Người dân và doanh nghiệp sẽ có thêm nhiều cơ hội tiếp cận tài nguyên số

Chia sẻ với báo chí về nội dung này ông Cù Kim Long cho biết, trong bản Kế hoạch chuyển đổi số năm 2026 (tại Quyết định số 2100/QĐ-BKHCN), Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ triển khai hạ tầng số thống nhất theo hướng tập trung, nhưng có lộ trình và sản phẩm cụ thể, tránh dàn trải. Trọng tâm trước hết là rà soát, chuẩn hóa và thống nhất một số hệ thống hạ tầng hiện có, từng bước chuyển từ mô hình phân tán sang mô hình vận hành theo hướng tập trung “một hạ tầng, nhiều dịch vụ”, trong đó một số hệ thống mới bắt buộc triển khai tái sử dụng các dịch vụ, ứng dụng dùng chung của Bộ.

Ông Cù Kim Long khẳng định thêm, hiện Bộ đang lên kế hoạch rà soát để tiến tới xây dựng hạ tầng số dùng chung, hình thành kho dữ liệu dùng chung của Bộ và kết nối các cơ sở dữ liệu lớn trong các lĩnh vực như nhiệm vụ khoa học, công nghệ, sở hữu trí tuệ, tiêu chuẩn đo lường chất lượng... Đồng thời, hoàn thiện nền tảng tích hợp và chia sẻ dữ liệu cấp Bộ, bảo đảm liên thông với các cơ sở dữ liệu quốc gia và Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Trên nền tảng đó, năm 2026 sẽ tập trung đưa vào vận hành các hệ thống phục vụ chỉ đạo, điều hành dựa trên dữ liệu, đồng thời từng bước thử nghiệm các ứng dụng AI trong hỗ trợ xử lý văn bản, tổng hợp và cảnh báo...

Một nội dung xuyên suốt là bảo đảm an toàn, an ninh mạng ngay từ khâu thiết kế và vận hành. Bộ sẽ hoàn thành việc phân loại, xác định cấp độ an toàn cho các hệ thống, triển khai giám sát an toàn thông tin tập trung, và yêu cầu tất cả các hệ thống mới tuân thủ nguyên tắc “an toàn theo thiết kế”.

Điều này sẽ giúp dữ liệu của doanh nghiệp khi tích hợp sẽ được phân cấp, phân quyền và bảo vệ bằng các công nghệ giám sát tập trung hiện đại nhất, đảm bảo không có sự rò rỉ bí mật kinh doanh. Bộ cũng sẽ tổ chức lại mô hình vận hành hạ tầng theo hướng tập trung, chuyên nghiệp với một đầu mối thống nhất chịu trách nhiệm quản trị, vận hành và hỗ trợ kỹ thuật; qua đó, giảm tình trạng đầu tư và vận hành phân tán, nâng cao hiệu quả khai thác và tối ưu chi phí.

Tổng thể, năm 2026 là năm khởi đầu quy hoạch tổng thể để tiến tới xây dựng, vận hành thống nhất và khai thác thực chất, trong đó hạ tầng số, nền tảng số, dữ liệu số không chỉ được hình thành về mặt kỹ thuật mà phải được sử dụng thường xuyên, tạo ra giá trị cụ thể trong quản lý, điều hành và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Về cơ hội tiếp cận, sử dụng của người dân và doanh nghiệp khi hình thành các kho dữ liệu, đại diện Trung tâm Công nghệ Thông tin cho hay, khi kho dữ liệu tập trung của Bộ Khoa học và Công nghệ vận hành, người dân và doanh nghiệp sẽ tiếp cận tài nguyên số thống nhất qua 3 phương thức chính.

Cụ thể, Cổng dữ liệu mở giúp tra cứu dữ liệu thuộc phạm vi quản lý của Bộ (chẳng hạn như công bố khoa học, nhiệm vụ khoa học và công nghệ, tổ chức khoa học và công nghệ...) tại một đầu mối với định dạng chuẩn quốc tế; kết nối API trực tiếp để tích hợp dữ liệu vào phát triển sản phẩm công nghệ; khai thác qua dịch vụ công trực tuyến nhằm tự động hóa thủ tục.

Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã nêu rõ mục tiêu đến năm 2030: hoàn thành xây dựng, kết nối, chia sẻ đồng bộ cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu các ngành; khai thác và sử dụng có hiệu quả tài nguyên số, dữ liệu số, hình thành sàn giao dịch dữ liệu.

Nhằm thực hiện mục tiêu Nghị quyết đề ra, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ thiết lập các kho dữ liệu, để lưu trữ và quản lý tập trung từ nhiều nguồn khác nhau. Việc hình thành kho dữ liệu ngành giúp tối ưu hóa truy vấn, phân tích hiệu suất và hỗ trợ việc ra các quyết định chiến lược dựa trên dữ liệu.

Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ lập kho dữ liệu tổng hợp dùng chung (data lake) cho toàn ngành, duy trì, vận hành và phát triển 19 cơ sở dữ liệu chuyên ngành, thiết lập 31 cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác. Các cơ sở dữ liệu nội bộ cũng được phát triển, hình thành kho dữ liệu quản trị nội bộ. Bộ sẽ xây dựng các hệ thống bảng điều hành (dashboard) theo từng lĩnh vực chuyên ngành như khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, tiêu chuẩn đo lường chất lượng, sở hữu trí tuệ, bưu chính, viễn thông...

Đặc biệt, Kế hoạch chuyển đổi số năm 2026 nêu rõ, Bộ Khoa học và Công nghệ đặt mục tiêu 100% hoạt động quản lý điều hành được thực hiện trên môi trường số. Để đạt mục tiêu, sẽ có 3 hệ thống được nâng cấp, mở rộng, xây dựng mới 6 hệ thống phục vụ quản trị nội bộ. Trợ lý ảo AI hỗ trợ quản trị điều hành cũng được bộ hình thành, sau đó tích hợp vào hệ thống quản lý văn bản và điều hành. Trợ lý ảo dùng chung sẽ được cung cấp nhằm nâng cao hiệu quả của cán bộ công chức, viên chức.

Cùng với đó, trong năm 2026, Bộ Khoa học và Công nghệ sẽ hoàn thiện các nền tảng số dùng chung trong toàn ngành, với quy mô sử dụng toàn quốc. Mục tiêu là 100% các nền tảng số chuyên ngành thuộc phạm vi quản lý của Bộ Khoa học và Công nghệ được vận hành, hoạt động ổn định, thông suốt.