Lan tỏa bảo vệ ĐVHD trong cộng đồng
Tại TP Huế có 1.977 loài của 6 lớp động vật nổi bật. Theo thống kê chưa đầy đủ từ các dữ liệu đa dạng sinh học địa phương, khu vực Huế ghi nhận khoảng 90 loài động vật quý hiếm có tên trong Sách đỏ Việt Nam hoặc là loài đặc hữu, tập trung nhiều tại các khu rừng tự nhiên như Vườn Quốc gia Bạch Mã, các Khu Dự trữ thiên nhiên Phong Điền, Sao la, Khu Bảo vệ cảnh quan Bắc Hải Vân…
Trước những áp lực ngày càng gia tăng đối với công tác bảo vệ đa dạng sinh học, TP Huế đã và đang triển khai nhiều giải pháp đồng bộ trong quản lý, bảo vệ động vật hoang dã (ĐVHD) nhằm góp phần gìn giữ hệ sinh thái tự nhiên và hướng tới phát triển bền vững. Cùng với việc chủ động triển khai các giải pháp quản lý; công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật được TP Huế đặc biệt chú trọng, hướng đến thay đổi nhận thức và hành vi của người dân.
Các nội dung tuyên truyền tập trung vận động người dân không săn bắt, bẫy, tận diệt, mua bán, tiêu thụ ĐVHD, chim di cư. Đồng thời, thành phố cũng phát động phong trào quần chúng tham gia phát hiện, tố giác, ngăn chặn các hành vi vi phạm; kịp thời cung cấp thông tin qua đường dây nóng và Trung tâm Giám sát, điều hành đô thị thông minh (Hue-S) để xử lý nhanh chóng, hiệu quả…
Nhờ đẩy mạnh tuyên truyền, nhận thức của người dân đã có chuyển biến rõ rệt. Từ năm 2024 đến nay, người dân trên toàn địa bàn thành phố đã tự nguyện giao nộp khoảng 250 loại động vật quý hiếm cho cơ quan chức năng. Đặc biệt, trong 7 tháng đầu năm 2026, có 38 trường hợp tự nguyện giao nộp 41 cá thể ĐVHD, trong đó 20 cá thể nhóm IB như: Kỳ đà vân, Diều hoa Miến Điện, Tê tê Java, Cu li nhỏ, Rùa hộp trán vàng miền Trung, Cầy gấm, cá Sấu nước ngọt, Rắn hổ chúa… Đây đều là những loài nguy cấp, quý hiếm có giá trị cao về bảo tồn.
Điển hình, mới đây Hạt Kiểm lâm khu vực Trung tâm TP Huế tiếp nhận một cá thể rùa hộp trán vàng thuộc nhóm IB do ông Đào Văn Ân (trú TP Huế) tự nguyện bàn giao cho cơ quan chức năng. Sau khi được cứu hộ, chăm sóc sức khỏe, cá thể đã tái thả thành công về môi trường tự nhiên. Hay Bảo tàng Thiên nhiên duyên hải miền Trung (Sở Khoa học và Công nghệ TP Huế) vừa tiếp nhận một tiêu bản ĐVHD qua chế tác do ông V.T.M. (trú phường Thuận Hóa, TP Huế) tự nguyện trao tặng.
Theo thông tin do ông M. cung cấp, tiêu bản được một người bạn trao tặng ông cách đây khoảng 10 năm. Nhận thức được giá trị của mẫu vật đối với công tác bảo quản, nghiên cứu, trưng bày và giáo dục cộng đồng, ông đã quyết định chuyển giao mẫu vật cho Bảo tàng quản lý và phát huy giá trị lâu dài.
Qua nhận diện, mẫu vật có đặc điểm hình thái tương đồng với loài Báo gấm (Neofelis nebulosa). Loài Báo gấm có phân bố rất rộng, từ Lai Châu, Lào Cai vào đến khu vực Tây Nguyên. Theo nội dung thông tin về loài, Báo gấm được phân hạng bảo tồn ở mức CR trong Sách đỏ Việt Nam (2024), VU theo IUCN (2025), thuộc Nhóm IB…
Lãnh đạo Chi cục kiểm lâm khẳng định, việc tự nguyện giao nộp các loại động vật quý hiếm cũng như các tiêu bản thể hiện ý thức, trách nhiệm trong việc gìn giữ các giá trị thiên nhiên, góp phần lan tỏa thông điệp không săn bắt, mua bán, vận chuyển, trao đổi hoặc lưu giữ trái phép động vật hoang dã và các sản phẩm có nguồn gốc từ ĐVHD.
Kiên quyết xử lý vi phạm
Theo UBND TP Huế, thực hiện Kế hoạch 628/KH-BCA-BNN&MT giữa Bộ Công an và Bộ Nông nghiệp – Môi trường về phối hợp tổ chức tuyên truyền, đấu tranh, xử lý góp phần ngăn chặn các hành vi vi phạm pháp luật liên quan đến bảo vệ các loài ĐVHD, bảo vệ nguồn lợi thủy sản Việt Nam (Kế hoạch 628); lực lượng chức năng của TP Huế đã tổ chức 76 lượt tuần tra, truy quét về quản lý, bảo vệ ĐVHD, chim di cư; phát hiện và xử lý hành chính 39 vụ vi phạm.
Đồng thời, thu giữ tang vật, phương tiện vi phạm bị tịch thu và tiêu hủy với số lượng lớn, gồm 11.170 m² lưới, 359 cọc tre, 12 loa phát tiếng chim, 4 máy phát tiếng chim, 5.891 cò xốp, 33.350 que dính nhựa, 2 lán trại và 97 bẫy kẹp. Đồng thời, lực lượng chức năng đã tái thả 235 cá thể chim về môi trường tự nhiên, góp phần lập lại trật tự, bảo vệ hệ sinh thái và các loài hoang dã trên địa bàn…
Bên cạnh đó, từ năm 2024 đến nay, Cơ quan Công an, CCKL TP Huế đã xử lý độc lập hành chính hàng chục vụ vi phạm liên quan đến tàng trữ, mua bán ĐVHD, có vụ ở huyện A Lưới cũ bị xử lý hình sự… Hay cuối tháng 7 vừa qua, qua công tác nắm tình hình, quản lý địa bàn, Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Huế phát hiện đối tượng T.N.L. (SN 1999, trú phường Hương An, TP Huế) có hành vi tàng trữ, mua bán động vật rừng không có giấy tờ hợp pháp. Qua kiểm tra, Công an thu giữ 30 cá thể cầy vòi hương và ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính 105 triệu đồng đối với T.N.L. Đồng thời, Phòng Cảnh sát kinh tế vừa phối hợp Trung tâm Cứu hộ, Bảo tồn và Phát triển sinh vật - Vườn quốc gia Bạch Mã, Trạm Thú y khu vực VI chăm sóc, kiểm tra sức khỏe và thả 30 cá thể cầy vòi hương về tự nhiên theo đúng quy định.
Theo UBND TP Huế, quá trình triển khai công tác quản lý, bảo vệ ĐVHD trên địa bàn vẫn còn đối mặt với không ít khó khăn, thách thức cần được tập trung tháo gỡ. Trong đó, diện tích rừng lớn, địa hình phức tạp, nhiều khu vực ngập nước sâu trong khi lực lượng chức năng còn mỏng, thiếu trang thiết bị chuyên dụng.
Bên cạnh đó, các đối tượng vi phạm ngày càng tinh vi, thường lợi dụng đêm tối, khu vực giáp ranh hoặc sử dụng phương tiện di chuyển nhanh để né tránh sự kiểm tra của lực lượng chức năng; thậm chí chuyển sang giao dịch mua bán qua mạng xã hội nhằm đối phó với công tác quản lý. Nhận thức của một bộ phận người dân về bảo vệ ĐVHD vẫn còn hạn chế. Một số người vẫn duy trì tập quán săn bắt động vật rừng, sử dụng ĐVHD làm thực phẩm, tiềm ẩn nguy cơ phát sinh các hành vi vi phạm pháp luật, gây ảnh hưởng đến cân bằng sinh thái và đa dạng sinh học…
Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND TP Huế Hoàng Hải Minh, thời gian tới, TP Huế sẽ tập trung triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp trọng tâm. Trong đó, ưu tiên hoàn thiện cơ chế phối hợp, phân công rõ trách nhiệm giữa các lực lượng; tăng cường trao đổi, chia sẻ thông tin giữa các cơ quan chức năng; đẩy mạnh kiểm tra, tuần tra liên ngành tại các địa bàn, tuyến, điểm có nguy cơ cao, đặc biệt chú trọng kiểm soát hoạt động mua bán các sản phẩm phục vụ săn bắt ĐVHD.
Bên cạnh đó, tiếp tục phát huy vai trò của chính quyền cơ sở và cộng đồng trong việc phát hiện, cung cấp thông tin về các hành vi vi phạm; đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật nhằm nâng cao nhận thức, từng bước giảm nhu cầu tiêu thụ ĐVHD… Phòng Cảnh sát kinh tế Công an TP Huế khuyến cáo người dân không săn bắt, nuôi nhốt, vận chuyển, mua bán trái phép ĐVHD; kịp thời tố giác các hành vi vi phạm để cùng chung tay bảo vệ thiên nhiên và đa dạng sinh học.
