Gỡ khó trong tiêu thụ nông sản trên nền tảng số
Chiều 17/11, tại Hà Nội, Trung ương Hội Nông dân Việt Nam phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) tổ chức Diễn đàn Chủ tịch Hội Nông dân Việt Nam - Bộ trưởng NN&MT “Lắng nghe nông dân nói”. Năm 2026 là lần thứ tư diễn đàn được tổ chức, với chủ đề “Kiến tạo nền nông nghiệp xanh, nông thôn hiện đại, cùng nông dân bước vào kỷ nguyên số”.
Một trong những vấn đề được nông dân quan tâm là ứng dụng công nghệ số trong quản lý vùng sản xuất, truy xuất nguồn gốc và đáp ứng yêu cầu của thị trường xuất khẩu.
Ông Nguyễn Văn Dự, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Nam Cường (xã Yên Cường, tỉnh Ninh Bình), đề nghị làm rõ các giải pháp hỗ trợ địa phương, hợp tác xã trong quản lý mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói sau khi nhiệm vụ này được phân cấp về cấp xã. Theo ông Dự, bảo đảm chất lượng dữ liệu, đáp ứng yêu cầu của thị trường nhập khẩu và tăng cường hậu kiểm có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng duy trì hoạt động xuất khẩu nông sản.
Trả lời kiến nghị này, ông Nguyễn Quốc Mạnh, Phó Cục trưởng Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật, cho biết Nghị quyết số 36/2026/NQ-CP chuyển mạnh tư duy quản lý từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”, nhằm tập trung nguồn lực phục vụ việc cấp mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói xuất khẩu.
Theo quy định, UBND cấp xã tổ chức hậu kiểm trong thời hạn tối đa 3 tháng kể từ ngày mã số được cấp. Việc hậu kiểm này áp dụng đối với các mã số vùng trồng đăng ký tiêu thụ trong nước hoặc xuất khẩu đến thị trường không yêu cầu mã số.
Sau khi được cấp mã số, tổ chức, cá nhân có mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói phải thực hiện tự giám sát tối thiểu 1 lần/năm đối với cơ sở đóng gói; đối với vùng trồng, việc giám sát được thực hiện trước mỗi vụ thu hoạch theo yêu cầu kỹ thuật. Hồ sơ giám sát phải được lưu giữ theo quy định.
UBND cấp tỉnh được giao nhiệm vụ thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm theo thẩm quyền; tổ chức kiểm tra các vùng trồng, cơ sở đóng gói đã được cấp mã số theo chương trình của nước nhập khẩu.
“Như vậy, với quy định tổ chức, cá nhân có mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói phải thực hiện tự giám sát, UBND cấp tỉnh còn được giao thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm sẽ cơ bản đảm bảo hạn chế nguy cơ vi phạm hoặc bị tạm dừng mã số, giúp người dân và hợp tác xã chủ động khắc phục trước khi ảnh hưởng đến xuất khẩu”, đại diện Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật nhấn mạnh.
Bộ NN&MT khuyến cáo các doanh nghiệp xuất khẩu nông sản thường xuyên theo dõi, cập nhật kịp thời những yêu cầu, thay đổi của nước nhập khẩu; đồng thời kiểm tra chất lượng hàng hóa trước khi xuất khẩu, tránh bị cảnh báo do vi phạm quy định về an toàn thực phẩm, kiểm dịch thực vật của nước nhập khẩu.
Bộ cũng sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tăng cường thông tin, tuyên truyền, nâng cao nhận thức và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân trong quá trình canh tác, đóng gói, xuất khẩu nông sản, bảo đảm thực hiện đúng quy trình, quy định của thị trường nhập khẩu.
Hoàn thiện chính sách đất đai, bảo đảm quyền lợi của nông dân
Tại diễn đàn, Phó Cục trưởng Cục Quản lý đất đai (Bộ NN&MT) Bùi Văn Hải thông tin về một số chính sách mới trong dự thảo Luật Đất đai sửa đổi, hướng tới bảo đảm tốt nhất quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người sử dụng đất.
Theo ông Hải, dự thảo quy định người có đất bị thu hồi được bồi thường bằng đất cùng mục đích sử dụng. Trường hợp địa phương có quỹ đất, quỹ nhà ở và người dân có nhu cầu, việc bồi thường có thể được thực hiện bằng đất khác mục đích sử dụng hoặc bằng nhà ở. Người dân cũng có thể nhận tiền nếu địa phương không có đất để bồi thường hoặc người có đất thu hồi có nhu cầu nhận tiền.
Đối với việc thu hồi đất ở, các khu tái định cư, dự án tái định cư phải bảo đảm hạ tầng dịch vụ thiết yếu, đồng thời quan tâm đến sinh kế của người dân. Hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội tại các khu tái định cư phải được ưu tiên bố trí ở những nơi thuận lợi.
Đáng chú ý, ông Bùi Văn Hải nhấn mạnh, khi thu hồi đất, cơ quan chức năng phải điều tra, xác định thu nhập từ việc sử dụng đất và tài sản gắn liền với đất; tổ chức lấy ý kiến, tiếp thu ý kiến của người có đất bị thu hồi trước khi phê duyệt phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.
Một chính sách mới được đề xuất trong dự thảo là cho phép người có đất bị thu hồi được hoán đổi diện tích đất. Theo đó, người dân có thể hoán đổi phần đất ở bị thu hồi sang phần diện tích còn lại của thửa đất hoặc sang phần diện tích của thửa đất khác thuộc quyền sử dụng của mình trong địa bàn cấp xã nơi có đất thu hồi.
Theo đại diện Cục Quản lý đất đai, dự thảo lần này cũng đề xuất nhiều chính sách đối với hộ gia đình, cá nhân người nông dân, trong đó có việc thu gọn phân loại đất nông nghiệp và đơn giản hóa thủ tục chuyển đổi mục đích sử dụng đất.
Cụ thể, cơ cấu phân loại đất được thu gọn theo các nhóm đất lớn. Nhóm đất nông nghiệp gồm: đất canh tác (bao gồm đất trồng lúa, đất trồng cây hằng năm và cây lâu năm khác), đất lâm nghiệp, đất chăn nuôi tập trung, đất thủy sản và đất nông nghiệp khác. So với Luật Đất đai năm 2003, cách phân loại này được thu gọn đáng kể.
Điều 56 của dự thảo Luật quy định chỉ những trường hợp chuyển đổi giữa các loại đất thuộc các nhóm đất khác nhau mới phải thực hiện thủ tục xin phép chuyển mục đích sử dụng đất. Như vậy, việc chuyển đổi quyền sử dụng đất và chuyển đổi mục đích sử dụng giữa các loại đất trong cùng nhóm đất nông nghiệp sẽ đơn giản hơn, giảm bớt thủ tục hành chính.
Bên cạnh đó, kế thừa quy định của Luật Đất đai năm 2024, dự thảo lần này tiếp tục cho phép sử dụng đất nông nghiệp kết hợp đa mục đích, bao gồm cả mục đích thương mại, dịch vụ, mà không phải thực hiện thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất. Chính sách này được kỳ vọng góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng đất trên một đơn vị diện tích, tạo sự linh hoạt cho người nông dân trong quá trình khai thác tài nguyên đất.
Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng nhấn mạnh, chuyển đổi xanh phải gắn với nâng cao giá trị nông sản và thu nhập của người nông dân, không để các yêu cầu mới trở thành gánh nặng chi phí. Đối với chuyển đổi số, cần ưu tiên những công cụ đơn giản, dễ sử dụng, hỗ trợ nông dân quản lý sản xuất, truy xuất nguồn gốc, tiếp cận thị trường và dịch vụ công.
Việc đào tạo kỹ năng số cần chuyển từ “học cho biết” sang “học để làm được việc”, phát huy vai trò của Hội Nông dân, hợp tác xã và lực lượng khuyến nông trong hướng dẫn người dân ngay tại cơ sở. Đặc biệt, phải chuyển từ tư duy “hỗ trợ từng hợp tác xã” sang “kiến tạo hệ sinh thái để hợp tác xã phát triển”, tạo điều kiện để nông dân tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và được hưởng lợi tương xứng từ thành quả sản xuất.