Mỗi độ xuân về, nhất là vào dịp kỷ niệm ngày 3 tháng 2 lịch sử khi vang lên lời ca: "… Bao năm khổ đau, đất nước ta không mùa xuân/ Cuộc đời tăm tối, chốn lao tù bao hờn căm/ Vừng dương hé sáng khi khắp nơi ta có Đảng/ Bóng tối lui dần, tiếng chim vui hót vang…" lại mang hồn ta về với quá khứ đau thương, cực nhục của đất mẹ thân yêu những năm 1940 - 1945.
Đã hơn 60 năm qua đi, mà nay, trong ký ức nhiều người, tuy không nhớ rõ, nhưng vẫn còn đọng lại tản mạn nhiều bài hát của ngày ấy, u sầu đến nẫu ruột gan: "… Biết đâu bờ bến, một con thuyền trong đêm thâu…", "Trời mong mây tan/ Dương thế bao lần sầu…", "Đời lạnh lùng trôi theo dòng nước mắt/ Với bao tiếng tơ khóc thương đời/… Lệ sầu rơi xuống đàn tôi…"… Cuộc đời đất nước thời bấy giờ và thân phận con người sao mà lâm ly, bi đát, bế tắc đến vậy!
Xã hội mong chờ một luồng gió mạnh thổi đến xua tan bầu không khí tràn đầy uất hận, ngột ngạt tận cùng. Thế rồi, bỗng có một ngày, giữa các bể khổ trần gian ấy vụt bay lên một khúc ca xuân tươi mới vô ngần… Bài hát Mùa xuân và tuổi trẻ. Bài hát có tiết tấu và ca từ trong sáng, rộn ràng, trẻ, vui, có những câu, những phách nhịp hát ngắt quãng và rất nhanh, mạnh, dứt khoát từng nốt nhạc, từng ca từ; mang lại niềm lạc quan yêu đời lạ thường: "Ngày thắm tươi bền đời xuân mới/ Lòng đắm say bao nguồn vui sống/ Xuân về với ngàn hoa tươi sáng/… Ta hát ca cho lòng thêm hăng hái/… Hát vang lên/ Đời ta thêm thắm tươi/… Đừng để lòng thổn thức tình mê đắm…".
Và điều gì đến, ắt sẽ đến. Cuộc cách mạng Mùa Thu Tháng Tám 1945 đã bùng nổ và cuộc kháng chiến chống Pháp đã diễn ra. Đất nước tưng bừng trong muôn tiếng ca: "Đừng để lòng thổn thức tình mê đắm"; "Hèn thay đời nhàn cư, hèn thay vui yêu đương/ Coi thường công danh như phù vân"; "Diệt phát-xít, giết bầy chó đê hèn của chúng/ Tiến lên nền Dân chủ Cộng hòa"; "Tiến lên đường, tới sa trường, ta xứng danh là cảm tử quân"; "Ra đi, ra đi, bảo toàn sông núi/ Ra đi, ra đi, thà chết chớ lui/… Giành quyền tự do, hạnh phúc cho dân"…
Triệu triệu, lớp lớp thanh niên cùng với dân tộc vùng lên đập tan xiềng gông áp bức, bóc lột, xóa bỏ đời nô lệ lầm than, băng ra tiền tuyến, chịu đựng vô vàn gian khổ hy sinh, quyết giành lại mùa xuân, đã làm nên một Điện Biên Phủ rực rỡ tên vàng, giải phóng hoàn toàn miền Bắc. Lòng người vô cùng hân hoan, tin yêu đón chào ngày vui mới, cuộc đời mới: "Đảng đã cho ta một mùa xuân đầy ước vọng/ Một mùa xuân tươi tràn ánh sáng khắp nơi nơi/ Đảng đã đem về tuổi xuân cho nước non/ Vang tiếng hát ca chứa chan niềm yêu đời/… Và rồi từ đây ánh dương soi đời mới/ Tiến theo cờ Đảng là thấy tương lai sáng tươi".
Song, miền
Giặc Mỹ đã gây nên cuộc chiến tranh xâm lược cục bộ Việt
Các binh đoàn hùng dũng nối nhau ra tiền tuyến. Các đoàn xe cơ giới băng qua đạn, lửa, chật đường vào chở nặng cả mùa xuân. Lòng người quặn nỗi đau chia cắt khi qua vĩ tuyến 17, lắng nghe sông Đakrông mùa xuân về: "… Đakrong ơi! Tây Nguyên ơi/ Xuân về đậu vai áo cô gái của Trường Sơn/ Xuân về theo chân bước quân đi rộn ràng/… Ta gọi mùa xuân tới cho tiếng ca rộn ràng/… Đakrong ơi/ Dòng sông xanh thắm nối đôi bờ mùa xuân".
Trên rừng núi các chiến trường miền
Các đơn vị quân giải phóng mang theo lời hát Xuân chiến khu, tiến về đồng bằng, mở những trận đánh mùa xuân, quét sạch giặc thù, giải phóng thành đô và cuối cùng làm nên Đại thắng mùa xuân 1975. Sài Gòn đi trước về sau, tràn ngập niềm hạnh phúc trong ngày hội lớn nhất trên đời: "Mùa xuân này về trên quê ta, khắp đất trời biển rộng bao la/ Sau ba mươi năm ta mới gặp nhau/ Vui sao nước mắt lại trào/… Mùa xuân trên thành phố Hồ Chí Minh là mùa xuân đẹp nhất quê mình".
Ước mơ đã thành hiện thực. Cả nước nô nức, tưng bừng trong khúc ca khải hoàn, chào mừng non sông gấm vóc đã hoàn toàn độc lập, tự do, thống nhất, hòa bình: "Em ơi, mùa xuân đến rồi đó/ Sáng rực ngàn hoa, ánh mặt trời/… Em ơi, mùa xuân đến rồi đó/… Xúc động lòng ta trước cuộc đời…".
Từ đây, con người mới thật sự có điều kiện để phát huy nội lực tự do và sức sáng tạo để xây dựng đất nước đàng hoàng to đẹp, cuộc sống cá nhân tốt đẹp hơn. Những cung đàn mùa xuân ngân vang khắp nơi nơi: "Đường vui nay bước thênh thang/ Tâm hồn lộng gió em ơi!/ Xuân về non nước bao la/ Xây đời mộng ước tương lai/ Em ơi, vút lên một tiếng đàn…".
Những giờ phút của đêm giao thừa là khoảnh khắc thời gian thiêng liêng với mỗi đời người và càng có ý nghĩa trọng đại biết bao với một quốc gia, dân tộc. Đó là lúc tĩnh lặng để nhìn lại những gì đã qua, lắng nghe mùa xuân về, lắng sâu từng hơi thở mùa xuân và lời tỏ tình của mùa xuân, hướng lòng mình về tương lai: "Chúng ta lại đón giao thừa/ Nghe trong đêm mùa xuân lặng lẽ sang/ Mùa xuân đầu tiên đang gõ cửa/ Chứa chan niềm tin yêu/ Mầm non mùa xuân đang hé nở/ Nụ hoa mùa xuân đang hé nở". "Mùa xuân nói với ta điều gì, mà sao mắt em vui thế/ Mùa xuân hát trên cánh đồng/ Mùa xuân hát trong nắng vàng/ Mùa xuân hát trong mỗi người/ Và niềm vui đến mỗi ngày/ Và tình yêu mãi ban đầu".
Hương sắc mùa xuân Việt
Không chỉ lòng hồ, sông nước các công trình thủy điện Hòa Bình, Trị An âm vang mùa xuân, mùa xuân còn cất cánh từ những giếng dầu: "Mùa xuân đến, rạo rực lòng ta/ Mùa xuân từ những giàn khoan giữa trùng khơi dạt dào sóng vỗ". Mùa xuân đem biết bao vui tươi, hạnh phúc cho con người: "Mùa xuân người cầm súng, lộc giắt đầy trên lưng/ Mùa xuân người ra đồng, lộc trải dài nương lúa/… Mùa xuân, mùa xuân, một mùa xuân nho nhỏ lặng lẽ dâng cho đời…".
Nào ai biết mùa xuân của thiên nhiên có tự bao giờ. Nhưng ý nghĩa thật sự và tròn vẹn của mùa xuân đối với dân tộc ta, bắt đầu từ mùa xuân 1975. Những gì ta có hôm nay đã bắt đầu từ mùa xuân ấy - mùa xuân đầu tiên, một mùa xuân đầu tiên mãi mãi xúc động mãnh liệt và lắng sâu lòng người, mãi mãi in đậm dấu ấn vào thời gian: "… Mùa xuân mơ ước ấy đang đến đầu tiên với khói bay trên sông, gà đang gáy trưa bên sông/ Một trưa nắng cho bao tâm hồn/… Rồi dập dìu mùa xuân theo én về/ Người mẹ nhìn đàn con nay đã về/… Nước mắt trên vai anh, giọt sưởi ấm đôi vai anh/ Niềm vui phút giây như đang long lanh/ Ôi giờ phút yêu quê hương làm sao trong xuân vui đầu tiên/ Ôi giờ phút trong tay anh đầu tiên một cuộc đời êm ấm/ Từ đây người biết quê mình/ Từ đây người biết thương người/ Từ đây người biết yêu người/ Một trưa nắng hôm nay mênh mông…".
Đại thi hào Nguyễn Du đã viết: "Người buồn cảnh có vui đâu bao giờ". Lòng người không có mùa xuân của thiên nhiên sẽ không có ý nghĩa. Mùa xuân trong âm nhạc Việt Nam không chỉ dừng lại ở cỏ non, ngàn hoa đua nở, cánh én liệng lưng trời, đàn chim ríu rít ca… mà là tình yêu say đắm con người, cuộc đời; mùa xuân của khát vọng độc lập, tự do không chịu nô lệ, lầm than; mùa xuân của khát vọng sống ấm no, hạnh phúc trong một xã hội dân chủ, công bằng, văn minh, yên bình, sánh vai cùng bạn bè năm châu, vươn lên ngang tầm thời đại. Đó là ước mơ ngàn đời và lẽ sống cao quí của con người khi nghĩ về mùa xuân. Mùa xuân trong âm nhạc Việt
