Tăng thu ngân sách hàng trăm tỷ đồng từ đất đai

Theo Bộ Tài chính, nguồn lực tài chính khai thác từ đất đai trong cả giai đoạn 2011-2020 là rất lớn. Trong điều kiện việc tăng thu NSNN chỉ ở mức giới hạn thì việc khai thác các nguồn lực từ đất đai, tài nguyên thiên nhiên và tài sản nhà nước hiện có cần được đặc biệt coi trọng. Bộ Tài chính đã xây dựng Đề án “Khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai và tài sản nhà nước phục vụ phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2011 – 2020”.

11/04/2012 15:34

Lãng phí đất, thất thoát hàng trăm nghìn tỷ

Theo số liệu mà Cục Quản lý công sản (Bộ Tài chính) đưa ra, hiện nay, trụ sở làm việc của cơ quan nhà nước và cơ sở hoạt động có diện tích khoảng 1,5 tỷ m² với tổng giá trị khoảng 594 nghìn tỷ đồng và hơn 100 nghìn m² nhà với tổng giá trị khoảng 138 tỷ đồng; giá trị nhà, đất chiếm 97,2% giá trị tài sản nhà nước, trong đó giá trị đất chiếm 76,2% tổng giá trị tài sản tại các cơ quan nhà nước.

Riêng đối với các Tập đoàn, Tổng Công ty Nhà nước hiện nay đang quản lý, sử dụng khoảng 155 triệu m²đất. Tại nhiều thành phố lớn một bộ phận đất đai, trụ sở làm việc của các cơ quan hành chính, đơn vị sự nghiệp bị sử dụng lãng phí, sai mục đích cho thuê, cho mượn, bố trí làm nhà ở, sử dụng để kinh doanh, dịch vụ sai mục đích được giao, thậm chí bỏ trống khai thác chưa hiệu quả… dẫn đến thất thoát tài sản nhà nước.

Tăng thu ngân sách hàng trăm tỷ đồng từ đất đai ảnh 2 — Bộ Tài chính đang nghiên cứu đánh thuế nhà đối với những người sở hữu từ nhà thứ 2 trở lên.

Theo ông Phạm Đình Cường, Cục trưởng Cục Quản lý công sản thì một trong những nguyên nhân dẫn đến tình trạng trên là chi phí tiền thuê đất quá thấp. Theo số liệu của hệ thống thuế, thu từ thuê đất trong năm 2010 là 3.000 tỷ đồng, nếu chia số này cho khoảng 200.000 doanh nghiệp thuê đất, thì mỗi DN đóng bình quân là 1,5 tỷ đồng/năm. Nếu tính theo diện tích trên một mét vuông bình quân, thì cả nước chỉ thu tiền thuê đất là 2.316 đồng/m², nhiều doanh nghiệp chỉ đóng từ 800-1.000 đồng/m².

Sở dĩ có tình trạng này là do chính sách trong giai đoạn vừa qua “nghiêng” về ưu đãi đầu tư và ưu đãi sản xuất để thu hút đầu tư. Việc ưu đãi là tốt nhưng quá nhiều và kéo dài gây bất hợp lý và làm “méo mó” thị trường. Đất thuê của nhà nước thì rất rẻ nhưng đất mặt bằng thuê của tư nhân lại rất đắt. Bản thân chi phí sản phẩm phải chịu chi phí thuê đất cao hơn làm cạnh tranh thiếu lành mạnh…

Bỏ khung giá đất

Theo đề án, để khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai, phải xác định giá đất theo giá thị trường; đề xuất mở rộng chính sách đấu giá đối với cả đất chưa giải phóng mặt bằng, đẩy mạnh thực hiện đấu thầu các dự án có sử dụng đất nhằm hạn chế tối đa tình trạng giao đất, cho thuê đất theo phương thức chỉ định, đảm bảo tính công khai, minh bạch, bình đẳng trong việc tiếp cận đất đai đối với các đối tượng có nhu cầu sử dụng đất. Cùng với đó, phải rà soát, sửa đổi lại việc quản lý sử dụng đất, các ưu đãi về đất đai và bổ sung đánh thuế đối với tài sản gắn liền với đất.

Tại hội thảo xin ý kiến cho Đề án do Bộ Tài chính tổ chức, Giáo sư Đặng Hùng Võ phân tích: Khung giá đất không thể quy định chi tiết, cụ thể như bảng giá đất nên biên độ giữa giá đất tối đa và giá đất tối thiểu trong khung giá của mỗi loại đô thị, mỗi loại xã của vùng đồng bằng, trung du, miền núi có khoảng cách rất lớn.

Vì vậy, vai trò điều tiết giá đất của Nhà nước bị hạn chế, đồng thời đây còn là nguyên nhân của tình trạng chênh lệch giá bất hợp lý giữa giá một số loại đất do UBND quy định tại một số địa phương. Điều đó dẫn đến, khung giá đất do nhà nước ban hành hàng năm không còn nhiều ý nghĩa trong việc khai thác nguồn lực tài chính từ đất đai cho nhà nước cũng như là tài liệu tham khảo đối với tổ chức, hộ gia đình, cá nhân khi thực hiện dự án đầu tư kinh doanh và giao dịch bất động sản.

Hiện, Bộ Tài chính và Bộ Tài nguyên và Môi trường đã thống nhất bỏ khung giá đất. Chính phủ chỉ quy định nguyên tắc, phương pháp xác định giá đất để UBND cấp tỉnh ban hành bảng giá đất và quyết định giá đất theo cơ chế thị trường. Bộ Tài chính và Bộ Tài nguyên và Môi trường có văn bản hướng dẫn, UBND căn cứ giá thực tế chuyển nhượng để quyết định bảng giá.

Theo tính toán của Cục Quản lý công sản, khi các đề xuất khả thi, nguồn thu từ nhà đất thuộc sở hữu Nhà nước sẽ tăng đáng kể. Riêng số thu từ sắp xếp lại nhà đất theo Quyết định số 09/2007/QĐ của Thủ tướng Chính phủ sẽ thêm khoảng 100.000 tỉ đồng.

Biệt thự bỏ hoang: Thu phí chứ không phải đánh thuế

Đối với các biệt thự bỏ hoang như hiện nay, Bộ Tài chính cho biết sẽ thu phí thay cho dự tính đánh thuế như ban đầu vì việc đánh thuế do Quốc hội quyết định và để xây dựng chính sách thuế mới rất công phu và mất nhiều thời gian. Chuyển sang thu phí là quyền của Bộ Tài chính và Hội đồng nhân dân các tỉnh, thành phố, nên sẽ nhanh hơn. Ngoài ra, ông Phạm Đình Cường cho biết hiện nay, với bất động sản, Nhà nước mới chỉ đánh thuế đất và chưa đánh thuế nhà. Bộ Tài chính đang nghiên cứu việc đánh thuế nhà đối với những người sở hữu từ nhà thứ 2 trở lên. Trước mắt mức thuế nhà sẽ thấp để người dân có ý thức tự kê khai. (PV)

Nhóm PV