Bổ sung sinh trắc học của phạm nhân là biện pháp quản lý hiện đại và cần thiết

Sáng 12/8, tiếp tục Phiên họp thứ 48, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về Luật Thi hành án hình sự (sửa đổi). Thượng tướng Lê Quốc Hùng, Uỷ viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an đại diện Cơ quan soạn thảo thuyết trình nội dung cơ bản của dự thảo luật, tiếp thu, giải trình ý kiến đại biểu nêu. 

Qua thảo luận, các đại biểu đều cho rằng, việc sửa đổi Luật Thi hành án hình sự là hết sức cấp thiết trong tình hình hiện nay, đặc biệt là khi chúng ta thực hiện sắp xếp lại tổ chức, bộ máy, xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp. Dự án luật được cơ quan soạn thảo kỹ lưỡng, được Uỷ ban Pháp luật và Tư pháp thẩm tra bước đầu, có thể thông qua theo quy trình 1 kỳ họp tại Kỳ họp thứ 10.

Làm rõ quy định về giám sát điện tử, chế độ thăm gặp

Phát biểu chỉ đạo phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh nội dung quản lý những người được hoãn chấp hành án phạt tù. Chủ tịch Quốc hội chỉ rõ thực tế khó khăn trong quản lý đối tượng này và yêu cầu dự thảo luật phải làm rõ biện pháp xử lý khi họ vi phạm cam kết, như không trình diện đúng nghĩa vụ hoặc không thực hiện nghĩa vụ tại nơi cư trú.

"Cần trao thẩm quyền cho UBND và Công an cấp xã đề xuất cơ quan thi hành án hình sự có thẩm quyền xem xét hủy quyết định hoãn, buộc người vi phạm phải chấp hành án phạt tù. Phải có quy định cụ thể về thời gian xử lý, ví dụ, trong vòng 3 đến 7 ngày kể từ khi phát hiện vi phạm" - Chủ tịch Quốc hội đề nghị.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu làm rõ các quy định về giám sát điện tử đối với người được hưởng án treo hoặc tha tù trước thời hạn; theo đó, luật cần xác định rõ nguồn kinh phí trang bị, trách nhiệm quản lý và vận hành các thiết bị này để đảm bảo tính khả thi. 

Đủ cơ sở thực tiễn để luật hoá quy định cho phạm nhân lao động, học nghề ngoài trại giam

Phó Chủ nhiệm thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát Lê Thị Nga bày tỏ sự đồng tình với đề xuất của Chính phủ về việc luật hóa quy định cho phạm nhân lao động, học nghề ngoài trại giam. Bà cho rằng, việc thí điểm theo Nghị quyết 54 của Quốc hội trong 3 năm qua đã đủ cơ sở thực tiễn để chính thức đưa vào luật;  thống nhất với việc bổ sung quy định thu thập thông tin sinh trắc học của phạm nhân; đồng thời nhấn mạnh, cần rà soát kỹ lưỡng để đảm bảo tính thống nhất của dự luật với toàn hệ thống pháp luật, đặc biệt là các luật về tư pháp.

Về vấn đề xếp loại thi hành án, Phó Chủ nhiệm thường trực Uỷ ban Dân nguyện và giám sát cho rằng, việc dựa vào "kết quả khắc phục hậu quả" cần được cân nhắc kỹ lưỡng để đảm bảo công bằng. "Có những phạm nhân ý thức cải tạo rất tốt nhưng gia đình nghèo nên không thể khắc phục hậu quả, trong khi người khác lại có điều kiện. Việc này cần có quy định hợp lý để không gây bất lợi cho họ” - đại biểu nêu.

Tháo gỡ sự bất công cho những người cải tạo tốt nhưng không có điều kiện khắc phục hậu quả

Tiếp thu và giải trình các ý kiến, Thứ trưởng Lê Quốc Hùng khẳng định sẽ tiếp thu đầy đủ các ý kiến, khẩn trương chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo để trình Quốc hội xem xét thông qua tại Kỳ họp thứ 10, dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Thứ trưởng Lê Quốc Hùng chia sẻ, quá trình xây dựng luật, Cơ quan chủ trì soạn thảo đã quán triệt Nghị quyết 66 của Bộ Chính trị về đổi mới công tác xây dựng và thi hành pháp luật đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới, đảm bảo luật dễ nhớ, dễ hiểu, dễ thực thi, tăng định lượng, giảm định tính.  

Về quyền được hiến mô, bộ phận cơ thể của phạm nhân, Thứ trưởng Lê Quốc Hùng cho rằng, đây là quy định mới so với hệ thống pháp luật của chúng ta. Hành lang pháp lý cho việc hiến mô, quy định ở các luật khác đã rất rõ ràng, đã làm rất nhiều. Hiện, có nguồn rất lớn trong những người chấp hành án phạt tù, đặc biệt là những người bị thi hành án tử hình họ có nguyện vọng hiến mô, hiến tạng. Đây cũng là nguyện vọng chính đáng của họ và cũng rất tốt trong thực tế.

“Qua tham khảo thì rất nhiều nước có quy định này, đây là nguồn tạng, mô cứu sống những người khác. Vì vậy, đề nghị giữ lại quy định này cùng với quy định lưu trữ tinh trùng, trứng, tạo điều kiện cho việc thực hiện” - Thứ trưởng Lê Quốc Hùng nêu.

Việc bổ sung sinh trắc học của phạm nhân như: ADN, mống mắt, giọng nói là bổ sung quy định của luật hiện hành; công dân bình thường cũng có quyền cung cấp cho nhà nước sinh trắc học trong quản lý tài khoản ngân hàng, thuế, kinh doanh… Thứ trưởng Lê Quốc Hùng khẳng định, Bộ Công an có đủ điều kiện hạ tầng để thực hiện mà không phát sinh thêm kinh phí hay bộ máy. “Đây là biện pháp quản lý hiện đại và cần thiết. Đối với việc xếp loại thi hành án, Cơ quan soạn thảo cho rằng quy định trong dự thảo là phù hợp để tháo gỡ sự bất công cho những người cải tạo tốt nhưng không có điều kiện khắc phục hậu quả, giúp họ có cơ hội được giảm án, đặc xá” - Thứ trưởng Lê Quốc Hùng khẳng định.

Về việc luật hóa quy định cho phạm nhân lao động ngoài trại giam, Thứ trưởng Lê Quốc Hùng cho rằng rất cần thiết và cho biết, qua 3 năm thí điểm, mô hình này đã chứng tỏ hiệu quả kinh tế cao, đúng quy định pháp luật và việc đưa vào luật sẽ tạo sự ổn định, tránh gây thiệt hại cho các hợp đồng kinh tế đã ký kết với doanh nghiệp.

Đối với việc xếp loại thi hành án, Thứ trưởng Lê Quốc Hùng cho biết, quy định trong dự thảo là phù hợp để tháo gỡ sự bất công cho những người cải tạo tốt nhưng không có điều kiện khắc phục hậu quả, giúp họ có cơ hội được giảm án, đặc xá.