Trong thời gian qua, sự thông thoáng, thuận tiện trong các thủ tục đăng ký thành lập doanh nghiệp đã góp phần cải thiện đáng kể môi trường đầu tư kinh doanh tại Việt Nam, kích thích tinh thần khởi nghiệp, khơi thông dòng vốn xã hội. Tuy nhiên, đi cùng với sự thuận lợi, một số đối tượng đã lợi dụng kẽ hở để trục lợi, trốn thuế bằng cách lấy cắp, mua bán thông tin cá nhân của người khác để đứng tên thành lập doanh nghiệp.
Chỉ với vài trăm nghìn đồng, bản sao căn cước công dân và vài thao tác trực tuyến, ai cũng có thể bị biến thành giám đốc doanh nghiệp “ma” mà không hay biết. Thế nên câu chuyện “bỗng dưng nợ thuế” không hiếm trong cuộc sống.
Một trường hợp điển hình là anh Nguyễn Tuấn Long (quê Thái Bình), khi tra cứu mã số thuế bằng số căn cước công dân trên hệ thống điện tử, anh rất bất ngờ khi thấy mình đang đứng tên giám đốc, đại diện pháp luật cho Công ty TNHH Dịch vụ Kỹ thuật Thương mại Đại An Phát ở TP Hồ Chí Minh, có đăng ký hồ sơ qua mạng thông tin điện tử theo quy định. Trong khi đó, anh Long không hề biết doanh nghiệp này, cũng không ủy quyền cho ai thực hiện thành lập doanh nghiệp.
Một ví dụ khác cũng là một người đàn ông ở TP Hồ Chí Minh bỗng nhận được “trát” hoãn xuất cảnh vì nợ thuế, anh mới ngã ngửa ra khi mình đứng tên đại diện doanh nghiệp chưa từng nghe tên, và đang có khoản nợ thuế 6 triệu đồng.
Những kiểu trở thành giám đốc từ trên trời rơi xuống này đã khiến nhiều người chịu rủi ro cao khi gánh các hậu quả do bị vào danh sách đen nợ thuế, không những bị ảnh hưởng đến quyền xuất cảnh, mà người bị mạo danh còn có thể phải đối mặt với rủi ro liên quan đến trách nhiệm hình sự nếu công ty "ma" có hành vi lừa đảo.
Trước thực tế này, ngành Thuế đã có nhiều giải pháp để hỗ trợ người dân, trong đó một hành lang kỹ thuật mới đã được thiết lập: Cục Thuế đã chủ động phối hợp chặt chẽ với Cục Cảnh sát quản lý hành chính về trật tự xã hội (C06) thuộc Bộ Công an, xây dựng, hoàn thiện các giải pháp kỹ thuật phức tạp nhằm áp dụng cơ chế xác thực sinh trắc học đối với người đại diện theo pháp luật khi thực hiện các thao tác đăng ký hoặc thay đổi thông tin sử dụng hóa đơn điện tử.
Theo đó, khi doanh nghiệp thành lập mới, hoặc có thay đổi người đại diện pháp luật, thay đổi thông tin đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử, hệ thống sẽ yêu cầu xác thực sinh trắc học trên ứng dụng eTax Mobile.
Theo Cục Thuế, giải pháp này không chỉ tăng trách nhiệm pháp lý của người đại diện doanh nghiệp, nâng cao tính tuân thủ trong sử dụng hóa đơn điện tử, mà còn góp phần ngăn chặn tình trạng thành lập doanh nghiệp "ma", mua bán hóa đơn trái phép và giả mạo danh tính công dân.
Ông Phạm Quang Toàn - Trưởng Ban Công nghệ, Chuyển đổi số và Tự động hóa thuộc Cục Thuế (Bộ Tài chính) nhận định, việc áp dụng công nghệ sinh trắc học trong khâu kiểm soát hóa đơn là một giải pháp then chốt, trực diện bẻ gãy các chuỗi hành vi trục lợi. Tính năng công nghệ mới này khi vận hành toàn diện sẽ xử lý triệt để những bất cập như sử dụng giấy tờ giả, căn cước công dân của người đã mất hoặc người bị thu mua thông tin để mở doanh nghiệp ma bán hóa đơn. Khi một doanh nghiệp tiến hành đăng ký sử dụng hệ thống hóa đơn điện tử, người đại diện pháp luật bắt buộc phải thực hiện quét khuôn mặt thông qua camera của thiết bị di động. Hệ thống thông minh sẽ ngay lập tức đối chiếu ảnh chụp sống này với kho dữ liệu sinh trắc học gốc được lưu trữ tại Bộ Công an.
Nếu các chỉ số trùng khớp hoàn toàn, lệnh phê duyệt mới được thông qua để doanh nghiệp tiếp tục các bước giao dịch tiếp theo. Ngược lại, nếu có bất kỳ sự sai lệch nào về đặc điểm khuôn mặt hoặc cấu trúc giấy tờ tùy thân, hệ thống sẽ tự động phát hiện, đưa ra cảnh báo và khóa lệnh, chặn đứng hành vi giả mạo.
Chia sẻ thêm, ông Mai Sơn, Phó Cục trưởng Cục Thuế nhận định, việc triển khai xác thực sinh trắc học là giải pháp quan trọng, là biện pháp mạnh nhằm tăng cường bảo mật và minh bạch cho hệ thống hoá đơn điện tử, ngăn chặn các doanh nghiệp bất hợp pháp mua bán hoá đơn; tăng trách nhiệm pháp lý của người đại diện, chống gian lận thuế và hỗ trợ người nộp thuế. Áp dụng sinh trắc học sẽ bảo vệ công dân tránh bị mạo danh, tăng mức độ tuân thủ của doanh nghiệp; tăng mức độ tin cậy khi sử dụng dịch vụ thuế; thúc đẩy chuyển đổi số minh bạch và an toàn.
