Theo thông tin từ Bộ Y tế, tại Việt Nam, chỉ tính riêng 10 bệnh tâm thần thường gặp là tâm thần phân liệt, trầm cảm, động kinh, rối loạn lo âu, sa sút trí tuệ ở người già, loạn thần sau chấn thương sọ não, chậm phát triển tâm thần, rối loạn hành vi ở thanh thiếu niên, rối loạn tâm thần do rượu, ma túy thì có khoảng 14,9% dân số mắc các bệnh này.
Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), sức khỏe tâm thần đang chiếm 11% gánh nặng y tế toàn cầu và là một trong 10 nguyên nhân chủ yếu làm mất khả năng hoạt động của con người. Hiện nay, sức khỏe tâm thần được xếp hàng thứ 4 trong các vấn đề về sức khỏe, dự kiến đến năm 2020 sức khỏe tâm thần sẽ được xếp hàng thứ 2 sau bệnh tim mạch.
Tuy nhiên, hệ thống chăm sóc sức khỏe tâm thần tại các tỉnh, thành còn mỏng và yếu, nhiều địa phương không có cơ sở điều trị nội trú cho bệnh nhân tâm thần.
Ông Bùi Thế Khanh, Phó Giám đốc Bệnh viện Tâm thần Trung ương 2, cho biết, ở phía Nam, số nhân viên y tế phục vụ trong hệ thống chăm sóc sức khỏe tâm thần là 5.693 cán bộ, trong đó chỉ có 184 bác sĩ. Tỷ lệ bác sĩ tâm thần là 0,42/100.000 dân. Số lượng bác sĩ tâm thần đã thiếu lại phân bố không đều. Toàn bộ 184 bác sĩ tâm thần hoạt động tại tuyến trung ương, còn tuyến huyện, xã không có bác sĩ tâm thần.
Do thiếu nhân lực nên việc điều trị chưa đạt được hiệu quả cao, chủ yếu điều trị bằng thuốc, rất ít tâm lý trị liệu, can thiệp xã hội, phục hồi chức năng và giúp người bệnh tái hòa nhập cộng đồng. Hầu hết cơ sở khám chữa bệnh tâm thần sử dụng thuốc an thần kinh thế hệ cũ, chỉ có 38% cơ sở có sử dụng thuốc thế hệ mới.
Theo các chuyên gia, nguyên nhân lớn góp phần dẫn đến sự gia tăng các bệnh tâm thần là do phá vỡ cơ cấu xã hội như thay đổi về chính trị, bạo lực, khủng bố...Với sự phát triển nhanh đang tạo ra nhiều thay đổi và áp lực lên đời sống cá nhân như hiện nay thì việc đánh giá đúng mức tác động của sức khỏe tinh thần là điều cần thiết.
Trong đó, một số biểu hiện về suy thoái văn hóa, đạo đức cần được xem xét dưới góc độ y học nhằm tìm ra những nguyên nhân và biện pháp hợp lý để giải quyết tận gốc rễ. Tuy nhiên, với khả năng chăm sóc sức khỏe tâm thần như hiện nay thì đây vẫn là một bài toán khó giải