acoustic - Một ngày" của Mỹ Linh. Hành trình đi "kiện tụng", nhất là kiện để đòi tiền bản quyền ở Việt Nam luôn rất gian nan, nhưng ca sĩ Mỹ Tâm từng đòi được số tiền lên tới hàng tỉ đồng từ các công ty kinh doanh nhạc chuông, nhạc chờ điện thoại.

Ca sĩ Thái Thùy Linh từng rất bức xúc với việc album vol 3 "Bộ đội" của chị bị các trang web âm nhạc xâm phạm đưa lên cho phép tải miễn phí. Với mức đầu tư lên đến 250 triệu đồng, in 2.000 đĩa mà số lượng bán ra chỉ đạt khoảng 500, Thái Thùy Linh đã "lỗ nặng", việc kiện tụng để đòi tiền bản quyền của cô cũng đạt được số tiền chẳng đáng kể là bao so với tiền của và công sức đã bỏ ra, song nó được xem là một "hành động mạnh" tấn công vào các đơn vị có sai phạm và là động lực để các ca sĩ bị xâm hại quyền lợi chính đáng lên tiếng cũng như có những hành động tiếp theo.

Hiện tại, nhiều người quan tâm đang tiếp tục theo dõi diễn biến của vụ kiện mà ca sĩ Lệ Quyên và đơn vị được cô ủy quyền thực hiện. Trong lúc này, để ủng hộ việc thực thi bản quyền với nhạc số, các công ty, nhãn hàng trong nước cũng hoàn toàn có thể hành động một cách văn minh, chính trực như Samsung, Coca Cola để góp phần tạo nên một môi trường trong sạch, một thói quen văn minh trong việc sử dụng sản phẩm âm nhạc. Nếu thờ ơ, mạnh ai nấy làm, họ đã vô tình tạo ra "đất sống" cho những kẻ vi phạm, trục lợi trên lao động chân chính của nghệ sĩ và những người làm ăn chân chính. Đó chẳng khác nào hành động "tiếp tay" cho cái xấu, nối giáo cho giặc. Đã đến lúc, các cơ quan quản lý về Văn hóa, trong đó có Thanh tra Bộ Văn hóa - Thể thao & Du lịch, Thanh tra Bộ Thông tin và Truyền thông phải mạnh tay hơn trong quá trình phát hiện và xử lý các sai phạm trong lĩnh vực âm nhạc. Việc xử lý này hoàn toàn có thể dựa vào các nội dung trong Thông tư 07 vừa có hiệu lực vào ngày 6-8 vừa qua, trong đó có nội dung: Chỉ cần thấy có nội dung vi phạm, thanh tra bộ đã có thể yêu cầu các ISP (nhà cung cấp dịch vụ Internet) cắt đường truyền của CP (nhà cung cấp nội dung số). Và việc làm này hoàn toàn nằm trong tầm tay của các nhà quản lý 

N.H.

Các tin khác

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Đúng đắn nhưng cần hiệu quả

Tin vui cho những nghệ sĩ âm nhạc dân tộc Việt Nam là Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã phê duyệt đề án xây dựng Dàn nhạc Dân tộc Quốc gia Việt Nam vào ngày 22/4/2026 với quyết tâm triển khai ngay trong năm nay và dự kiến tổng kết vào năm 2031. Đây là một quyết định đúng đắn (dù hơi muộn) và cho thấy rõ chủ trương đầu tư cho phát triển văn hóa trong giai đoạn hiện tại.

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Tạo sức bật cho văn nghệ sĩ sáng tạo

Thành phố Hồ Chí Minh sẽ đẩy mạnh việc quảng bá, giới thiệu các tác phẩm nghệ thuật tiêu biểu thuộc các loại hình ca múa nhạc, kịch nói, cải lương, hát bội, xiếc, múa rối.

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Hiện hữu như “cái gì đó” và “không gì cả”

Nỗi sợ lớn nhất của tôi là gì? Là không gì cả. Phần lớn thời gian của tôi được dành để nỗ lực chứng minh rằng mình đáng được nhớ đến. Làm việc chăm chỉ hơn, mơ lớn hơn, nói “có” với những cơ hội - kể cả khi chúng vắt kiệt mình.

Kiến tạo văn hóa số

Kiến tạo văn hóa số

Người viết cho rằng: AI tạo sinh có thể cắt ghép, được dựng nên những hiện thực chưa từng có theo ý muốn của chúng ta. Giờ đây, thay vì nheo mặt để nhận diện tem mác, dấu hiệu hàng fake trên hàng hóa thì đến lúc đắn đo trước những tác phẩm: Liệu bài thơ này, bản nhạc kia, bức tranh nọ... có dấu hiệu can thiệp của AI hay không? Chúng ta sống với AI hay chúng ta sống bằng AI? Một câu hỏi khó trả lời.

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Sự hỗn loạn sắp chấm dứt?

Trong tháng 3/2026 vừa qua, số lượng các bản ghi âm bị từ chối phát hành qua nền tảng Tunecore của Công ty Believe đột nhiên tăng vọt. Và, tất cả những bản phát hành bị từ chối ấy đều có một điểm chung: đó là những bản nhạc được tạo ra bởi AI.

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Cơ hội mới cho hoạt động sáng tạo văn hóa

Chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và phu nhân đã thành công tốt đẹp vào ngày 17/4, song báo chí trong và ngoài nước vẫn tiếp tục có nhiều bài viết đặc sắc, khẳng định quan hệ truyền thống gắn bó mật thiết giữa hai Đảng và nhân dân hai nước Việt Nam - Trung Quốc cũng như tầm nhìn, định hướng trong việc nâng tầm kết nối chiến lược giai đoạn phát triển mới.

Mệnh lệnh của niềm tin

Mệnh lệnh của niềm tin

Hôm nay, cũng như mọi ngày, tôi dậy rất sớm, ngồi bên ly cà phê và lướt nhanh trên màn hình smartphone. Có lẽ, giờ này nhiều người cũng giống tôi tìm sự khởi đầu cho ngày mới bằng việc nhật tin tức sau một đêm - nguồn năng lượng mới từ sự trong trẻo tinh khôi của thiên nhiên và sự hào hứng của tinh thần.

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Văn hóa là động lực tăng trưởng mới

Tin vui cho giới làm phim Việt là tính đến trưa 10/4, theo thống kê của Box Office Vietnam (BOVN - trang web độc lập chuyên tổng hợp, phân tích và thống kê dữ liệu doanh thu phòng vé, số lượng vé và suất chiếu trên toàn lãnh thổ Việt Nam), phim "Hẹn em ngày nhật thực" của đạo diễn Lê Thiện Viễn đã thu về hơn 81 tỉ đồng sau khi bắt đầu công chiếu từ cuối tháng 3 và vẫn đang giữ vững vị trí đầu bảng xếp hạng doanh thu phòng vé Việt (tính theo ngày).

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Luật hóa để bảo vệ "tài năng nhí"

Chuyện ồn ào trên mạng xã hội liên quan đến nữ ca sĩ Thiện Nhân và gia đình của cô chắc chắn là một chuyện không vui chút nào, đặc biệt là khi soi chiếu bằng các giá trị văn hóa Á Đông vốn coi trọng nền tảng tình cảm gia đình, quyến thuộc hơn là tài sản.

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

“GATO” - gieo mầm xấu độc!

Gần đây trong tiếng Việt có từ mới “GATO” nhanh chóng trở nên phổ biến. Viết tắt của “ghen ăn tức ở”, dịch sang tiếng Tây, tương đương từ “đố kỵ” - một trạng thái cảm xúc tiêu cực, khó chịu, ghen ghét, cay cú trước thành công, danh tiếng người khác.

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Văn học Việt Nam trong kỷ nguyên dịch chuyển

Trong bối cảnh văn hóa đọc Việt Nam đang chứng kiến những chuyển động chưa từng có, một hiện tượng nổi bật là sự trỗi dậy mạnh mẽ của sách ngoại văn, đặc biệt là qua các hiệu sách độc lập (indie) có giám tuyển. Không chỉ phản ánh nhu cầu cập nhật tri thức toàn cầu của lớp độc giả trẻ, hiện tượng này còn đặt ra những câu hỏi mang tính chiến lược về con đường đưa văn chương Việt Nam ra thế giới.

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Tôn vinh những giá trị văn hóa đích thực

Sở Văn hóa và Thể thao TP Hồ Chí Minh ban hành văn bản chấn chỉnh hoạt động biểu diễn, trong đó nhấn mạnh yêu cầu chấm dứt tình trạng hát nhép trên sân khấu. Việc này đã nhận được sự đồng thuận cao, không chỉ từ phía những nhà quản lý văn hóa mà cả với những người trực tiếp hoạt động biểu diễn, doanh nghiệp tổ chức biểu diễn.

AI - Tìm đâu ra người thật?

AI - Tìm đâu ra người thật?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đã và đang thay đổi cách sách đi từ tay tác giả đến bạn đọc từ khâu sáng tác và biên tập đến in ấn và marketing. Không phải ai cũng hoan nghênh sự thay đổi này, và quả thực là ngoài một số lợi ích nhất định, việc sử dụng AI tràn lan cũng đem lại nhiều vấn đề làm đau đầu các nhà xuất bản, đơn cử như việc con người để cho AI thay thế tác giả và biên dịch viên.

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Đàm Khánh Phương: “Không bao giờ thơ chịu nước bán rao”

Trong đám tang nhà thơ Đàm Khánh Phương tại nhà tang lễ Đức Giang hôm ấy, ngoài nhà thơ Nguyễn Quang Thiều - Chủ tịch Hội Nhà văn Việt Nam - có mặt và sau đó đọc điếu văn - tôi thấy không nhiều các nhà văn, nhà thơ khác đến đưa tiễn. Phương ít bạn, hay là khi khỏe mạnh, Phương đã có những điều làm bạn bè khó cảm thông?  

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Hầm trú ẩn của nhà thơ trong thời đại AI

Năm 2001, đạo diễn Steven Spielberg ra mắt bộ phim “A.I. - Artificial Intelligence”, kể về cậu bé robot David được lập trình để yêu thương vô điều kiện. Khi người mẹ nuôi bỏ rơi cậu giữa rừng, David bắt đầu hành trình 2000 năm đi tìm một ngày được sống bên bà. Khi những sinh vật tiến hóa đánh thức cậu giữa tàn tích băng giá, điều David xin không phải tri thức hay quyền năng, mà chỉ là một ngày được yêu thương.

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Bảo đảm quyền thụ hưởng văn hóa

Động viên đội ngũ văn nghệ sĩ sáng tạo luôn là một trong những chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước ta trong quá trình xây dựng nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc.

Văn hóa soi đường quy hoạch

Văn hóa soi đường quy hoạch

Gần đây, có hai sự việc nhận được khá nhiều sự quan tâm của dư luận, và vẻ bề ngoài, hai sự việc ấy không hoàn toàn liên quan tới nhau nhưng sâu trong bản chất, chúng lại có một điểm chung.

Sống để kết nối yêu thương

Sống để kết nối yêu thương

Sống là để kết nối những yêu thương, bởi cuộc sống có biết bao nhiêu điều đáng yêu mà chúng ta không thể kể tên hết được. Đó là một cảm nhận của người viết có được mỗi khi quan sát và lắng nghe từng thanh âm của cuộc đời. Dẫu biết hằng ngày vẫn xuất hiện cái ác, cái xấu nhưng còn có biết bao người tốt, bao hành động cao cả.

“Cái chết” của sách bìa mềm

“Cái chết” của sách bìa mềm

Cuộc cách mạng văn học hiện đại có sự đóng góp không hề nhỏ của sách bìa mềm. Những quyển sách bìa mềm được bày bán khắp mọi nơi với giá cả phải chăng đã đưa văn học đến với tất cả mọi thành phần trong xã hội.

Quyết liệt phát triển văn hóa

Quyết liệt phát triển văn hóa

Diễn biến mới nhất của việc triển khai Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam, do Tổng Bí thư Tô Lâm thay mặt Bộ Chính trị ký ban hành ngày 7/1/2026, đó là Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển văn hóa Việt Nam đã có cuộc họp đầu tiên, trong tuần qua, với nhiều nội dung quan trọng.