Còn nhiều băn khoăn
Chiều ngày 16/12, tại Hà Nội, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), Công ty Cổ phần Công nghệ KiotViet và các đơn vị liên quan tổ chức Hội thảo “Giải mã chuyển đổi mô hình và kê khai thuế: Từ thực tiễn hộ kinh doanh”. Hàng trăm tiểu thương trên địa bàn Hà Nội và các địa phương lân cận đã tham dự và tương tác sôi nổi với các hoạt động trong khuôn khổ sự kiện.
Bà Tuyết - một chủ hộ kinh doanh sản xuất nem nắm, nem tai, nem chua ở Đống Đa (Hà Nội) cho biết thường mua lại trực tiếp của bà con nông dân các nguyên liệu như: Lá chuối, lá sung, nên không có hóa đơn đầu vào. “Trong trường hợp không có hóa đơn đầu vào thì tôi phải làm thế nào để tuân thủ đúng quy định về thuế?”, bà Tuyết băn khoăn.
Cũng nêu ý kiến, đại diện một hộ kinh doanh khác cho hay vì đang có định hướng chuyển lên doanh nghiệp, dù nắm được thông tin về ưu đãi miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm đầu, song để chuyển đổi được thuận lợi nhất, hộ kinh doanh cần chuẩn bị những gì? Ngành Thuế và các cơ quan liên quan sẽ tạo điều kiện để vận hành hiệu quả trong giai đoạn đầu chuyển đổi? Chưa kể, nhiều ý kiến băn khoăn ngành Thuế sẽ quản lý như thế nào nếu hộ kinh doanh sử dụng nhiều tài khoản nhận tiền? Liệu điều này có là kẽ hở để hộ kinh doanh trốn thuế, ngành thuế thất thu?
Trước những băn khoăn, thắc mắc rất cụ thể và sát thực tiễn của các hộ kinh doanh, đại diện cơ quan thuế cùng các đơn vị liên quan đã trực tiếp giải đáp, làm rõ từng tình huống phát sinh, từ việc xử lý chi phí đầu vào không có hóa đơn, cách ghi nhận chứng từ thay thế theo quy định, cho đến các bước chuẩn bị về sổ sách, nhân sự và hạ tầng khi hộ kinh doanh chuyển đổi lên mô hình doanh nghiệp.
Ông Phạm Ngọc Thạch, Phó Trưởng Ban Pháp chế VCCI thông tin: Khi chuyển đổi lên kê khai, 49% hộ kinh doanh cho rằng chi phí và thời gian quản lý hoá đơn, chứng từ sẽ tăng lên đáng kể. Bên cạnh đó là các khó khăn khi tuân thủ quy định về hóa đơn điện tử và thiết bị tính tiền, bao gồm: Năng lực công nghệ số hạn chế, thói quen ghi chép thủ công, gánh nặng chi phí đầu tư và thủ tục phức tạp…
Ông Đỗ Tuấn Anh, Phó Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Công nghệ KiotViet, đồng tình với quan điểm của VCCI và nhận định độ tuổi, ngành nghề và môi trường kinh doanh quyết định khả năng tiếp nhận công nghệ; nhóm truyền thống tiếp cận chậm hơn, cần hỗ trợ nhiều hơn về mặt công nghệ. Vì vậy, sự thấu hiểu và đồng hành là yếu tố quyết định sự thành công của chuyển đổi số. Đơn vị này đã sơ đồ hóa các giai đoạn chuyển đổi số của hộ kinh doanh từ khảo sát, xác định điều kiện ban đầu cho đến khâu chăm sóc, hỗ trợ sau bán…
Riêng với băn khoăn nếu hộ kinh doanh cố tình sử dụng nhiều tài khoản nhận tiền, bà Nguyễn Thị Cúc, Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam cho rằng điều này trước tiên sẽ từ ý thức tuân thủ pháp luật thuế của các hộ kinh doanh. “Khi hộ kinh doanh tự khai, tự nộp thuế, tự chịu trách nhiệm trước pháp luật, hành vi trốn thuế có thể sẽ mang lại một số lợi nhuận trước mắt, nhưng nếu khi bị phát hiện, hành vi này sẽ bị xử lý theo pháp luật, lúc đó, hậu quả gánh chịu sẽ lớn hơn nhiều, thậm chí có thể bị xử lý hình sự, bị giam giữ. Như vậy, điều này có đáng không? Hơn nữa, đóng thuế là trách nhiệm của mọi người, cũng là quyền lợi được góp phần vào ngân sách, nên mọi người cần tự giác tuân thủ pháp luật”, bà Cúc khuyến nghị.
Cũng theo bà Cúc, việc chuyển đổi mô hình được xem là bản lề quan trọng để thúc đẩy hộ kinh doanh nâng cao tính tự giác tuân thủ pháp luật thuế, xây dựng văn hóa doanh nhân, doanh nghiệp. Đây được xem là chìa khóa then chốt để phát triển thị trường bền vững, giúp hộ kinh doanh ngày càng trưởng thành, đóng góp quan trọng vào sự lớn mạnh của nền kinh tế tư nhân.
Không gây khó cho hộ kinh doanh
Chia sẻ tại hội thảo, ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế khẳng định: ngành Thuế liên tục tổ chức các kênh truyền thông, đối thoại và tọa đàm để giải đáp, giúp người nộp thuế hiểu rõ và chủ động thực hiện nghĩa vụ, đồng thời, ngành thuế sẽ phân loại hộ kinh doanh để hỗ trợ phù hợp, có trọng tâm, đúng đối tượng.
Với nhận thức, quá trình chuyển đổi chỉ thành công khi hộ kinh doanh được tiếp cận thông tin, hiểu đúng quy định, có công cụ kỹ thuật hỗ trợ, ngành thuế kết nối từng nhóm hộ kinh doanh với các nhà cung cấp phần mềm kế toán, khai thuế, phù hợp với quy mô và điều kiện hoạt động. Ngành thuế đã đưa vào hoạt động Cổng trải nghiệm dành cho hộ, cá nhân kinh doanh, nâng cấp chatbot AI, các kênh phản hồi để nâng cao tính tuân thủ, minh bạch, công bằng, hạn chế xử lý hành chính.
Trong khi đó, với vai trò là tổ chức quốc gia đại diện cộng đồng doanh nghiệp, ông Nguyễn Quang Vinh, Phó Chủ tịch VCCI khẳng định chuyển đổi mô hình quản lý thuế không nhằm gây khó, mà là bước đệm để hộ kinh doanh phát triển minh bạch, công bằng và bền vững hơn. VCCI luôn coi việc hỗ trợ và đồng hành cùng hộ kinh doanh là một nhiệm vụ quan trọng, lâu dài và mang ý nghĩa chiến lược.
Ông cho rằng để hộ kinh doanh phát triển bền vững, hòa nhập vào dòng chảy kinh tế số và nâng cao năng lực cạnh tranh, quá trình chuyển đổi mô hình kinh doanh và phương pháp kê khai thuế cần được thực hiện một cách thuận lợi, đơn giản và minh bạch. Quan trọng hơn, từng bước xây dựng văn hóa tuân thủ - yếu tố then chốt của một thị trường minh bạch và phát triển bền vững. Đó chính là sự chuyển biến tâm thế của hộ kinh doanh: Từ tâm lý "sợ thuế", "ngại công nghệ" sang tâm thế "hiểu đúng, làm đúng và tự tin làm chủ công nghệ".
Đồng quan điểm, các diễn giả cũng nhấn mạnh rằng chủ trương chuyển đổi không nhằm gây khó khăn cho hộ kinh doanh, mà hướng tới việc chuẩn hóa hoạt động sản xuất - kinh doanh, tạo nền tảng minh bạch để các hộ phát triển bền vững hơn trong dài hạn. Đồng thời, các hộ, cá nhân kinh doanh được khuyến nghị chủ động chuẩn bị từ sớm, từng bước làm quen với việc lưu trữ chứng từ, quản lý doanh thu - chi phí và sử dụng các công cụ hỗ trợ phù hợp, để quá trình chuyển đổi sang phương pháp kê khai hoặc lên doanh nghiệp diễn ra thuận lợi, hiệu quả và đúng quy định.
Bỏ thuế khoán, giúp hộ kinh doanh lớn thành doanh nghiệp 
