Tất tật tần tân, từ cái tên dễ nhớ - Nguyễn Cao Kỳ Duyên - đến nhan sắc bị cho là lép vế hơn so với những thí sinh cùng đua tranh, rồi bố mẹ, anh trai, ngôi nhà đang ở, thậm chí thầy cô giáo, bạn học, hàng xóm..., toàn bộ những gì thuộc về cuộc sống riêng tư nhất của hoa hậu đã được dư luận tung hê hết lên mạng để dân tình bỉ bôi tranh cãi, gièm pha nâng lên đặt xuống khen chê không thương tiếc. Cảnh ngộ của á hậu 1 cũng chẳng may mắn hơn chút nào. Ngôi biệt thự triệu đô, bộ sưu tập túi xách hàng hiệu lẫn những bức hình nhạy cảm (mặc đồ lót biểu diễn ở quán bar) được cho là của cô bị ai đó (ác ý) đào bới lục lọi và lập tức lan truyền với tốc độ chóng mặt trên internet. Thế nhưng, cái bẫy với đủ mọi hiểm họa khôn lường luôn rình rập các cô gái trẻ ngay sau đêm đăng quang, những điều tiếng thị phi từ thế giới mạng (ảo) lẫn bao cám dỗ chông gai trong cuộc sống thật vẫn không ngăn được những thiếu nữ bị hút vào lực hấp dẫn của vương miện, danh vọng và song song đó là tiền tài, là thế giới của phù hoa lẫn sự nổi tiếng...
Hoa hậu ở Việt Nam phải gánh chịu áp lực nặng nề gấp bội phần so với bất cứ quốc gia nào trên thế giới chính bởi ngay những nhà tổ chức, các cơ quan quản lý nhà nước lẫn công chúng áp vào đó quá nhiều sứ mạng, trọng trách cao siêu. Thi hoa hậu, người đẹp, thậm chí cả người mẫu nghiễm nhiên được coi là một hoạt động văn hóa, được Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch cấp phép (đối với cuộc thi có quy mô quốc gia) và Cục Nghệ thuật biểu diễn (đối với cuộc thi có quy mô vùng, ngành, đoàn thể trung ương)... theo các điều khoản ghi rõ tại Nghị định 79/CP quy định về biểu diễn nghệ thuật, trình diễn thời trang, thi người đẹp người mẫu, lưu hành kinh doanh bản ghi âm ghi hình ca múa nhạc, sân khấu ban hành năm 2012. Do được mặc định và ràng buộc bởi những chế tài pháp lý nên hậu cuộc thi, lỡ may những người đẹp vướng phải sự cố đáng tiếc nào đó và trở thành tâm điểm chú ý của công luận, các cơ quan quản lý nhà nước, dưới áp lực từ cộng đồng, lại phải đôn đáo tìm cách gỡ rối, giải quyết. Những lình xình xảy ra cách đây chưa lâu với Hoa hậu thế giới người Việt 2010 và Hoa hậu các dân tộc 2011 là ví dụ. Hoa hậu các dân tộc 2011 dỗi hờn với nhà tổ chức đòi trả vương miện nhưng không được chấp nhận vì "chưa có quy định". Ngược lại, dư luận nhao nhao đòi tước vương miện của Hoa hậu thế giới người Việt 2010 thì nhà quản lý lúng túng như gà mắc tóc do chẳng biết áp chế tài, vận dụng điều khoản nào trong các văn bản pháp quy hiện hành.
Trên thế giới, đơn vị tổ chức rất dễ dàng tước vương miện của hoa hậu nào đó chỉ đơn giản bởi người đẹp không đáp ứng tốt các cam kết đã ký. Thực tế đã có hoa hậu bị tước vương miện do đã từng lập gia đình trước khi đi thi, không theo kịp lịch trình dày đặc các hoạt động hậu cuộc thi, có quan hệ cá nhân thân tình với thành viên ban giám khảo hay đơn giản chỉ là... tăng cân quá đà...
![]() |
| Giây phút đăng quang của Hoa hậu Việt Nam 2014. |
Bất luận thế nào thì danh vị hoa hậu vẫn là mơ ước cháy bỏng (và hoàn toàn chính đáng) của hầu khắp các thiếu nữ được trời phú cho nhan sắc. Không như Bùi Bích Phương, hoa hậu đầu tiên của nước Việt Nam thống nhất, phần thưởng cho vương miện chỉ là một... cái xe đạp Mifa (tài sản có giá trị vào những năm 1988), hoa hậu bây giờ, sau đêm đăng quang là bao nhiêu cơ hội mở ra như có phép thần thông biến hóa. Rốt cục, một cuộc thi hoa hậu mới hiện thực hóa ước mơ đổi đời của một cô gái, đem lại những giờ phút giải trí vui vẻ cho một lượng nhất định công chúng và những phấp phỏng âu lo, hồi hộp lẫn mãn nguyện của đơn vị tài trợ, đơn vị tổ chức. Vậy hãy để các cuộc thi hoa hậu lẫn danh hiệu hoa hậu đứng ở vị trí đích thực của nó, chứ không nên đặt vào đó quá nhiều trọng trách, kỳ vọng...
Đơn giản, như chiêm nghiệm của TS Lương Hoài Nam trên trang cá nhân của ông, ngay sau thời khắc người dẫn chương trình xướng tên tân hoa hậu trên truyền hình: "Mình nhiều năm rồi không xem thi hoa hậu (lần cuối cùng là năm 2008). Cô nào là Hoa hậu Việt Nam tuyệt đối không ảnh hưởng gì đến mình. Bảo Hoa hậu Việt Nam đại diện cho phụ nữ Việt Nam á? Còn lâu! Mình không đồng ý cho cô hoa hậu nào đại diện cho vợ và con gái của mình hết. Hoa hậu chỉ là người thắng cuộc trong một cuộc thi mà mình không quan tâm, vì với mình nó chẳng có ý nghĩa gì"...
![]() |
| Những người đẹp dự thi Hoa hậu Việt Nam 2014 thăm di tích lịch sử nhà tù Phú Quốc. |
| Nhà thơ, nhà báo Hữu Việt: Cần hiểu đúng trên tinh thần cởi mở (Mi Sol thực hiện)
- Tôi không nghĩ "tiếp cận ở cự ly gần" với các thí sinh là một may mắn, bởi vì đây là công việc thường xuyên của giám khảo. Chúng tôi đã có khoảng một tháng để quan sát, trò chuyện, đồng hành cùng các thí sinh trong nhiều hoạt động phong phú và đa dạng từ vòng sơ khảo, chung khảo đến vòng chung kết ở đảo Ngọc Phú Quốc. Chúng tôi đã tiếp cận với thí sinh ở trạng thái "mặt mộc" (trong phần thi trực diện, thí sinh không được trang điểm) cũng như dưới ánh đèn sân khấu lấp lánh. Từ hàng trăm thí sinh để cuối cùng chọn ra một người duy nhất đội vương miện là cả quá trình làm việc của ban giám khảo (BGK) cùng với sự hỗ trợ của các tiểu ban giúp việc lên đến hàng chục người. Và tôi có thể nói, Hoa hậu Nguyễn Cao Kỳ Duyên đã nhận được sự đồng thuận cao của các thành viên BGK, sau khi cân nhắc các tiêu chí của cuộc thi và sự tỏa sáng của cá nhân cô. - Có cả một quá trình dài nhiều năm theo sát các cuộc thi hoa hậu hoặc trong vai trò ban tổ chức, hoặc là giám khảo, chắc anh không ngạc nhiên khi dư luận, mà điển hình nhất cư dân mạng luôn có xu hướng "ném đá" các tân hoa hậu. Vậy chả nhẽ đánh giá của ban giám khảo lại luôn bất đồng với công chúng rộng rãi, hoặc cái màn hình ti vi lại thiếu công bằng đến thế khi đưa hình ảnh hoa hậu tới người hâm mộ? - Nếu theo dõi một cách hệ thống các cuộc thi HHVN thì có thể thấy không phải năm nào công chúng cũng "bất đồng" với sự lựa chọn của BGK. Và sự bất đồng (nếu có) thì sau một thời gian, nhiều hoa hậu đã chứng minh họ xứng đáng với ngôi vị được lựa chọn, bằng sự trưởng thành và tỏa sáng của mình. Hình ảnh của hoa hậu trong đêm chung kết chỉ là một phần nhan sắc của người đẹp nhất cuộc thi. Công chúng còn thời gian hai năm tiếp theo để đưa ra đánh giá của mình và những đánh giá "trên bàn phím" ngay sau khi đêm chung kết khép lại có thể sẽ thay đổi. - Các nhà tổ chức hay khoác lên các hoa hậu những mỹ từ hấp dẫn như là đại diện cho phụ nữ Việt Nam, hay đại diện cho hình ảnh Việt Nam trên đấu trường quốc tế. Thực ra cần gì phải khoác lên mình các cô gái trẻ may mắn được trời phú cho nhan sắc những gánh nặng tinh thần quá sức như thế. Hơn nữa, có thể sẽ có rất nhiều phụ nữ Việt Nam nếu được hỏi sẽ không đồng ý để các hoa hậu đại diện cho mình? - Tôi cũng đọc trên mạng xã hội về một số băn khoăn như trong câu hỏi của chị. Trước hết, tôi đồng ý với quan điểm, không cá nhân nào có thể đại diện cho cả một giới và nếu có thì chỉ trong những trường hợp và ngữ cảnh cụ thể. Ví dụ, Lê Quang Liêm đại diện cho những người chơi cờ vua, Nguyễn Tấn Minh đại diện cho người chơi cầu lông ở Việt Nam v.v… thi đấu trên đấu trường quốc tế chứ không thể nói họ đại diện cho tất cả đàn ông Việt Nam được. Tương tự, người đạt danh hiệu hoa hậu được chọn/cử/mời tham gia một cuộc thi nhan sắc quốc tế hợp pháp thì rõ ràng họ đang đại diện cho những cô gái trẻ hội đủ điều kiện tham dự cuộc thi đó. Và nếu đoạt giải cao thì đây không chỉ là niềm tự hào của cá nhân hoa hậu, mà còn của chung các cô gái Việt Nam. Ngoài ra, theo thông lệ tại các cuộc thi quốc tế, dù muốn hay không thì ban tổ chức vẫn coi thí sinh là đại diện cho đất nước nơi cô gái đó sinh ra. Trong trường hợp cụ thể này, theo tôi, dường như ở đâu đó chữ "đại diện" được hiểu chưa thật đúng trên tinh thần cởi mở. Người đoạt danh hiệu HHVN không chỉ là người được trời phú cho nhan sắc (bên ngoài) mà còn phải sở hữu vẻ đẹp trí tuệ, tâm hồn, đạo đức, lại có cả năng khiếu nghệ thuật. Nhiều hoa hậu sau khi đăng quang đã tiếp tục học, đã tốt nghiệp cử nhân hay lấy bằng thạc sĩ (như Hoa hậu Bùi Bích Phương). - Thi hoa hậu theo anh là một hoạt động văn hóa cần được cổ vũ hay chỉ là một hoạt động giải trí thuần showbiz? - Khi các thí sinh mặc quần áo đẹp trình diễn trên sân khấu, họ không chỉ thể hiện nhan sắc cá nhân mà còn mang đến vẻ đẹp đặc trưng của người con gái Việt Nam. Điều này ai cũng có thể nhận thấy khi xem các thí sinh trong những tà áo dài dịu dàng, tha thướt hay trang phục dạ hội mang đậm dấu ấn của các vùng văn hóa. Trong hầu hết các cuộc thi hoa hậu, việc giới thiệu, quảng bá cho văn hóa Việt Nam luôn được ban tổ chức chú trọng. Cụ thể, trong cuộc thi này, thí sinh đã được tìm hiểu, học hát quan họ Bắc Ninh, đờn ca tài tử Nam Bộ… là những di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại đã được UNESCO công nhận. Các em còn tham gia nhiều hoạt động nhân đạo, từ thiện, đền ơn đáp nghĩa, giao lưu với chiến sĩ Hải quân, hát về biển đảo, khám phá thiên nhiên tuyệt đẹp của đất nước chúng ta… Đó cũng là những "điểm cộng" để BGK đánh giá các thí sinh trong suốt cuộc thi. Vì vậy, tôi nghĩ rằng cuộc thi hoa hậu là một hoạt động văn hóa lớn của tuổi trẻ cả nước cần được cổ vũ, chia sẻ, hỗ trợ và đánh giá thỏa đáng. - Với danh nghĩa cá nhân, anh sẽ đưa ra tiêu chí nào để chọn hoa hậu cho riêng mình? Và tiêu chí ấy sẽ được cụ thể hóa ở một nhan sắc nào hiện hữu giữa đời thật, anh có thể "bật mí" nếu không cần phải giữ bí mật? - Khi được mời làm giám khảo, các tiêu chí, quan niệm cá nhân về cái đẹp đều cần được đặt trong tiêu chí chung của cuộc thi, đặc biệt là một cuộc thi sắc đẹp, để đạt đến sự đồng thuận cao. Trong cuộc thi này, tôi nghĩ không thành viên nào của BGK chọn hoa hậu cho riêng mình cả, chỉ có một hoa hậu duy nhất mà thôi. - Xin cảm ơn nhà thơ, nhà báo Hữu Việt. |
| Kỳ Duyên, đừng sợ! (PGS, TS Nguyễn Hoàng Ánh)
Có thể em đã biết, thi hoa hậu chỉ mới xuất hiện phổ biến ở Việt Nam từ năm 1988, với hoa hậu đầu tiên là Bùi Bích Phương. Chính vì thế xã hội Việt Nam chưa quen với việc tiếp nhận hình ảnh hoa hậu một cách đúng mức. Ở châu Âu cuộc thi hoa hậu đầu tiên đã được tổ chức từ năm 1859 ở nước Anh nhưng thực tế người đưa cuộc thi hoa hậu lên tầm quốc tế là tỷ phú Donald Trump với cuộc thi Hoa hậu Hoàn vũ (Miss Universe) tổ chức, lần đầu năm 1952. Trong khi ở phương Tây, các cuộc thi hoa hậu chủ yếu mang tính chất là sự kiện giải trí, thậm chí ở nước Anh công chúng còn thờ ơ với thi hoa hậu đến mức BBC đã không còn phát chương trình này, thì ở Việt Nam, các cuộc thi hoa hậu vẫn bị gán cho quá nhiều ý nghĩa xã hội, thậm chí là chính trị nữa. Không ở nước nào cuộc thi hoa hậu lại do cơ quan chính phủ tổ chức, và hiếm có nước nào có số lượng quan chức chính phủ chính thức tham dự vòng thi chung kết của các cuộc thi hoa hậu đông đảo như ở Việt Nam. Chính vì vậy, nhiều người nhầm tưởng hoa hậu có trọng trách đại diện cho vẻ đẹp của phụ nữ Việt Nam nói chung. Thực ra mỗi cuộc thi đều có những tiêu chí riêng của nó, như Trưởng ban Giám khảo cuộc thi Hoa hậu 2014 cho biết, các thành viên chấm điểm theo tiêu chí "Kỹ năng giao tiếp đối thoại chiếm 40% tổng số điểm và sau đó là các phần thi áo dài, áo tắm - 20%, trang phục dạ hội - 10%, trả lời ứng xử - 10% điểm" còn 20% là cho hình thể. Như vậy cuộc thi này chủ yếu hướng tới vẻ đẹp hình thể và khả năng giao tiếp, đâu có hướng tới trí tuệ hay các đức tính khác của phụ nữ, làm sao đại diện cho vẻ đẹp đầy đủ của phụ nữ Việt được? Hơn nữa, các thí sinh không phải toàn bộ phụ nữ Việt và được chọn theo ý của một ban giám khảo. Dù có cố gắng đến đâu, không ban giám khảo nào có thể đáp ứng đúng yêu cầu của toàn thể công chúng nên người thắng cuộc chỉ là đại diện cho vẻ đẹp theo ý hiểu của ban giám khảo. Em vừa chiến thắng một cuộc thi lớn ngay đầu đời, hãy vui với chiến thắng của mình và hãy thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ em đã cam kết khi tham gia cuộc thi là đủ. Đừng để những người thiếu hiểu biết gây sức ép cho mình nhiều hơn cần thiết. Một cuộc thi chỉ là một cuộc chơi, nó không phải cả đời em. Những năm 88, 90 thế kỷ XX, khi mới có thi hoa hậu cô cũng rất háo hức xem nhưng sau này, mỗi lần nhìn các em gái xinh tươi đăng quang, cô mừng cho các em cũng có nhưng lo cho các em nhiều hơn. Làm người của công chúng ở một xã hội mới mở cửa như Việt Nam không dễ. Công chúng đòi hỏi ở những người ấy quá nhiều mà không cần biết những đòi hỏi ấy có hợp lý không. Ngay quan niệm về vẻ đẹp cũng vậy. Đa số người Việt vẫn ưa thích vẻ đẹp cổ truyền kiểu "mặt trái xoan, mũi dọc dừa, môi quả tim" mà quên mất mục tiêu của cuộc thi là chọn ra một đại diện tham gia tranh tài trên đấu trường thế giới. Về điểm này Vũ Nguyễn Hà Anh, người mẫu đã có dịp tham gia nhiều cuộc thi quốc tế đã cho những lời khuyên rất bổ ích. Theo Hà Anh, người đẹp Việt nếu muốn có hy vọng trong cuộc thi quốc tế phải: 1: "Đẹp theo tiêu chuẩn và cái nhìn của quốc tế", tức là gương mặt góc cạnh và ấn tượng; 2: Thân hình chuẩn quan trọng hơn gương mặt vì đóng vai trò quyết định khi trình diễn; 3: Ngoại ngữ và học vấn là yếu tố không thể thiếu vì "là hoa hậu, bạn sẽ là hình ảnh và đại diện tiếng nói cho cuộc thi. Nếu thí sinh không thể nói, không tự tin giao tiếp, không có khả năng kết nối" thì "việc được cân nhắc là nặng ký cũng không có, chứ chưa nói đến thắng cuộc". Những tiêu chí này đã quá rõ ràng nếu chúng ta có theo dõi những cuộc thi sắc đẹp quốc tế nhưng ở Việt Nam còn ít người biết nên không lạ là họ vẫn giữ quan điểm cũ. Cô nói thật là cô không theo dõi cuộc thi năm nay vì bận quá, chỉ xem được đoạn kết của đêm chung kết, khi chỉ còn top 5. Trong lúc mọi người đang hồi hộp ai sẽ là hoa hậu thì cả cô và chồng cô đều đã chọn em vì thấy em có vẻ đẹp sắc sảo, kèm theo chiều cao mà cô nghĩ là sẽ phù hợp với tiêu chí của các cuộc thi quốc tế. Sau khi được biết em có 7 năm học chuyên Pháp và biết tiếng Anh, cô tin là em sẽ đáp ứng được yêu cầu này. Em còn có thành tích trong thể thao để duy trì thể hình tốt sau này. Đừng quá buồn vì những lời thị phi. Khi Mai Phương Thúy đăng quang, cũng rất nhiều người chê cô ấy gầy, đen, không đẹp bằng á hậu, nhưng thực tế đã chứng tỏ cô ấy là một trong những hoa hậu có vẻ đẹp bền và quan trọng hơn là làm được nhiều việc có ích cho xã hội. Khi em chứng minh được khả năng và tấm lòng của mình thì mọi người sẽ hiểu thôi. Dù câu trả lời của em trong phần thi ứng xử không tốt nhưng cô nghĩ em còn nhiều thời gian để nâng cao hiểu biết. Quan trọng là đừng bao giờ ngừng học hỏi. Thực tế cho thấy, những hoa hậu có học vấn tốt sẽ đi xa và tránh được những cám dỗ mà danh hiệu và tuổi trẻ của các em mang lại. Cô không biết liệu em còn tiếp tục theo học ở FTU không vì mô hình quản lý sinh viên kiểu hành chính của các trường đại học ở Việt Nam sẽ làm em khó có thể thực hiện các nghĩa vụ của hoa hậu. Qua trang báo này, cô gửi lời chúc em luôn tự tin và tỏa sáng. Cô tin rằng, với vẻ đẹp, trí tuệ của em, lại được gia đình yêu thương, ủng hộ, em sẽ thành công, rất thành công... |



