Tin vui đến với gia đình liệt sĩ Lê Bật Quyết ở xã Tân Ninh vào thời điểm những người anh, chị của liệt sĩ đều đã bước sang tuổi xế chiều. Liệt sĩ Lê Bật Quyết sinh năm 1951, nhập ngũ tháng 1/1971 và hi sinh tháng 10/1972 tại chiến trường miền Nam.
Ngày người thanh niên ấy lên đường nhập ngũ, người anh cả là ông Lê Bật Quyên cũng đang làm nhiệm vụ quốc tế tại chiến trường Campuchia. Đến năm 1975 trở về quê hương, điều đầu tiên ông nhận được lại là tin người em trai đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường. Hai anh em cùng khoác ba lô ra trận, nhưng ngày đất nước thống nhất chỉ có một người trở về.
Hơn nửa thế kỷ trôi qua, dấu tích chiến tranh vẫn hằn trên cơ thể người lính già từng chiến đấu ở chiến trường miền Nam và Campuchia, lại mang di chứng chất độc da cam. Trí nhớ lúc nhớ lúc quên, sức khỏe ngày một giảm sút, nhưng mỗi lần nhắc đến người em trai đã hi sinh, ông Quyên vẫn không giấu được sự nghẹn ngào. Giờ đây, sau hơn 50 năm mòn mỏi kiếm tìm, gia đình cuối cùng cũng biết nơi người em đang yên nghỉ.
Cũng nằm lại chiến trường khi tuổi đời vừa đôi mươi là liệt sĩ Đặng Công Nễ, sinh năm 1952 trong một gia đình có ba chị em ở xã Quảng Ngọc, tỉnh Thanh Hóa. Mồ côi cha mẹ từ nhỏ, cậu bé Nễ được người chú ruột đón về xã Hợp Lý nuôi dưỡng. Năm 1970, chàng trai trẻ tình nguyện lên đường nhập ngũ rồi anh dũng hi sinh vào tháng 4/1972.
Hơn nửa thế kỷ trôi qua, hai người chị của liệt sĩ nay đều tuổi cao nhưng chưa một ngày thôi mong ngóng tin em. Tháng 7/2025, cả hai cùng tham gia lấy mẫu ADN, gửi gắm thêm một hi vọng vào hành trình tìm kiếm kéo dài hơn 50 năm. Ở quê nhà Hợp Tiến, ông Đặng Công Giang, người cháu đang thờ cúng liệt sĩ, vẫn đều đặn hương khói cho người chú chưa một lần được trở về.
Ngày nhận kết quả đối sánh ADN, điều ông nghĩ đến đầu tiên không phải là mình, mà là hai người bác gái. "Từ nay hai bác đã biết em mình nằm ở đâu rồi. Gia đình cũng biết nơi để vào thăm, để thắp hương cho chú. Bao nhiêu năm chỉ thờ vọng, giờ chú đã có một địa chỉ để người thân tìm về. Với gia đình, không gì quý hơn tin này", ông Giang xúc động chia sẻ.
Tháng Bảy này cũng mang đến niềm vui đặc biệt cho gia đình liệt sĩ Nguyễn Công Tuấn. Là con trai cả trong gia đình có bảy anh chị em, năm 1970, anh hăng hái lên đường nhập ngũ. Ba năm sau, người thanh niên ấy anh dũng hi sinh nơi chiến trường. Suốt hơn nửa thế kỷ, gia đình vẫn chưa dừng hành trình kiếm tìm. Người mẹ của liệt sĩ qua đời năm 2021, mang theo nỗi day dứt lớn nhất của cuộc đời là chưa một lần biết chính xác nơi con trai yên nghỉ.
Bốn năm sau ngày bà mất, tháng 7/2025, cậu ruột cùng những người thân bên ngoại tiếp tục tham gia lấy mẫu ADN, thay người mẹ đi tiếp chặng đường còn dang dở. Một năm sau, kết quả đối sánh xác định liệt sĩ Nguyễn Công Tuấn đang an nghỉ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Ngã Bảy. Người mẹ không còn để đón ngày tìm thấy con, nhưng điều bà chờ đợi suốt cả cuộc đời cuối cùng cũng đã được những người ở lại thực hiện trọn vẹn.
Ba gia đình, ba số phận, ba cuộc kiếm tìm kéo dài hơn nửa thế kỷ, cuối cùng đã gặp nhau ở những kết quả đối sánh ADN trong tháng Bảy tri ân.
