Tờ trình tóm tắt về dự án luật được Thiếu tướng Lê Quốc Hùng, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an trình bày, nêu rõ: Pháp lệnh CSCĐ được UBTVQH khóa XIII thông qua ngày 23/12/2013, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/7/2014, đây là cơ sở pháp lý quan trọng để CSCĐ phát huy vai trò là lực lượng nòng cốt thực hiện biện pháp vũ trang xử lý kịp thời, có hiệu quả các hoạt động gây phương hại đến ANTT, biểu tình bạo loạn; trấn áp tội phạm có sử dụng vũ khí, đấu tranh triệt phá các chuyên án, các băng, ổ nhóm tội phạm có tổ chức; bảo vệ tuyệt đối an toàn các mục tiêu, hội nghị, sự kiện chính trị quan trọng… góp phần bảo vệ an ninh quốc gia, đảm bảo trật tự an toàn xã hội (TTATTXH), phục vụ đắc lực cho sự nghiệp phát triển kinh tế, xã hội của đất nước.
Việc xây dựng và ban hành Luật CSCĐ nhằm thể chế hóa các quan điểm, chủ trương của Đảng, Nhà nước về xây dựng lực lượng CSCĐ cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại tại các văn kiện như Nghị quyết Đại hội Đại biểu toàn quốc lần thứ XI, XII, XIII của Đảng và Nghị quyết của Bộ Chính trị về Chiến lược bảo vệ An ninh quốc gia, cũng như Đề án hiện đại hóa lực lượng CSCĐ đến năm 2025, tầm nhìn 2030 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt.
Thời gian qua, Quốc hội đã ban hành nhiều luật chuyên ngành, trong đó có những quy định liên quan đến nhiệm vụ, quyền hạn của CSCĐ như: Luật CAND, Luật Quản lý, sử dụng vũ khí, vật liệu nổ và công cụ hỗ trợ, Luật Phòng, chống khủng bố, Luật Hàng không dân dụng... nhưng mới dừng lại ở các nguyên tắc chung, đòi hỏi phải xây dựng những quy định cụ thể nhằm đảm bảo hành lang pháp lý để CSCĐ hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao. Đồng thời, khắc phục những hạn chế, bất cập của Pháp lệnh CSCĐ sau 7 năm triển khai thi hành.
Cũng theo Tờ trình, CSCĐ là lực lượng có tính chất đặc thù so với các lực lượng khác trong CAND, với chức năng nòng cốt thực hiện biện pháp vũ trang, được trang bị nhiều loại vũ khí, công cụ hỗ trợ, phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ hiện đại, đối tượng đấu tranh đa dạng, phức tạp; lĩnh vực, địa bàn hoạt động rộng; lực lượng này được huấn luyện thường xuyên, chuyên sâu để cơ động nhanh giải quyết kịp thời các vụ việc phức tạp về ANTT, bạo loạn vũ trang, khủng bố, bắt cóc con tin, trấn áp các loại tội phạm nguy hiểm có sử dụng vũ khí, giải tán các vụ gây rối, biểu tình... nhằm bảo vệ an ninh quốc gia, đảm bảo TTATXH trên phạm vi toàn quốc.
Mặt khác, trước những diễn biến phức tạp, khó lường của tình hình thế giới, khu vực tác động ảnh hưởng trực tiếp đến ANTT của nước ta như: Xung đột vũ trang, sắc tộc, tôn giáo, khủng bố quốc tế, biểu tình, bạo loạn; các mối đe dọa an ninh truyền thống, phi truyền thống (thiên tai, dịch bệnh)... đặt ra yêu cầu cấp thiết phải xây dựng Luật về lực lượng CSCĐ để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Dự thảo Luật gồm 5 chương, 32 điều, nội dung cơ bản được xây dựng trên cơ sở bám sát các giải pháp của 4 chính sách đã được Quốc hội, Chính phủ thông qua; kế thừa các quy định còn phù hợp của Pháp lệnh CSCĐ năm 2013.
Ngoài ra, còn bổ sung những quy định mới phù hợp với yêu cầu thực tiễn hoạt động của CSCĐ. Trong đó bổ sung thêm 2 quyền hạn cho CSCĐ tại Điều 11 của dự thảo Luật: Được mang theo người vũ khí, công cụ hỗ trợ, phương tiện, thiết bị kỹ thuật nghiệp vụ vào cảng hàng không và lên tàu bay, tàu thuyền trong các trường hợp chống khủng bố, giải cứu con tin, trấn áp tội phạm nguy hiểm có sử dụng vũ khí; bảo vệ vận chuyển hàng đặc biệt, áp giải bị can, bị cáo phạm tội đặc biệt nghiêm trọng; trường hợp cấp bách để giải quyết kịp thời các vụ việc phức tạp về ANTT theo điều động của cấp có thẩm quyền. Ngăn chặn, vô hiệu hóa phương tiện bay không người lái và các phương tiện khác trực tiếp tấn công, xâm phạm hoặc đe dọa tấn công, xâm phạm mục tiêu bảo vệ của CSCĐ.
Dự thảo Luật cũng điều chỉnh, làm rõ quy định về thẩm quyền quyết định điều động CSCĐ thực hiện nhiệm vụ của Tư lệnh CSCĐ và Giám đốc Công an tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (tại khoản 2 và khoản 3 Điều 19 của dự thảo Luật) đảm bảo chặt chẽ, linh hoạt, phù hợp với thực tế triển khai thực hiện nhiệm vụ của CSCĐ.
Bổ sung quy định về phối hợp của CSCĐ với cơ quan, tổ chức, lực lượng chức năng có liên quan và chính quyền địa phương trong thực hiện nhiệm vụ (tại Điều 20), trong đó quy định nguyên tắc phối hợp, nội dung phối hợp và cơ chế chỉ huy CSCĐ trong phối hợp giải quyết các vụ việc phức tạp về ANTT. Bổ sung quy định về tuyển chọn công dân vào CSCĐ và bố trí sử dụng cán bộ, chiến sỹ CSCĐ phù hợp với tính chất, yêu cầu nhiệm vụ, hoạt động của từng lực lượng...
Tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Quốc phòng và An ninh (UBQPAN) Lê Tấn Tới đã trình bày Báo cáo thẩm tra dự án Luật.
Qua thảo luận, UBTVQH cơ bản thống nhất với Báo cáo thẩm tra của UBQPAN, đánh giá cao Chính phủ đã chuẩn bị công phu, cơ bản đầy đủ các báo cáo, tài liệu kèm theo và bảo đảm đúng tiến độ theo yêu cầu của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật; đồng thời đề nghị Chính phủ tiếp tục bổ sung, hoàn thiện hồ sơ dự án Luật, nhất là đánh giá tác động về tổ chức biên chế, kinh phí ngân sách bảo đảm trang bị vũ khí, phương tiện…
Kết lại nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Trần Quang Phương đề nghị Cơ quan soạn thảo tiếp thu ý kiến của Cơ quan thẩm tra, ý kiến của UBTVQH, báo cáo Chính phủ hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội xem xét, cho ý kiến tại Kỳ họp thứ 2 sắp tới bảo đảm yêu cầu đề ra.
