Sân khấu kịch lại lo thiếu kịch bản?

Sân khấu kịch muốn thoát khỏi khủng hoảng, phục hồi sau đại dịch COVID-19 thì không thể không có các kịch bản mới, có giá trị, phản ánh được những vấn đề bức xúc của đời sống xã hội đương đại. Tuy nhiên, đến thời điểm hiện tại, đây vẫn là một trong những vấn đề nan giải của sân khấu kịch.

Theo NSND Lê Huy Quang, nếu tính từ năm 1954 đến nay, đội ngũ các tác giả tài năng đã có nhiều sáng tạo với không ít vở kịch có chất lượng nghệ thuật làm xao xuyến và lay động lòng người…

Tuy nhiên, khoảng trên dưới một thập kỷ cho đến thời gian gần đây, hình như đội ngũ tác giả đã bắt đầu chững lại. Kịch bản không mới mẻ, cả về nội dung và hình thức, chưa đặt ra những vấn đề bức xúc của cuộc sống đương đại đầy biến động và phức tạp, đa chiều, cả những mặt tốt và mặt xấu trong công cuộc đổi mới của đất nước.

Vì thế, hình ảnh con người bằng xương, bằng thịt với những suy nghĩ, trăn trở, dằn vặt, tình yêu, danh lợi, ước mơ, khát vọng... nghĩa là những gì cao thượng hay thấp hèn của các tính cách nhân vật đều mờ nhạt, đơn điệu, không để lại những ấn tượng sâu đậm trong trí nhớ khán giả. Một số tác phẩm đề tài dã sử, dân gian, huyền thoại, lịch sử, còn ít những tìm tòi độc đáo, mới lạ và hấp dẫn nên chưa vượt ra khỏi những đường mòn cũ, khuôn sáo.

Nhiều vở diễn về anh hùng dân tộc còn trùng lặp, khô cứng với nhiều mô típ cũ kỹ, thậm chí không trung thực với sự thực lịch sử. Các vấn đề này, nhiều nhà nghiên cứu, phê bình, lý luận sân khấu đã và đang có ý kiến nhưng chưa được khắc phục.

NSND Trần Minh Ngọc cũng cho rằng, sau 2 năm trì trệ do dịch COVID-19, để sân khấu kịch phục hồi, giới sân khấu cần kịch bản mới. Tuy nhiên, để kịch không nhàm chán, các tác giả cần suy nghĩ thấu đáo về nhiều mặt, từ sắp xếp, bố cục, kết cấu logic, đến những đột phá mới, hình thức mới. Ví dụ, sau đại dịch, toàn thế giới có nhiều thay đổi. Trước những hiểm nguy, thử thách, con người đã tạo ra những giá trị mới rất nhân văn, nhiều xử thế rất đời và rất người. Hiện thực về đại dịch, ai cũng có trải nghiệm, cái khó là tác giả phải tìm được ra mâu thuẫn, xung đột, cái mới cho sân khấu…

NSƯT Đỗ Kỷ cũng nhận định: Hiện nay, nhiều tác giả vẫn sáng tác theo phương thức cũ, chưa có sự đột phá trong cấu trúc, những phát hiện mới có tính cảnh báo, dự báo; đối thoại thiếu chọn lọc, ít mang tính văn học. Có những vở diễn ra đời mà người xem không hiểu êkíp sáng tạo muốn gửi gắm thông điệp gì, bởi câu chuyện kịch lộn xộn, mối quan hệ giữa các nhân vật, xung đột kịch thiếu tính logic… Các tác giả hiện nay đa phần là “tay ngang”, làm những công việc khác để sinh sống, lúc nào hứng lên thì viết chơi. Công việc sáng tác kịch bản như một việc làm thêm chưa phải là một công việc chính thống để tồn tại nuôi sống bản thân và gia đình. Lực lượng tác giả chưa đáp ứng được yêu cầu trong giai đoạn hiện nay và còn rất thiếu. Phản ánh các vấn đề “nóng” của xã hội là thế mạnh của kịch nói nhưng các tác giả còn né tránh những vấn đề nổi cộm trong đời sống đương đại, đặc biệt là phản ánh những tiêu cực, những cái xấu đang hoành hành, làm cho kịch bản sân khấu có phần xa dời với đời sống.

NSƯT Đỗ Kỷ đề xuất, để từng bước khắc phục tính nghiệp dư trong sáng tạo nghệ thuật, cần nâng cao hơn nữa tính chuyên nghiệp hóa ở tất cả các khâu, các thành phần sáng tạo, trong đó có kịch bản. Hội Nghệ sỹ Sân khấu Việt Nam nên là đơn vị chủ trì, phối hợp với các cơ quan, ban ngành mở những lớp bồi dưỡng ngắn hạn, tạo điều kiện cho các tác giả đi thực tế ở các địa phương, các ngành có ảnh hưởng lớn đến đời sống xã hội. Sau khi đi thâm nhập cuộc sống về, các tác giả sẽ viết bản thu hoạch là những đề cương kịch bản sân khấu, từ đó mới mở trại sáng tác. Trong trại sáng tác nên có những buổi tọa đàm nhằm nâng cao kỹ năng sáng tác gồm những nhà viết kịch lâu năm có nhiều tác phẩm chất lượng, những chuyên gia sân khấu trong và ngoài nước, những đạo diễn, họa sỹ đang hoạt động có hiệu quả ở các đơn vị. Như vậy, ngay từ khâu đầu tiên, kịch bản sân khấu sẽ có được sự đồng thuận giữa tác giả và đạo diễn. 

NSND Lê Tiến Thọ, nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch, nguyên Chủ tịch Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam thì gợi ý, Hội Nghệ sĩ Sân khấu Việt Nam nên phối hợp với  Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các Vụ, Cục chức năng của Bộ chủ động mở nhiều trại sáng tác có tiêu chí thử nghiệm. Hội có thể tổ chức phát động cuộc thi sáng tác kịch bản sân khấu có tính thử nghiệm để trao giải định kỳ 3 năm/lần. Những kịch bản thử nghiệm được giải, Hội hỗ trợ cho các đơn vị  đầu tư dàn dựng, đặc biệt là các đơn vị nghệ thuật ngoài công lập, để các đơn vị có kinh phí, chủ động tham gia liên hoan và đi biểu diễn phục vụ nhân dân.

N.Hoa

Các tin khác

Lâm Đồng chuẩn bị chu đáo cho Festival Hoa Đà Lạt năm 2026

Lâm Đồng chuẩn bị chu đáo cho Festival Hoa Đà Lạt năm 2026

Với quy mô ngày càng lớn, mang nhiều ý nghĩa về văn hóa, chính trị, xã hội, Festival Hoa Đà Lạt lần thứ XI năm 2026 đang được tỉnh Lâm Đồng tích cực chuẩn bị. Từ những tuyến đường hoa, không gian hoa đến các chương trình nghệ thuật, hội thảo, triển lãm..., tất cả đang từng bước được hình thành, với mong muốn tạo nên một Festival hoa giàu bản sắc.

Lần đầu tiên Khánh Hòa tổ chức Lễ hội Trung thu "Hải trình ánh trăng"

Lần đầu tiên Khánh Hòa tổ chức Lễ hội Trung thu "Hải trình ánh trăng"

Lễ hội Trung thu "Hải trình ánh trăng" lần đầu tiên được tổ chức tại Khánh Hòa là sự kiện văn hóa kết nối những nét đẹp truyền thống Tết Trung thu Việt Nam gắn với câu chuyện về vùng đất Khánh Hòa, tạo nên một điểm nhấn văn hóa - du lịch độc đáo bên bờ biển Nha Trang.

Giữ ánh trăng tuổi thơ trong nhịp sống hiện đại

Giữ ánh trăng tuổi thơ trong nhịp sống hiện đại

Hội tụ nhiều nghệ sĩ được đông đảo khán giả yêu mến, chương trình “Xứ sở Ánh Trăng” là quà tặng nghệ thuật đặc biệt dành tặng các em nhỏ và gia đình trong dịp Tết Trung thu năm nay. 

3.000 người diễu hành đường phố trong Ngày hội văn hóa dân tộc Mông

3.000 người diễu hành đường phố trong Ngày hội văn hóa dân tộc Mông

Ngày hội văn hóa dân tộc Mông lần thứ IV tại tỉnh Điện Biên năm 2026 sẽ diễn ra từ ngày 9 - 11/10, với sự tham gia của các nghệ nhân, diễn viên, vận động viên quần chúng dân tộc Mông thuộc 11 tỉnh, gồm: Điện Biên, Tuyên Quang, Phú Thọ, Thái Nguyên, Sơn La, Cao Bằng, Lai Châu, Lào Cai, Thanh Hóa, Nghệ An, Đắk Lắk.

Ngày Văn hoá Việt Nam là dịp du khách tận hưởng giá trị văn hoá Việt

Ngày Văn hoá Việt Nam là dịp du khách tận hưởng giá trị văn hoá Việt

Văn phòng Chính phủ vừa có văn bản truyền đạt ý kiến của Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà về công tác triển khai kế hoạch tổ chức Ngày Văn hóa Việt Nam. Các bộ ngành, địa phương cũng đã tích cực chuẩn bị rất nhiều hoạt động cho dịp này. Trao đổi với chúng tôi, TS Hà Văn Siêu, Phó Cục trưởng Cục Du lịch quốc gia Việt Nam khẳng định, đây là cơ hội để du khách tận hưởng giá trị văn hoá Việt.

Hà Nội rộn ràng đón Trung thu sớm

Hà Nội rộn ràng đón Trung thu sớm

Tối 23/9, hàng loạt hoạt động biểu diễn nghệ thuật, trưng bày mâm cỗ Trung thu, múa Lân… đã diễn ra tại Trung tâm Triển lãm Văn hoá nghệ thuật Việt Nam, Hà Nội, mở đầu cho Lễ hội Trung thu 2026 do Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch chỉ đạo tổ chức.

Khai mạc Tuần phim “Hiền tài và Hào khí Thăng Long” kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám

Khai mạc Tuần phim “Hiền tài và Hào khí Thăng Long” kỷ niệm 950 năm Quốc Tử Giám

15 tác phẩm điện ảnh về đạo học, lịch sử, tuổi trẻ và ký ức Thăng Long - Hà Nội, cùng 6 phim ngắn đoạt giải từ cuộc thi phim ngắn “Hiền tài hôm nay” được giới thiệu đến khán giả trong Tuần phim “Hiền tài và Hào khí Thăng Long” từ ngày 23 - 28/9 tại Trung tâm Chiếu phim Quốc gia và Rạp Ngọc Khánh, Hà Nội.

Xúc động chương trình nghệ thuật tri ân người có công tại Cần Thơ

Xúc động chương trình nghệ thuật tri ân người có công tại Cần Thơ

Tối 23/9, tại Trung tâm Văn hóa - Nghệ thuật TP Cần Thơ đã diễn ra Chương trình Kỷ niệm 81 năm Ngày Nam Bộ kháng chiến và 63 năm Ngày thành lập Trung đoàn 1 - U Minh, tri ân Mẹ Việt Nam Anh hùng, Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, liệt sĩ, thương binh và người có công với cách mạng.

“Đường chúng ta đi” – Lan tỏa di sản âm nhạc vô giá của Đại tá, nhạc sĩ Huy Du

“Đường chúng ta đi” – Lan tỏa di sản âm nhạc vô giá của Đại tá, nhạc sĩ Huy Du

Nhân kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Đại tá, nhạc sĩ Huy Du (1926–2026), Hội Nhạc sĩ Việt Nam cùng gia đình nhạc sĩ thực hiện chương trình nghệ thuật đặc biệt “100 năm Nhạc sĩ Huy Du – Đường chúng ta đi” nhằm tưởng nhớ, tôn vinh cuộc đời và sự nghiệp của một trong những nhạc sĩ tiêu biểu của nền âm nhạc cách mạng Việt Nam.

Việt Nam đăng cai hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương

Việt Nam đăng cai hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương

Hội nghị Đối thoại châu Á - Thái Bình Dương về Di sản và Tính xác thực sẽ diễn ra từ ngày 27/9 - 1/10 tại Hà Nội và Ninh Bình. Hội nghị quy tụ khoảng 250 đại biểu trong và ngoài khu vực, gồm đại diện các cơ quan chính phủ, chuyên gia di sản, đơn vị quản lý di sản, nhà nghiên cứu, đại diện cộng đồng, chủ thể nắm giữ tri thức và thanh niên.

Dấu ấn MSB trong từng thanh âm vượt thời gian

Dấu ấn MSB trong từng thanh âm vượt thời gian

Đồng hành cùng đêm nhạc “Timeless Masterpieces - Những kiệt tác vượt thời gian” tại Nhà hát Hồ Gươm vừa qua, MSB tiếp tục mang đến một điểm chạm nghệ thuật tinh tế, đưa những thanh âm kinh điển từ Bach, Bruch, Godard đến Tchaikovsky hòa nhịp vào đời sống văn hóa đương đại của thủ đô.