Đề xuất thực hiện thí điểm chế định luật sư công trong 2 năm

Theo Tờ trình của Chính phủ do Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tú trình bày, việc ban hành nghị quyết tạo cơ sở pháp lý cho việc thực hiện thí điểm chế định luật sư công, trên cơ sở kết quả thí điểm có thể thực hiện chính thức chế định luật sư công trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam, nhằm nâng cao hiệu quả trong việc bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cơ quan nhà nước, cơ quan, tổ chức thuộc hệ thống chính trị, quyền và lợi ích hợp pháp của Nhà nước trong doanh nghiệp nhà nước, đáp ứng yêu cầu của cải cách tư pháp và cuộc cách mạng về sắp xếp, tinh gọn tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị.

Nghị quyết được thực hiện thí điểm từ ngày 1/10/2026 đến hết ngày 30/9/2028. Việc thực hiện thí điểm chế định luật sư công được thực hiện tại Bộ Quốc phòng, Bộ Công an, Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Tư pháp, Bộ Công Thương, Bộ Ngoại giao, Bộ Nông nghiệp và Môi trường; UBND các tỉnh, TP Hà Nội, TP Hồ Chí Minh, Đà Nẵng, Hải Phòng, Cần Thơ, Quảng Ninh, Khánh Hòa, Lâm Đồng, Đồng Nai, Bắc Ninh và doanh nghiệp nhà nước. Nghị quyết được áp dụng đối với cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến việc thực hiện thí điểm chế định luật sư công.

Để xây dựng và hình thành đội ngũ luật sư công có chất lượng và có ngay đội ngũ luật sư công trong giai đoạn thực hiện thí điểm, nghị quyết quy định nguồn để trở thành luật sư công là những người được miễn đào tạo, miễn tập sự hành nghề luật sư theo quy định của Luật Luật sư gồm cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội nhân dân, sĩ quan Công an nhân dân, người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước là giáo sư, phó giáo sư chuyên ngành luật, tiến sỹ luật, chuyên viên cao cấp, nghiên cứu viên cao cấp, giảng viên cao cấp trong lĩnh vực pháp luật.

Những người được miễn đào tạo nghề luật sư và được giảm 2/3 thời gian tập sự hành nghề luật sư gồm: cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội nhân dân, sĩ quan Công an nhân dân, người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước là chuyên viên chính, nghiên cứu viên chính, giảng viên chính trong lĩnh vực pháp luật. Những người này sẽ qua thời gian tập sự hành nghề luật sư là 4 tháng và qua kỳ kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư.

Những người được giảm 1/2 thời gian tập sự hành nghề luật sư gồm: cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan Quân đội nhân dân, sĩ quan Công an nhân dân, người làm việc trong doanh nghiệp nhà nước là chuyên viên chính, nghiên cứu viên chính, giảng viên chính trong lĩnh vực pháp luật từ 10 năm trở lên. Những người này sẽ qua khoá đào tạo nghề luật sư, qua thời gian tập sự hành nghề luật sư là 6 tháng và qua kỳ kiểm tra kết quả tập sự hành nghề luật sư.

Luật sư, chuyên gia, nhà khoa học, luật gia có kinh nghiệm đang công tác tại cơ quan, tổ chức, đơn vị ngoài khu vực công được tiếp nhận vào làm cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan thuộc lực lượng vũ trang theo quy định tại Nghị định số 170/2025/NĐ-CP quy định về tuyển dụng, sử dụng và quản lý công chức; Nghị định số 179/2024/NĐ-CP quy định chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng làm việc trong cơ quan, tổ chức, đơn vị của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị - xã hội; Nghị định số 363/2025/NĐ-CP quy định chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài đối với Quân đội nhân dân Việt Nam.

Thẩm tra nội dung này, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp tán thành sự cần thiết ban hành nghị quyết để kịp thời thể chế hóa chỉ đạo của Bộ Chính trị tại Kết luận số 23-KL/TW ngày 7/4/2026 về Đề án “Nghiên cứu xây dựng chế định luật sư công trong Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam hiện nay”. Dự thảo nghị quyết không có nội dung trái Hiến pháp, nhưng có một số nội dung khác với quy định của luật hiện hành hoặc chưa được luật hiện hành quy định. Việc trình Quốc hội ban hành nghị quyết thí điểm là phù hợp với quy định của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật.

Về nội dung cụ thể của dự thảo nghị quyết, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị bỏ “doanh nghiệp nhà nước” ra khỏi phạm vi thí điểm quy định tại khoản 1 Điều 2 của dự thảo để bảo đảm thực hiện đúng với Kết luận số 23-KL/TW của Bộ Chính trị.

Đồng thời đề nghị, Cơ quan chủ trì soạn thảo rà soát kỹ các tiêu chuẩn đối với luật sư công và nguồn luật sư công bảo đảm thực hiện đúng Kết luận số 23- KL/TW của Bộ Chính trị. Nghiên cứu bổ sung tiêu chí định lượng hoặc giao Chính phủ quy định cụ thể tiêu chuẩn đánh giá kinh nghiệm nghề nghiệp để tạo thuận lợi và bảo đảm thống nhất trong triển khai thực hiện.

Về nhiệm vụ của luật sư công (Điều 11) Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị, cần có quy định rõ ràng về việc thực hiện các nhiệm vụ theo vị trí việc làm của cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan và việc thực hiện nhiệm vụ luật sư công (có thể quy định ngay trong dự thảo nghị quyết hoặc giao Chính phủ quy định) để vừa bảo đảm quyền của đội ngũ này, vừa không ảnh hưởng đến việc thực hiện chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan, tô chức, đơn vị quản lý cán bộ, công chức, viên chức, sĩ quan; đồng thời, tiếp tục rà soát, chỉnh lý quy định tại Điều 11 bảo đảm đúng kết luận của Bộ Chính trị.

Về điều khoản thi hành (Điều 18), Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị, bỏ quy định tại khoản 2, vì chưa phù hợp với nguyên tắc xây dựng, ban hành văn bản quy phạm pháp luật; đồng thời đề nghị bổ sung vào Điều 17 (tổ chức thực hiện) nội dung giao Chính phủ tổ chức tổng kết thi hành nghị quyết, báo cáo Quốc hội tại Kỳ họp giữa năm 2028, bổ quy định chuyển tiếp đối với các vụ, việc luật sư công đang thực hiện mà đến ngày nghị quyết hết hiệu lực thi hành chưa kết thúc.