Những “điểm nghẽn” kéo dài nhiều năm
Theo thống kê của các cơ quan chức năng, hiện toàn tỉnh Thanh Hóa có 423 dự án tồn đọng, kéo dài, trong đó có 112 dự án đầu tư công và 311 dự án đầu tư trực tiếp, dự án có sử dụng đất. Đây là con số không nhỏ đối với một địa phương đang nằm trong nhóm các tỉnh dẫn đầu cả nước về thu hút đầu tư. Nhiều dự án được kỳ vọng sẽ tạo ra động lực phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng hạ tầng đô thị, mở rộng không gian phát triển nhưng sau nhiều năm vẫn dang dở hoặc chưa thể triển khai.
Tại phường Hạc Thành, hiện còn 40 dự án tồn đọng, kéo dài có nguy cơ gây thất thoát, lãng phí. Qua rà soát, có 6 dự án đã được tháo gỡ hoặc đủ điều kiện đưa ra khỏi danh sách tồn đọng; 10 dự án đã xác định được phương án xử lý khả thi; số còn lại vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn, vướng mắc phức tạp. Dễ dàng nhận thấy tại nhiều khu vực của đô thị trung tâm là những khu đất đã hoàn thành giải phóng mặt bằng nhưng chưa được khai thác; nhiều công trình xây dựng dở dang nằm phơi mưa nắng suốt nhiều năm; không ít khu vực đã được quy hoạch phát triển đô thị nhưng chưa thể đưa vào sử dụng.
Trong danh sách các dự án chậm tiến độ có nhiều công trình nằm ở những vị trí đắc địa như Khu xen cư Hồ Toàn Thành; Khu căn hộ cao cấp và Trung tâm thương mại Bờ Hồ; Khu dân cư 01, 03 Nguyễn Du; Công viên nước Đông Hương; Tòa nhà hỗn hợp Vgreen; Khu đô thị mới Bắc Đại lộ Lê Lợi; Khu đô thị mới ven Sông Hạc; Khu đô thị Xanh; Khu tái định cư Đông Vệ I... Những dự án này từng được kỳ vọng sẽ góp phần thay đổi diện mạo đô thị, tạo việc làm, tăng thu ngân sách và nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân. Tuy nhiên, việc chậm triển khai trong thời gian dài đã khiến hiệu quả sử dụng đất đai bị suy giảm, ảnh hưởng đến cảnh quan đô thị và môi trường đầu tư.
Không riêng khu vực trung tâm, tại hai phường Sầm Sơn và Nam Sầm Sơn hiện vẫn còn 21 dự án tồn đọng. Trong đó có 13 dự án đã xác định được phương án tháo gỡ, 8 dự án còn vướng mắc liên quan đến đất đai, đầu tư, xây dựng và tài chính. Nhiều dự án có quy mô lớn như Quảng trường biển và trục cảnh quan lễ hội; Khu đô thị sinh thái biển Đông Á; Khu dân cư, tái định cư thôn Hồng Thắng; Khu vườn đảo hoang và Hoài niệm thuộc Khu du lịch văn hóa sinh thái núi Trường Lệ... vẫn đang được các cơ quan chức năng tập trung xử lý.
Tại phường Bỉm Sơn và Quang Trung, trong tổng số 15 dự án tồn đọng, kéo dài, đến nay đã có 11 dự án được đưa ra khỏi danh mục tồn đọng, trong đó 4 dự án đã hoàn thành xử lý các vướng mắc để triển khai bình thường. Kết quả này cho thấy những chuyển biến tích cực bước đầu trong công tác rà soát, tháo gỡ khó khăn cho các dự án kéo dài.
Nếu ở khu vực đô thị, các dự án tồn đọng chủ yếu liên quan đến bất động sản, thương mại và hạ tầng đô thị thì tại khu vực miền núi, nhiều dự án công nghiệp quy mô lớn cũng đang trong tình trạng kéo dài nhiều năm.
Điển hình là dự án Thủy điện Hồi Xuân trên thượng nguồn sông Mã. Dự án có tổng mức đầu tư hơn 3.320 tỷ đồng, diện tích sử dụng khoảng 600ha, công suất thiết kế 102MW, sản lượng điện dự kiến 432 triệu KWh mỗi năm. Khởi công từ tháng 3/2010 và được kỳ vọng sẽ hòa lưới điện quốc gia vào năm 2014, song đến nay sau 16 năm triển khai, công trình vẫn chưa thể hoàn thành. Đây từng được xem là một trong những dự án năng lượng quan trọng của Thanh Hóa, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng và thúc đẩy phát triển kinh tế khu vực miền Tây của tỉnh. Tuy nhiên, những khó khăn kéo dài đã khiến dự án nhiều lần lỡ hẹn.
Tương tự, dự án Nhà máy Xi măng Thanh Sơn tại xã Thúy Sơn được khởi công từ cuối năm 2007 với tổng vốn đầu tư khoảng 1.500 tỷ đồng. Theo kế hoạch ban đầu, nhà máy sẽ đi vào hoạt động từ năm 2010 với công suất 2.500 tấn clinker/ngày. Thế nhưng sau gần hai thập kỷ, dự án vẫn chưa hình thành nhà máy như kỳ vọng. Khu đất từng được quy hoạch cho dự án hiện vẫn trong tình trạng hoang hóa.
Những dự án kéo dài hàng chục năm như vậy không chỉ gây lãng phí tài nguyên đất đai mà còn làm giảm hiệu quả sử dụng nguồn lực xã hội, ảnh hưởng đến cơ hội phát triển của địa phương và đời sống người dân trong vùng dự án.
Quyết liệt xử lý, không để thất thoát, lãng phí
Theo đánh giá của Sở Công thương tỉnh Thanh Hóa, nguyên nhân chủ yếu dẫn đến tình trạng dự án chậm tiến độ xuất phát từ những vướng mắc trong công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng; thiếu quỹ đất tái định cư; các thủ tục pháp lý liên quan đến đất đai, quy hoạch và giá đất. Bên cạnh đó, năng lực tài chính và năng lực triển khai của một số chủ đầu tư, nhà thầu còn hạn chế. Việc thiếu nguồn vật liệu xây dựng trong từng thời điểm cũng ảnh hưởng đáng kể đến tiến độ thi công. Đáng chú ý, không ít dự án chậm triển khai do chủ đầu tư không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo quy định của pháp luật hoặc không còn đủ năng lực để tiếp tục thực hiện dự án.
Trước thực trạng này, ngay trong quý I/2026, UBND tỉnh Thanh Hóa đã thực hiện nhiều biện pháp mạnh nhằm siết chặt quản lý đất đai và xử lý các dự án vi phạm. Trong đó, tỉnh đã quyết định thu hồi gần 9.000m² đất của Công ty cổ phần Tập đoàn Miền núi tại xã Ngọc Lặc do vi phạm pháp luật đất đai. Tương tự, hơn 1.900m² đất của Công ty cổ phần Dịch vụ - Thương mại đa quốc gia Ánh Dương tại phường Nghi Sơn cũng bị thu hồi sau khi cơ quan chức năng xác định chủ đầu tư không thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ theo quy định. Việc thu hồi đất đối với các dự án chậm tiến độ được đánh giá là động thái mạnh mẽ, thể hiện quan điểm kiên quyết của tỉnh trong việc sàng lọc các nhà đầu tư yếu kém, chây ì hoặc không đủ năng lực triển khai dự án.
Thời gian gần đây, đồng chí Lê Đức Thái, Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa đã trực tiếp dẫn đầu các đoàn công tác tỉnh kiểm tra thực tế tại nhiều địa phương có số lượng dự án tồn đọng lớn như Hạc Thành, Quang Trung, Bỉm Sơn, Sầm Sơn và Nam Sầm Sơn. Bí thư Lê Đức Thái yêu cầu các địa phương, sở, ngành liên quan, xác định rõ trách nhiệm, xây dựng lộ trình cụ thể cho từng dự án; kiên quyết xử lý các trường hợp vi phạm pháp luật, chậm triển khai kéo dài; đồng thời tạo điều kiện cho các nhà đầu tư có năng lực tiếp tục thực hiện dự án theo đúng quy định.
Bí thư Tỉnh ủy Thanh Hóa cũng yêu cầu đối với các dự án đã có kết luận thanh tra, kiểm tra, kiểm toán hoặc bản án của tòa án thì phải tập trung thực hiện dứt điểm các nội dung đã được kết luận; không để kéo dài thêm. Các dự án vướng mắc về giải phóng mặt bằng, tái định cư, xác định giá đất và nghĩa vụ tài chính đất đai được xác định là nhóm nhiệm vụ trọng tâm cần ưu tiên giải quyết trong thời gian tới.
Mục tiêu mà tỉnh Thanh Hóa đặt ra là cơ bản hoàn thành xử lý các khó khăn, vướng mắc liên quan đến các dự án tồn đọng trong quý III/2026. Đồng thời nghiên cứu đưa kết quả xử lý dự án chậm tiến độ trở thành tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành nhiệm vụ của cơ quan, đơn vị và người đứng đầu.
Với quyết tâm chính trị cao cùng những giải pháp đồng bộ đang được triển khai, Thanh Hóa kỳ vọng sẽ từng bước tháo gỡ các “nút thắt” tồn tại nhiều năm, khơi thông hàng nghìn tỷ đồng nguồn lực đang bị “đóng băng”. Không chỉ giải quyết bài toán lãng phí đất đai và tài sản công, việc xử lý hiệu quả các dự án tồn đọng còn góp phần củng cố niềm tin của người dân, doanh nghiệp và nhà đầu tư, tạo động lực mới cho sự phát triển nhanh và bền vững của tỉnh trong giai đoạn tới.
