“Giữ đại cục”, phương thức đặc sắc trong quan hệ Việt Nam – Trung Quốc

Chuyến thăm cấp Nhà nước tới Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân (14/4/2026 – 17/4/2026), theo lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tập Cận Bình, diễn ra trong bối cảnh tình hình khu vực và thế giới tiếp tục vận động nhanh chóng, phức tạp, với nhiều yếu tố đan xen.

Ở trong nước, Việt Nam giữ vững ổn định chính trị – xã hội, củng cố sự thống nhất trong lãnh đạo, điều hành, tạo nền tảng quan trọng để triển khai nhất quán đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ. Trên bình diện quốc tế, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, xu hướng tái cấu trúc chuỗi cung ứng, áp lực tăng trưởng kinh tế cùng các thách thức an ninh phi truyền thống đang làm gia tăng tính bất định của môi trường phát triển.

Trong bối cảnh đó, vấn đề không chỉ là thúc đẩy quan hệ song phương, mà sâu xa hơn là làm rõ và tiếp tục khẳng định phương thức xử lý một mối quan hệ vừa có hợp tác sâu rộng, vừa tồn tại những nội dung cần tiếp tục trao đổi.

Quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc là một cấu trúc đa tầng, trong đó các yếu tố lịch sử, chính trị – thể chế và lợi ích phát triển đan xen chặt chẽ. Mỗi yếu tố đều có tác động riêng, đồng thời chịu ảnh hưởng lẫn nhau.

Chính đặc điểm này khiến quan hệ hai nước không thể vận hành theo tư duy đơn tuyến, mà đòi hỏi một cách tiếp cận tổng thể, cân nhắc nhiều chiều. Từ thực tiễn đó, một phương thức xử lý quan hệ mang tính đặc thù đã được hình thành, trong đó nổi bật là nguyên tắc “giữ đại cục”.

“Giữ đại cục” không chỉ là một định hướng chung, mà là nguyên tắc điều tiết quan hệ trong thực tiễn.

Nội hàm của nguyên tắc này thể hiện ở việc: Đặt lợi ích tổng thể của quan hệ trong tầm nhìn dài hạn; Phân định rõ giữa vấn đề chiến lược và những nội dung cụ thể; Không để những vấn đề riêng lẻ chi phối toàn bộ quan hệ. Chính cách tiếp cận đó tạo điều kiện để các lĩnh vực hợp tác thiết yếu tiếp tục được duy trì, đồng thời mở ra không gian để trao đổi, xử lý những nội dung còn khác nhau một cách phù hợp.

Thực chất, đây là cách để một mối quan hệ vừa có hợp tác sâu rộng, vừa tồn tại những nội dung cần tiếp tục trao đổi vẫn có thể vận hành ổn định, không bị chi phối bởi từng vấn đề đơn lẻ.

Ở góc độ này, “đại cục” có thể được xem như một cơ chế ổn định, giúp quan hệ hai nước không bị dao động trước những biến động cụ thể.

Một phương thức chỉ có thể vận hành hiệu quả khi có nền tảng phù hợp. Trong quan hệ Việt Nam – Trung Quốc, nền tảng đó chính là tin cậy chính trị. Thông qua tiếp xúc cấp cao thường xuyên và vai trò định hướng của quan hệ giữa hai Đảng, tin cậy chính trị được củng cố và duy trì. Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là biểu hiện cụ thể của quá trình đó. Điểm đáng chú ý là tin cậy chính trị không chỉ mang ý nghĩa biểu trưng, mà còn có chức năng: tạo điểm tựa để hai bên xử lý những vấn đề phức tạp mà không làm gián đoạn quan hệ tổng thể.

Đây là yếu tố bảo đảm cho phương thức “giữ đại cục” có thể vận hành trong thực tiễn.

Biểu hiện rõ nét nhất của phương thức song hành giữa hợp tác và trao đổi là việc duy trì đồng thời hai quá trình: hợp tác và trao đổi các nội dung còn khác nhau. Trong nhiều trường hợp, sự tồn tại của khác biệt có thể làm gián đoạn hợp tác. Tuy nhiên, trong quan hệ giữa Việt Nam và Trung Quốc, hai quá trình này được triển khai song hành: Hợp tác tiếp tục được thúc đẩy trên các lĩnh vực có lợi ích chung; Các vấn đề còn khác nhau được trao đổi qua các kênh phù hợp

Cách tiếp cận này cho phép quan hệ không rơi vào trạng thái “hoặc hợp tác, hoặc bất đồng”, mà duy trì được cả hai trong một trạng thái cân bằng động.

Qua đó, quan hệ giữ được nhịp phát triển cần thiết, đồng thời bảo đảm ổn định tổng thể.

Yếu tố then chốt tiếp theo là sự kết hợp giữa kiên định và linh hoạt. Trong đó: Kiên định nhằm bảo đảm các nguyên tắc về lợi ích quốc gia – dân tộc; Linh hoạt nhằm lựa chọn phương thức xử lý phù hợp với từng vấn đề cụ thể.

Hai yếu tố này không tách rời mà bổ trợ cho nhau, tạo nên khả năng: vừa giữ vững nguyên tắc, vừa duy trì được không gian hợp tác cần thiết trong mọi hoàn cảnh. Đây là biểu hiện của một tư duy đối ngoại thực tiễn, chủ động và có bản lĩnh.

Bên cạnh các kênh chính trị và kinh tế, nền tảng xã hội góp phần quan trọng vào việc duy trì ổn định lâu dài của quan hệ hai nước. Sự gần gũi về địa lý, giao lưu văn hóa, hợp tác kinh tế – thương mại đã tạo nên những liên kết thực chất giữa nhân dân hai nước. Những liên kết này không chỉ bổ trợ cho quan hệ chính trị, mà còn đóng vai trò như một “lớp đệm”, giúp giảm tác động của những biến động ngắn hạn và tăng khả năng duy trì ổn định lâu dài.

Từ thực tiễn có thể thấy, “giữ đại cục” không chỉ là một định hướng, mà là hạt nhân của phương thức xử lý quan hệ đặc sắc giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Ở góc độ đó, đây không chỉ là nguyên tắc, mà là một phương thức xử lý quan hệ mang tính đặc trưng, phản ánh cách tiếp cận thực tiễn, linh hoạt và có bản lĩnh trong điều kiện thế giới nhiều biến động.

Phương thức đó được hình thành trên cơ sở: Nhìn nhận quan hệ trong tổng thể; Duy trì tin cậy chính trị làm nền tảng; Kết hợp hài hòa giữa hợp tác và trao đổi; Gắn kiên định với linh hoạt trong xử lý.

Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động, chính phương thức này tạo nên khả năng thích ứng và sức bền cho quan hệ hai nước. Trên nền tảng đó, chuyến thăm Trung Quốc của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân được kỳ vọng sẽ tiếp tục tạo xung lực mới, làm sâu sắc hơn tin cậy chính trị, mở rộng hợp tác thực chất, qua đó phát huy hiệu quả của phương thức xử lý quan hệ đặc sắc đã được kiểm nghiệm trong thực tiễn, đồng thời tiếp tục khẳng định xu thế phát triển ổn định, lâu dài của quan hệ Việt Nam – Trung Quốc.